Συχνά γίνεται λόγος για τη μεταβατική εποχή που ζούμε από την άποψη του ψηφιακού περιβάλλοντος, και πόσο αυτό επηρεάζει τα πάντα γύρω μας. Μια σπάνια ευκαιρία να διαπιστώσουμε αυτές τις αλλαγές και την επιρροή στην πράξη είναι οι επερχόμενες εθνικές εκλογές. Στην ουσία, δύσκολα θα έβρισκε κανείς ένα καλύτερο παράδειγμα από την καθημερινή (έστω, ανά τετραετία) ζωή μας που να έχει τόσο βαθιές ρίζες στο παρελθόν οι οποίες όμως σταδιακά ανατρέπονται.

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά, από την ίδια την εκλογική διαδικασία. Τα ψηφοδέλτια σε χαρτί, το εκλογικό κέντρο, η κάλπη, και η καταμέτρηση με το χέρι αποτελούν διαδικασίες του, «αναλογικού», παρελθόντος. Οι παλαιότεροι μεταξύ μας θα θυμούνται ίσως το εκλογικό βιβλιάριο ή το γεγονός ότι τα εκλογικά τμήματα παλιά φυλάσσονταν από τον Στρατό, όμως αντικειμενικά τα τελευταία πενήντα χρόνια ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει ως προς το βασικό γεγονός της ψηφοφορίας.

Σήμερα: συμπληρωματική η παρουσία της ψηφιακής τεχνολογίας

Κάτω όμως από αυτή την, φαινομενικά αδιατάρακτη, επιφάνεια έχουν αλλάξει πολλά. Το ψηφιακό περιβάλλον έχει παρεισφρήσει σε όλα τα παραπάνω στάδια, για την ώρα όμως μόνο επικουρικά και συμπληρωματικά.

Έτσι λοιπόν φέτος για πρώτη φορά οι υποψήφιοι βουλευτές δεν διορίστηκαν με «αναλογικό τρόπο» μέσω των Πρωτοδικείων της περιοχής τους, αλλά με ψηφιακό τρόπο, μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας που δημιούργησε γι αυτόν τον σκοπό το Υπουργείο Εσωτερικών.

Επίσης, φέτος για πρώτη φορά θα μπορούμε να ψηφίσουμε επιδεικνύοντας την ηλεκτρονική μας ταυτότητα, πηγαίνοντας δηλαδή μόνο με το smartphone μας στο εκλογικό μας τμήμα.

Εξίσου, φέτος για πρώτη φορά όλα τα εκλογικά τμήματα της χώρας θα διαθέτουν tablet, για την αμεσότερη μετάδοση των αποτελεσμάτων.

Διαπιστώνει επομένως κανείς εύκολα ότι παρότι η διαδικασία της ψηφοφορίας παραμένει βασικά «αναλογική», αυτό όμως είναι μόνο επιφανειακό. Σε κάθε στάδιό της υποστηρίζεται πλέον από την ψηφιακή τεχνολογία, χωρίς όμως η τελευταία να την έχει υποκαταστήσει – ακόμα.

Φυσικά, όπως όλοι γνωρίζουμε οι μεγαλύτερες αλλαγές συνέβησαν εκτός της εκλογικής διαδικασίας. Το ίντερνετ και οι ψηφιακές πλατφόρμες χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην προεκλογική εκστρατεία του Ομπάμα στην Αμερική, αρχές του 2008, και από τότε έχουν κυριεύσει τα σχέδια των επιτελείων υποψηφίων και κομμάτων. Σήμερα δεν νοείται προεκλογική εκστρατεία ακόμα και του μικρότερου τοπικού επιπέδου χωρίς χρήση όλων των ψηφιακών μέσων.

Όμως, αυτή η εξέλιξη δεν έχει ακόμα αποτυπωθεί στον νόμο. Έτσι, για παράδειγμα, η Διακομματική Επιτροπή συνεδρίασε επανειλημμένα για να ορίσει τους όρους του τηλεοπτικού debate, όμως δεν ασχολήθηκε καθόλου με την ιντερνετική προβολή των κομμάτων. Αντίστοιχα, ενώ το ΕΣΡ συμμετέχει σε αυτήν, δεν συμμετέχουν ούτε εκπρόσωποι από τις βασικές ιντερνετικές πλατφόρμες (ελλείψει, για την ώρα, εθνικής αρχής ρύθμισης) ούτε, για παράδειγμα, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Εξίσου, τους βασικούς κανόνες μετάδοσης πολιτικών μηνυμάτων και προβολής υποψηφίων για την ώρα δεν τους θέτει ο νόμος, αλλά οι πλατφόρμες. Είναι δηλαδή θέμα εσωτερικής πολιτικής κάθε ψηφιακής πλατφόρμας με τι τρόπο θα προβάλει τα πολιτικά μηνύματα στους χρήστες της, ποια θα είναι αυτά, πως θα πιστοποιήσει τους υποψήφιους που τα προωθούν ή πως όλη αυτή η διαδικασία θα ελέγχεται.

Βρισκόμαστε επομένως για την ώρα σε ένα μεταβατικό, προσωρινό περιβάλλον, όπου η δυνητική προσφορά της ψηφιακής τεχνολογίας έχει αναγνωριστεί και ρυθμίζεται στα τεχνικά της μέρη, όμως οι δυνητικές επιπτώσεις της ακόμα ούτε έχουν αναγνωριστεί ούτε, πολύ περισσότερο, ρυθμίζονται.

Τα επόμενα, ψηφιακά, βήματα

Φυσικά, υπάρχουν και επόμενα βήματα που, αργά ή γρήγορα, θα έρθουν. Κατά τη γνώμη μου η ψηφοφορία σε χαρτί πρέπει να αντικατασταθεί από ηλεκτρονική ψηφοφορία. Κάθε εκλογικό κέντρο θα μπορούσε να έχει tablet αντί για εκτυπωμένα ψηφοδέλτια. Με αυτόν τον τρόπο και το περιβάλλον θα προστατευόταν καλύτερα, και θα γλιτώναμε κόπο και έξοδα. Προφανώς κάτι τέτοιο θα περιλάμβανε αλλαγή της διαδικασίας μέσα στο εκλογικό τμήμα, ώστε να εξασφαλιστεί το απόρρητο και η ασφάλεια, όμως σε κάθε περίπτωση θεωρώ ότι το μοντέλο της εκτύπωσης εκατομμυρίων ψηφοδελτίων και της διανομής τους με φυσικό τρόπο ανά τη χώρα σύντομα θα παύσει να είναι βιώσιμο.

Τι δεν θα μπορούσε, ίσως ποτέ, να έρθει; Η ηλεκτρονική ψήφος από το σπίτι μας. Παρότι η αντίστοιχη τεχνολογία υπάρχει, και σε πολλά θέματα πράγματι χρησιμοποιείται με πολύ θετικά αποτελέσματα, πιστεύω ότι κυρίως οι συνθήκες δεν είναι ώριμες για μια τέτοια μετάβαση.

Αποτελούν τα παραπάνω μεταβατικό στάδιο; Φυσικά. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, οι εκλογές σε όλον τον Δυτικό κόσμο από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά άλλαξαν μόνο κατά την έλευση της τηλεόρασης, κάπου κατά την δεκαετία του 1960. Αυτή ήταν η μόνη ουσιαστική αλλαγή, που επηρέασε το εκλογικό τοπίο. Κατά τα άλλα, τόσο τα μέσα όσο και η διαδικασία παρέμειναν, βασικά, τα ίδια για εξήντα περίπου χρόνια.

Όλα όμως φαίνεται ότι ανατρέπονται τα τελευταία δέκα χρόνια. Όπως είδαμε, τόσο τα μέσα της ψηφοφορίας όσο και η διαδικασία σταδιακά αλλά σταθερά ψηφιοποιούνται. Όπως είναι αναμενόμενο, πρώτα επωφελήθηκαν τα εκλογικά επιτελεία, τα κόμματα και οι υποψήφιοι, που αναζητούν διαρκώς νέους και αποτελεσματικότερους τρόπους να διαδώσουν το μήνυμά τους. Στη συνέχεια όμως οφείλει τόσο ο νομοθέτης να παρέμβει όσο και η υπόλοιπη κοινωνία να αρχίσει να συνειδητοποιεί την αλλαγή προς ένα απρόβλεπτο, όμως πάντως σίγουρα ψηφιακό, μέλλον.

The post <strong>Εκλογές σε μεταβατική, ψηφιακή εποχή</strong> appeared first on 2045.gr.

Το αφιέρωμα του 2045 για το hacking της δημοκρατίας δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο – και, ταυτόχρονα, πιο «πολυφορεμένο»: πολιτικοί, επιστήμονες, δημοσιογράφοι, απλοί πολίτες όλοι αναρωτιούνται, γράφουν, συζητούν και ερευνούν τι άραγε πηγαίνει στραβά αυτή την περίοδο με τις Δυτικές δημοκρατίες μας. Οι ψηφιακές τεχνολογίες όξυναν παλιά, ήδη εντοπισμένα προβλήματα (πχ. η ποιότητα των πολιτικών, η σχέση τους με τους ψηφοφόρους τους, συστημικές δυσλειτουργίες). Αν κάποτε το «ρουσφέτι» και η «ανταλλακτική ψήφος» ήταν τα μεγαλύτερα προβλήματά μας, σήμερα έχουν προστεθεί τα fake news, τα social media, τα bots του ίντερνετ κοκ. Ούτε άλλωστε τα παλιά προβλήματα εξαφανίστηκαν: Ίσα-ίσα, στην Αμερική φαίνεται ότι θέλουν να φτιάξουν «πλατφόρμα παρακολούθησης αιτημάτων ψηφοφόρων», δηλαδή ρουσφετιών(!).

Σε κάθε περίπτωση, η δική μου συνεισφορά στο θέμα σκοπεύω να είναι διπλή: Ένα πρώτο, γρήγορο, σημείο θα ακολουθηθεί από ένα δεύτερο, για το οποίο όμως θα χρειαστεί λίγο μεγαλύτερη ανάλυση.

Σημείο 1ο. Οι δημοκρατίες μας δεν πάσχουν από τίποτα απολύτως – είναι μια χαρά!

Λίγο τα προβλήματα hacking της δημοκρατίας και λίγο οι πρόσφατες θεαματικές εκλογικές επιτυχίες λαϊκίστικων κομμάτων στη Δύση έχουν οδηγήσει σε κατήφεια. Οι φιλελεύθερες δημοκρατίες, υποστηρίζεται, περνούν κρίση. Δεν πείθουν πλέον τους οπαδούς τους και γι αυτό έχουμε παντού στην Ευρώπη και στην Αμερική (τα προπύργια, δηλαδή, της φιλελεύθερης δημοκρατίας) αυτά τα εκλογικά αποτελέσματα που έχουμε.

Τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο λάθος. Η φιλελεύθερη δημοκρατία μας είναι μια χαρά στην υγεία της. Αν κάτι δείχνουν οι επανειλημμένες εκλογικές επιτυχίες λαϊκιστών δεν είναι ότι πάσχει η ίδια η δημοκρατία, αλλά οι μέχρι τότε πολιτικές και οι πολιτικοί. Τα λαϊκίστικα κόμματα της Αριστεράς και της Δεξιάς εκλέγονται με δημοκρατικές διαδικασίες. Αντικατοπτρίζουν μια αντίδραση του κόσμου στα «παραδοσιακά» πολιτικά κόμματα, των οποίων οι άνθρωποι και οι πολιτικές έπαψαν να πείθουν. Η αντιστροφή του προβλήματος από τους πολιτικούς που θίγονται από αυτές τις ανατροπές («δεν φταίμε εμείς, φταίει η δημοκρατία και οι ψηφοφόροι») αποτελεί κλασσική περίπτωση άρνησης αποδοχής της πραγματικότητας, εθελοτυφλίας, και, τελικά, επικίνδυνης υστέρησης μπροστά στις ανάγκες των καιρών.

Άλλο θέμα, φυσικά, η ζημιά που μπορεί να κάνουν οι εκλεγμένοι λαϊκιστές πολιτικοί στις δημοκρατίες τους. Εκεί τα πράγματα διαφέρουν από χώρα σε χώρα – και μπορεί να είναι πραγματικά άσχημα για όσες δεν έχουν ισχυρούς Θεσμούς (Τύπο, Σώματα Ασφαλείας, Δικαστήρια, Πανεπιστήμια, Δημόσια Διοίκηση) που θα αντισταθούν σε κάθε αντιδημοκρατική προσπάθεια. Γι αυτό, αν κανείς θέλει να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε «κρίση της δημοκρατίας» σήμερα θα ήταν προτιμότερο να ενισχύσει τους Θεσμούς παρά να κάνει οτιδήποτε άλλο. Το ίντερνετ το πολύ να ενισχύσει μια τάση που ήδη υπάρχει, δεν μπορεί να δημιουργήσει πολιτική αντίδραση από το μηδέν – περισσότερα όμως γι αυτό, αμέσως παρακάτω.

Σημείο 2ο. Το ίντερνετ εξαφάνισε τους μεσάζοντες (και) στις δημοκρατίες

Αναμφίβολα ζούμε την εποχή της εξαφάνισης των μεσαζόντων. Μέχρι να εμφανιστεί το ίντερνετ οι κοινωνίες μας στηρίζονταν κυριολεκτικά στους μεσάζοντες: εμπορικοί αντιπρόσωποι μεσολαβούσαν μεταξύ αλλοδαπών κατασκευαστών και της εγχώριας αγοράς, ταξιδιωτικοί πράκτορες μεταξύ αεροπορικών εταιρειών και ταξιδιωτών, εκδότες μεταξύ συγγραφέων και αναγνωστών, δισκογραφικές μεταξύ μουσικών και ακροατών, κοκ. Εξίσου, κριτικοί λογοτεχνίας μας πρότειναν τα βιβλία που διαβάζαμε, γευσιγνώστες τα εστιατόρια που θα βγαίναμε, παραγωγοί ραδιοφώνου τη μουσική που θα αγοράζαμε. Κυριολεκτικά η ζωή μας στηριζόταν σε μεσάζοντες, μέσα από τους οποίους το προϊόν, η υπηρεσία ή το μήνυμα «περνούσαν» από τους κατασκευαστές και παραγωγούς τους σε εμάς, τους τελικούς καταναλωτές.

Το ίδιο ακριβώς και στην πολιτική. Το μήνυμα των πολιτικών περνούσε στους ψηφοφόρους με τη βοήθεια μεσαζόντων – στην ουσία, του Τύπου, έμπειρων δημοσιογράφων και πολιτικών αναλυτών (δημόσιων διανοούμενων). Στην αρχή το μέσο ήταν οι εφημερίδες, στη συνέχεια προστέθηκαν το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Οι πολιτικοί και οι ιδέες τους μπορούσαν να γίνουν γνωστοί στους δυνάμει ψηφοφόρους τους μόνο μέσω αυτού του φίλτρου. Τα Μέσα, δηλαδή οι ειδικοί, επέλεγαν ποιους πολιτικούς και πολιτικές θα προβάλουν. Εύλογα, τα κριτήρια κάθε Μέσου ήταν διαφορετικά: Σε γενικές γραμμές όμως νομίζω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε ότι κάθε Μέσο πρόβαλε τους καλύτερους από το είδος πολιτικής που υπηρετούσε έτσι ή αλλιώς (κάθε Μέσο, σε όλη την υφήλιο, έχει συγκεκριμένο πολιτικό στίγμα). Δηλαδή, τα σοβαρά κεντροδεξιά Μέσα προωθούσαν κατά κανόνα σοβαρούς κεντροδεξιούς πολιτικούς, τα σοβαρά σοσιαλδημοκρατικά Μέσα το ίδιο, όπως άλλωστε το ίδιο έκαναν και τα λαϊκίστικα Μέσα, προβάλλοντας τους καλύτερους από τους δικούς τους εκπροσώπους, της Αριστεράς ή της Δεξιάς αντίστοιχα. Από καθέναν μας αναμενόταν μόνο να αγοράζουμε τις εφημερίδες ή να παρακολουθούμε τα κανάλια που μας ταίριαζαν.

Η ιντερνετική επίθεση εναντίον των μεσαζόντων

Το πρώτο που έκανε το ίντερνετ όταν πλέον έπρεπε να βγάλει χρήματα (όταν δηλαδή, κατά τη δεκαετία του 1990 έπαψε να είναι χόμπι μεταξύ ακαδημαϊκών) ήταν να επιτεθεί στους μεσάζοντες. Οι υπηρεσίες, τα προϊόντα και οι πληροφορίες πλέον έφταναν από την πηγή τους απευθείας σε εκείνους στους οποίους προορίζονταν. Βιβλία, ηλεκτρονικά είδη, ακόμα και ρούχα μπορέσαμε να προμηθευτούμε απευθείας από τους κατασκευαστές τους, οπουδήποτε στον κόσμο. Συγγραφείς μπόρεσαν να αυτο-εκδοθούν, μουσικοί να δημιουργήσουν τα δικά τους κανάλια. Αεροπορικά εισιτήρια και πακέτα ξενοδοχείων αγοράζαμε πλέον απευθείας από τις αεροπορικές και τους ξενοδόχους αντίστοιχα.

Ομολογουμένως, μεσάζοντες και πάλι υπήρχαν, όπως το Amazon ή το Booking. Όμως αυτοί δεν είχαν καμία σχέση με τους τοπικούς μικρομεσαίους μεσάζοντες του «πραγματικού» κόσμου – ήταν παγκόσμιοι παίκτες με ακόμα μεγαλύτερη δύναμη από κατασκευαστές και παρόχους μαζί.

Εξίσου, η γνώση των «ειδικών», που ήταν ακριβή, αντικαταστάθηκε από τη γνώση του πλήθους: Η Wikipedia αντικατέστησε την Britannica, οι influencers τους δημόσιους διανοούμενους, οι γνώμες του κοινού τους κριτικούς λογοτεχνίας, μουσικής, γεύσης, ακόμα και τους κριτικούς τέχνης.

Τελικά, το ίδιο συνέβη και στους πολιτικούς. Ο παραδοσιακός Τύπος εξαφανίστηκε (ποιος αγοράζει ακόμα εφημερίδα;) ή αντικαταστάθηκε (πόσοι ενημερώνονται από την τηλεόραση και πόσοι από το ίντερνετ;). Ταυτόχρονα, τα social media έδωσαν στους πολιτικούς την ευκαιρία να συνομιλήσουν απευθείας με τους ψηφοφόρους τους, και μάλιστα χωρίς κόστος! Πρωτοφανή, συνεπώς, πράγματα και για τους μεν και για τους δε. Μοντέλα πολιτικής επικοινωνίας διαμορφωμένα μέσα από τους αιώνες αντικαταστάθηκαν πλήρως μέσα σε λίγα μόνο χρόνια.

Έκανε τελικά καλό η εξαφάνιση των μεσαζόντων;

Αρχικά η χαρά όλων μας ήταν μεγάλη. Ξαφνικά μπορούσαμε να προμηθευτούμε οτιδήποτε από οποιονδήποτε – και μάλιστα, σε καλύτερη τιμή, αφού το κόστος των μεσαζόντων εξαφανίστηκε μέσα σε μια νύχτα. Φάνηκε τότε ότι το κέρδος μας θα ήταν διπλό: Όχι μόνο οικονομικό αλλά και προσωπικό, με την έννοια ότι δεν θα επέλεγαν πια άλλοι για εμάς. Καθένας θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες του χωρίς το φίλτρο του ενδιάμεσου.

Η πραγματικότητα, βέβαια, αποδείχτηκε τελείως διαφορετική. Μπορεί κανείς να αγοράσει προϊόντα απευθείας, αλλά χωρίς καθοδήγηση κινδυνεύει να χαθεί στον κυκεώνα των άπειρων, παγκόσμιων επιλογών. Μπορεί κανείς να κλείσει αεροπορικά εισιτήρια μόνος του, αλλά αν χρειαστεί κάτι πιο δύσκολο από ένα απλό ταξίδι η ανθρώπινη παρέμβαση του ταξιδιωτικού πράκτορα έγινε απαραίτητη. Ομοίως, μπορεί κανείς να βρει τα πάντα στην Wikipedia, όμως συχνά οι πληροφορίες της χρειάζονται διασταύρωση. Η σοφία του πλήθους βοηθά κυρίως όταν τα πράγματα είναι απλά, όταν όμως γίνουν πιο σύνθετα τότε η γνώμη των ειδικών είναι απαραίτητη.

Και στην πολιτική; Βοήθησε η εξαφάνιση του Τύπου; Έκανε καλό η απευθείας επικοινωνία του πολιτικού με τους ψηφοφόρους του; Ή μήπως έβλαψε τη δημοκρατία, επειδή χάθηκε η το ενδιάμεσο φίλτρο, δηλαδή η γνώμη των ειδικών;

Απάντηση, ακόμα, δεν υπάρχει. Ομολογουμένως οι λαϊκιστές πολιτικοί τύπου Τραμπ (για να μην αναγκαστώ να αναφέρω τους Ευρωπαίους αντίστοιχους σε Αριστερά και Δεξιά) επωφελήθηκαν από την εξαφάνιση των μεσαζόντων. Χωρίς τα social media ένα σωρό λαϊκίστικα κόμματα δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν τη δύναμη που απολαμβάνουν σήμερα. Όμως, από την άλλη μεριά, ήταν το ίντερνετ που βοήθησε, για παράδειγμα, τον Μακρόν να δημιουργήσει το κόμμα του από το μηδέν. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι ο λαϊκισμός, παρά την άνοδό του, δεν έχει επικρατήσει ούτε στην Ευρώπη ούτε και στην Αμερική. Δηλαδή, και οι σοβαρές πολιτικές δυνάμεις χρησιμοποιούν το ίντερνετ και τα social media – αυτή τη φορά προς όφελός τους, και προς όφελος της δημοκρατίας.

Αντί συμπερασμάτων: Η κανονικοποίηση του ίντερνετ

Το θέμα της πολιτικής και του ίντερνετ παραμένει ανοιχτό. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι στην Αμερική για πρώτη φορά απέκτησε σημασία μόλις κατά την πρώτη εκλογή Ομπάμα (το 2008), ενώ στην Ευρώπη πολύ αργότερα. Είναι επομένως πολύ νωρίς για να κρίνει κανείς. Αν κάτι όμως μπορεί να παρατηρηθεί ήδη από τους συγγενείς χώρους που παρατηρήθηκε πολύ νωρίτερα η εξαφάνιση των μεσαζόντων είναι η σταδιακή κανονικοποίηση.

Όπως έχω αναφέρει και αλλού, το ίντερνετ καθώς ωριμάζει μοιάζει στην πραγματική ζωή: Ταινίες δεν νοικιάζουμε πια από video clubs όμως πληρώνουμε μηνιαίες συνδρομές, μουσική το ίδιο. Η Britannica έγινε συνδρομητική online, το ίδιο και οι σημαντικότερες συλλογές βιβλίων (πχ. Loeb). Τους ειδικούς στην μουσική, στη λογοτεχνία ή όπου αλλού μπορεί πλέον να μην τους διαβάζουμε σε εφημερίδες, όμως επισκεπτόμαστε τα προσωπικά τους blog ή ιστοσελίδες. Με άλλα λόγια, οι μεσάζοντες επιστρέφουν, επειδή η ανάγκη τους ποτέ δεν έλειψε, όμως πλέον με άλλο τρόπο και μορφή. Θεωρώ ότι το ίδιο θα συμβεί και στην πολιτική: Ο Τύπος θα επιστρέψει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο (για πόσο καιρό άραγε δεν θα ντρεπόμαστε να απαντάμε ότι «ενημερωνόμαστε από τα social media»;), όμως μετά από όλη αυτή τη διαδικασία ωρίμανσης ο ρόλος του θα είναι ακόμα πιο ουσιαστικός για τις δημοκρατίες μας.

The post To hacking της Δημοκρατίας: Η αξία των μεσαζόντων appeared first on 2045.gr.

Όταν αποφασίσαμε να σχεδιάσουμε αυτή τη σειρά άρθρων σχετικά με τους κινδύνους hacking που αντιμετωπίζει η σύγχρονη Δημοκρατία, αντιμετωπίσαμε ένα βασικό πρόβλημα – από πού ξεκινάμε; Η εκλογική συμπεριφορά μέσω της οποίας αναδεικνύονται αντιδημοκρατικές φωνές πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία μας; Τα οργανωμένα δίκτυα προπαγάνδας και παραπληροφόρησης που εντέχνως πυροδοτούν διενέξεις και ενισχύουν τις διαχωριστικές γραμμές στις δυτικές κοινωνίες; Η αβλεψία των πολιτών που σπεύδουν να μοιραστούν, πολλές φορές με αφέλεια, προσωπικά τους δεδομένα με απροσδιόριστα ανταλλάγματα; Μήπως με την ελληνική επικαιρότητα των παρακολουθήσεων και του ερωτήματος του ποιος θα μας φυλάει από τους φύλακες; Ή με την πολλές φορές ασύδοτη δραστηριότητα πολυεθνικών επιχειρήσεων που αγνοούν επιδεικτικά νομικά πλαίσια και ρυθμιστικές αρχές;

Η Δημοκρατία χρειάζεται διαρκή υπεράσπιση, έλεγε πριν από λίγες ημέρες η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε μία σύνοδο της ομάδας των επτά πλουσιότερων χωρών του κόσμου – δήλωση που συχνά πυκνά τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται στην επικαιρότητα σε κάθε ευκαιρία είτε ως υπενθύμιση είτε ως διαπίστωση.

Ο ρόλος των δικτύων παραπληροφόρησης στην επικράτηση Τραμπ το 2016 αποτέλεσε ένα μόνο επεισόδιο στη σειρά των κινδύνων που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία. Μόλις τρία χρόνια πριν, ένας συνεργάτης της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών θα προκαλούσε ντόμινο αποκαλύψεων σχετικά με ένα ευρύ δίκτυο παρακολουθήσεων που είχε ενεργοποιήσει η Ουάσιγκτον σε βάρος εχθρών και φίλων.

Η παρακολούθηση των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ προκάλεσε ισχυρό κλονισμό στις σχέσεις ΗΠΑ – Γερμανίας και έδειξε -μάλλον όχι για πρώτη φορά- πως η Δύση έχει αρκετές ακαταστασίες εντός του οίκου της. Το «δικό μας» επεισόδιο με τις υποκλοπές μέσω του δικτύου της Vodafone την περίοδο 2004-2005 δεν απασχόλησε ιδιαίτερα τη διεθνή επικαιρότητα, όπως το ίδιο συνέβη και για άλλα αντίστοιχα επεισόδια της δεκαετίας του ’90 ή της δεκαετίας του ’60. Για τους έκπληκτους, ναι, καταγγελίες για υποκλοπές υπήρχαν και πριν την επιβολή της δικτατορίας.

H περίπτωση της Clearview AI

Όμως επιλέξαμε, τελικά, να ξεκινήσουμε κάπως ανορθόδοξα και από ένα σημείο αφετηρίας που εκ πρώτης όψεως να μην αφορά τον πυρήνα του hacking της Δημοκρατίας. Στα μέσα Ιουλίου η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα επέβαλε πρόστιμο 20 εκατ. ευρώ σε βάρος της Clearview AI για παράνομη συλλογή φωτογραφιών και άλλων προσωπικών δεδομένων από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Είχε προηγηθεί προσφυγή ενώπιον της Αρχής από την Homo Digitalis, την Privacy International και την Hermes Center. Η Clearview AI διατείνεται πως διαθέτει μια βάση δεδομένων με 3 δισ. φωτογραφίες προσώπων, η οποία διατίθεται προς πώληση σε ιδιωτικές εταιρείες και κρατικές αρχές ανά τον κόσμο.

Θα μπορούσε να πει κανείς πως η Clearview AI είναι άλλη μια περίπτωση επιχείρησης που βοηθάει στο «χτίσιμο» μίας δυστοπίας.  Αλλά τι λέει για αυτά ένας από τους ανθρώπους που κινήθηκαν κατά της Clearview AI;

Η Homo Digitalis έχει ως επίκεντρο της δράσης της την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ανθρώπων που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο στην Ελλάδα έχοντας πραγματοποιήσει αρκετές δράσεις ευαισθητοποίησης για το ευρύ κοινό. Ήταν στην ομάδα που πέτυχε την επιβολή του προστίμου-ρεκόρ από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα στην ClearView AI.

Οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία

Μοιραία, λοιπόν, η συζήτησή μας για τη Δημοκρατία και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει στο ψηφιακό περιβάλλον με τον Στέφανο Βιτωράτο, ιδρυτικό μέλος της Homo Digitalis, ξεκίνησε από αυτό το σημείο και από τη δική μας παρατήρηση πως ο ιδιωτικός χώρος διαρκώς περιστέλλεται. Ο συνομιλητής μας παρατηρεί μια αντίφαση. «Από τη μία πλευρά έχουμε ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο όπως το GDPR και την 2016/680, τη λεγόμενη αστυνομική οδηγία σχετικά με την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, ενώ από την άλλη πλευρά ο πολίτης μειώνει τον ιδιωτικό του χώρο για να λάβει μια υπηρεσία προσφέροντας προσωπικά του δεδομένα. Υπάρχει λοιπόν μια σύγκρουση εδώ, ουσιαστικά η ιδιωτικότητα συχνά περιστέλλεται σε έναν βαθμό που το ίδιο το άτομο το επιλέγει. Εξαιρούνται τα δημόσια πρόσωπα όπου το τι είναι προσωπικά δεδομένα και τι όχι έχει πολλές φορές τεθεί υπό συζήτηση. Θυμίζω για παράδειγμα την επιχειρηματολογία γύρω από το αν έπρεπε οι πολίτες να γνωρίζουν στοιχεία του ιατρικού φακέλου του Τάσσου Παπαδόπουλου ή του Φρανσουά Μιτεράν. Όμως όσον αφορά στην προσωπική βούληση, θεωρούμε πως είναι αρκετά χαμηλό το επίπεδο της ευαισθητοποίησης. Ο GDPR σου δίνει δικαιώματα που μπορείς να χρησιμοποιήσεις όμως είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις που οι άνθρωποι γνωρίζουν τι μπορούν να πράξουν έναντι κάποιου που επεξεργάζεται τα δεδομένα τους. Αυτό είναι μια ακούσια πάσα προς κάποιους όπως η Cambridge Analytica στο παρελθόν ή η ClearView».

Ο ίδιος βλέπει κάποια κοινά σημεία μεταξύ των δύο περιπτώσεων, καθώς και οι δύο εταιρείες «οχυρώθηκαν» πίσω από την άποψη πως αφού οι χρήστες δημοσιοποιούσαν πληροφορίες τους στα κοινωνικά δίκτυα, τα έθεταν στη διάθεση του οποιουδήποτε. «Αυτό δεν ισχύει, εξέθεσα τα προσωπικά μου δεδομένα για έναν συγκεκριμένο σκοπό, αυτό δεν σημαίνει πως μπορείς να πάρεις μια φωτογραφία μου και να την κάνεις μέρος μιας διαφημιστικής καμπάνιας ή να τη χρησιμοποιήσεις σε ένα πείραμα εκμάθησης ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης. Βεβαίως τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί στην ClearView θα αργήσουν να εισπραχθούν και στο μεταξύ μπορεί η εταιρεία να έχει βγάλει πολλαπλάσια κέρδη. Υπάρχει ένα ζήτημα εδώ».

Ο Στ. Βιτωράτος σπεύδει να διευκρινίσει πως αυτά τα φαινόμενα δεν πρέπει να συγχέονται με τις παρακολουθήσεις, όπου «έχεις να κάνεις με ένα κράτος που πρέπει να απολαμβάνει της πλήρους εμπιστοσύνης των πολιτών. Ένας ευνομούμενος  πολίτης δίνει το πλεονέκτημα της εμπιστοσύνης προς το κράτος. Αν αυτό διαρραγεί, τότε ο πολίτης αρχίζει να αναρωτιέται αν θα μπορούσε να αποτελεί ο ίδιος στόχο και τι είναι τελικά η εθνική ασφάλεια. Βεβαίως οι λόγοι της εθνικής ασφάλειας πάντοτε υπάρχουν αλλά δεν έχουν εξειδικευτεί, σε αντίθεση με συγκεκριμένα εγκλήματα που αναφέρονται και δικαιολογούν την άρση απορρήτου. Νομίζω πως ηθελημένα δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο από πλευράς ορισμού στο τι είναι ‘εθνική ασφάλεια».

Διερωτόμαστε αν η επιχειρηματολογία «πάντα γίνονται παρακολουθήσεις» υποστηρίζει αυτή τη ρήξη εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και κράτους.

«Σίγουρα θα συνεχίσουν οι παρακολουθήσεις, αλλά σε ένα πλαίσιο και εδώ το θέμα είναι ποιος ελέγχει. Δεχόμαστε πως ένας θεσμός μια υπηρεσία μπορεί να μη λειτουργεί άριστα αλλά πρέπει να υπάρχει έλεγχος και αυτή τη στιγμή έχουμε μπει σε ένα τέλμα.

“H δύναμη και η αδυναμία της Δημοκρατίας βρίσκεται στο πλήθος. Aπό τη μία μπορείς να ενώσεις τη φωνή σου με άλλους πολίτες και να διεκδικήσεις κάτι και από την άλλη ακριβώς μπορεί να χάνεσαι στο ίδιο πλήθος και να δέχεσαι μοιρολατρικά μια κατάσταση”

Στέφανος Βιτωράτος

Όμως αν οι θεσμοί δεν μπορούν να ελέγξουν αποτελεσματικά τη δραστηριότητα εταιρειών όπως η ClearView και να παρέμβουν εγκαίρως, δεν ενισχύεται αυτή η μείωση της εμπιστοσύνης προς το κράτος και τελικά και προς τη Δημοκρατία;  «Νομίζω πως, ναι, μειώνεται στους πολίτες που αξιολογούν την πραγματικότητα. Η πλειονότητα όμως έχει αποδεχθεί σχεδόν μοιρολατρικά πως κάποιος μπορεί να πάρει τα δεδομένα τους, πως υπάρχουν παρακολουθήσεις αλλά πιστεύουν πως κατά πάσα πιθανότητα αυτό δεν αφορά τους ίδιους. Νομίζω πως η δύναμη και η αδυναμία της Δημοκρατίας βρίσκεται στο πλήθος, δηλαδή ότι από τη μία μπορείς να ενώσεις τη φωνή σου με άλλους πολίτες και να διεκδικήσεις κάτι και από την άλλη ακριβώς μπορεί να χάνεσαι στο ίδιο πλήθος και να δέχεσαι μοιρολατρικά την κατάσταση και με αυτή την αποδοχή γίνεσαι μέρος της παρακμής. Συνεχίζεις να συμπεριφέρεσαι στα κοινωνικά δίκτυα χωρίς αλλαγή, αρχίζεις να αναπτύσσεις θεωρίες συνωμοσίας, διότι προσπαθείς να ερμηνεύσεις την πραγματικότητα με αφοριστικό τρόπο τύπου όλοι μας παρακολουθούν, όλοι τα παίρνουν, όλοι είναι ψεύτες κτλ».

Ο συνομιλητής μας παρατηρεί πως τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει συντελεστεί ένας εκδημοκρατισμός της τεχνολογίας και έχει αλλάξει ο τρόπος πρόσβασης στην πληροφορία. «Αυτό είναι θετικό για τη Δημοκρατία, αλλά θα πρέπει να αναγνωρίσουμε πως αυτό το χαρακτηριστικό το εκμεταλλεύονται και κακόβουλοι που παράγουν παραπληροφόρηση και προπαγάνδα. Βεβαίως τα fake news προϋπήρχαν και μπορεί να ήταν πιο δύσκολη η διάχυσή τους, όμως ήταν και πιο δύσκολη η αντιμετώπισή τους. Συνολικά νομίζω πως η ταχύτητα παραγωγής και διάχυσης έχει αυξηθεί σε βαθμό που πρέπει να είσαι καλά εκπαιδευμένος και πονηρεμένος για να εντοπίσεις την παραπληροφόρηση στον ψηφιακό χώρο.  Συμβαίνει όμως και αυτό να αντιμετωπίζεται μοιρολατρικά. Μπορεί, δηλαδή, λόγω της γενικότερης αδιαφορίας κάποιοι να γίνονται ευκολότερα θύματα της παραπληροφόρησης επειδή δεν μπαίνουν στη διαδικασία του προβληματισμού».

«Υπάρχει και η τάση ενίσχυσης των echo chambers, όπου δημιουργείται η ψευδαίσθηση πως επειδή επικρατεί η ίδια άποψη, η άποψη αυτή να είναι επικρατούσα ή ιδιαίτερα δημοφιλής. Αυτό το στοιχείο που εντείνεται στα κοινωνικά δίκτυα έχει πολλαπλασιαστική ισχύ. Είναι  άλλο πράγμα να νομίζεις πως είσαι ο τρελός του χωριού και άλλο να βλέπεις πως την ίδια άποψη την ενστερνίζονται και άλλοι και αυτό είναι, με κάποιον τρόπο, ένα hacking κατά της Δημοκρατίας».

«Αν και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης είναι ιδιωτικές εταιρείες, έχουν αναχθεί πλέον σε δημόσιες σφαίρες. Η Ε.Ε. το έχει συνειδητοποιήσει αυτό και έρχονται νομοθεσίες όπως οι πράξεις για τις ψηφιακές αγορές και υπηρεσίες που θα δεσμεύσουν τις εταιρείες. Προφανώς μέχρι σήμερα υπήρχαν όροι χρήσης αλλά όλοι κινούμασταν με τους όρους της ιδιωτικής εταιρείας που σου ορίζει ακόμα και το αρμόδιο δικαστήριο επίλυσης μιας διαφοράς. Όλες οι προσπάθειες των εταιρειών να δημιουργήσουν μια υπέρτερη ρυθμιστική αρχή δεν είχαν εχέγγυο ανεξαρτησίας, δεν μπορεί ελέγχων και ελεγχόμενος να είναι ο ίδιος. Υπάρχει λοιπόν εξέλιξη στο νομικό πεδίο, μένει να δούμε τι θα κάνουν οι εταιρείες που είναι σήμερα μηχανές παραγωγής χρημάτων και όχι μόνο για τις ίδιες. Γύρω από αυτές δημιουργούνται οικοσυστήματα, είτε εταιρείες που συνεργάζονται μαζί τους για τον έλεγχο του περιεχομένου είτε επιχειρήσεις που λειτουργούν αποκλειστικά μέσω των κοινωνικών δικτύων. Περιμένουμε, λοιπόν, με ενδιαφέρον τις κινήσεις τους».

Και η Δημοκρατία;

«Η Δημοκρατία κινδύνευε και κινδυνεύει από την αδιαφορία, ανέκαθεν κινδύνευε και θα κινδυνεύει από την κακόβουλη εκμετάλλευση του πλήθους, θεωρώ πως η Δημοκρατία χρήζει πάντοτε υπερασπίσεως. Δεν είναι αυτονόητο πως η Δημοκρατία λειτουργεί καλά επειδή υπάρχουν κάποιοι θεσμοί. Είναι μια καθημερινή διαδικασία που βέβαια περνά και από τη διαχείριση της τεχνολογικής εξέλιξης και της αξιοποίησης της τεχνολογίας για την παραγωγή δημόσιου καλού. Νομίζω όμως πως περισσότερο κινδυνεύει από την αδιαφορία. Στον φυσικό κόσμο αν έχεις κάποιο σχέδιο κατάληψης συνειδήσεων θα χρειαστείς κάποιον χρόνο, θέλεις μια διαδικασία για να φτιάξεις έναν μηχανισμό. Με τη χρήση της τεχνολογίας όμως υπάρχει το ενδεχόμενο να επιταχυνθεί η διαδικασία. Έχουμε δει και στην Ελλάδα να δημιουργούνται κινήσεις που εξελίχθηκαν ακόμα και σε πολιτικά κόμματα. Η τεχνολογία λειτουργεί ως επιταχυντής, προς την κάτω βόλτα όταν πρόκειται να εκμεταλλευτεί κάποιος πολλαπλασιαζόμενες αδιαφορίες. Ένα φοβερό hack είναι πως αυτοί με τις ριζοσπαστικές απόψεις είναι πάντοτε πιο διαθέσιμοι να τις εκφράσουν δυνατά να συγκρουστούν με τρίτους, ακόμα και για απόψεις που είναι εριστικές ενώ η μέση οδός, η μέση άποψη, η κοινή λογική ακούγονται καμία φορά ως παρωχημένες».

The post Το hacking της Δημοκρατίας (Μέρος 1ο) appeared first on 2045.gr.

Τις προάλλες με ρώτησε ο γιός μου για την προπαγάνδα, ώστε να γράψει μια έκθεση. Του είπα με απλό τρόπο τον δικό μου ορισμό: διαρκής βομβαρδισμός μηνυμάτων για ένα θέμα-ψέμα, επιδίωξη ο φανατισμός, γίνεται μόνο προς επιλεγμένη ομάδα ανθρώπων, έμφαση σε όσους έχουν έντονα συναισθηματικά και φοβικά σύνδρομα, δεν γίνεται ποτέ σε μορφή διαλόγου, και χρησιμοποιεί τη μέγιστη τεχνική της δημιουργίας εχθρών.

Έτσι έγινε σε όλες τις ιστορικές περιόδους: Ναζισμός, Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, Brexit, Κορονοιός και εμβόλια, Μετανάστευση, Περιβάλλον. ‘Οπου υπάρχουν εύκολοι εχθροί.

Πόσα χρόνια χρειάζονται για να δημιουργήσεις μίσος;

Λίγα χρόνια προπαγάνδας και διασποράς μίσους είναι αρκετά για να χωρίσουν τους συμπολίτες από φίλους ή γνωστούς σε μισητούς εχθρούς και να οδηγήσουν τις κοινωνίες σε μόνιμη πόλωση.

Αυτό συνέβη στις ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ. Αξιοποίησε την ανησυχία των Αμερικανών, αποτέλεσμα της κρίσης 2008 και της μεγάλης ανεργίας. Φταίνε οι ξένοι, φταίει η Κίνα, φταίνε οι δημοκρατικοί, φταίνε οι ομοφυλόφιλοι, φταίνε εκείνοι, οι άλλοι… Και φανταστείτε, κατάντια, οι Ρεμπουμπλικανοί είναι το ιστορικό κόμμα του Αβραάμ Λίνκολν, δηλαδή το κόμμα που τερμάτισε τη δουλεία!

Το ίδιο συνέβη στο Brexit, αποτέλεσμα μιας καλοσχεδιασμένης 10ετούς προπαγάνδας που συνέβαινε κάθε βράδυ σε κάθε επαρχιακή παμπ. Στο YouTube βλέπουμε φανατικούς πατριώτες να κατηγορούν τους άλλους μισούς ως προδότες με πρόσχημα τις αναμνήσεις από τον καιρό που ήταν αυτοκρατορία, «σταύρωμα» αλλοεθνών για τα κακά της οικονομίας και στο τέλος η καμπάνια πως «οι Ευρωπαίοι δεν μας σέβονται σαν έθνος».

Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα με όλα τα είδη αγανακτισμένων που έβαλαν στην ίδια εκρηκτική κατσαρόλα εθνικά θέματα, μεταναστευτικό, πτώχευση εθνικής οικονομίας, τους ξένους, και «να καεί» η Βουλή.

Η ίδια συνταγή: άνθρωποι με απωθημένα, κοινωνικά προβλήματα, ή (παρα)μόρφωση που όταν βρουν ένα θέμα, συντάσσονται σε αυτό μανιασμένα. Τότε όμως οι κοινωνίες δεν εξελίσσονται, δεν συζητούν το μέλλον τους διαλεκτικά και συνεκτικά. Μένουν πίσω, βαλτωμένες σε προβλήματα συνεννόησης και μέσα σε ένα ζοφερό κλίμα.

Και πόσο γρήγορα διαδίδονται τα ψέμματα

Τα δωρεάν και εύκολα Twitter, Facebook και λοιπή κομπανία γέμισαν φανατικούς. Το πανεπιστήμιο Kellogg έδειξε πως τα κοινωνικά δίκτυα έχουν αποτύχει να ελέγξουν τη διακίνηση ψευδών πληροφοριών. Οι δυνατοί αλγόριθμοι αποφασίζουν, χωρίς κριτήρια ποιότητας, και αφού «πιάσουν» και ομαδοποήσουν γοργά τις λέξεις-κλειδιά, διαδίδουν γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός το ψέμα, αρκεί να έχει μεγάλο engagement.

Από την άλλη ο μέσος όρος του πληθυσμού δεν μαθαίνει, δεν επιμορφώνεται, δεν αναζητά πηγές. Μόλις το 4% των Ελλήνων ενηλίκων συμμετέχει στη δια βίου μάθηση(!), όπως αποκαλύπτουν τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που οραματίζεται πως για μια αναπτυσσόμενη οικονομία πρέπει να σεβαστούμε όλα τα κοινωνικά δικαιώματα χωρίς αποκλεισμούς.

Στις ΗΠΑ είναι ακόμη χειρότερα τα στατιστικά. Ο έγχρωμος που σπάει βιτρίνες, ο τεξανός που οπλοφορεί στους δρόμους, ο ασιάτης που δεν έχει ασφάλιση ενώ πληρώνει φόρους είναι όλοι στάσιμοι σε γνώση και εξέλιξη – απλά επιβιώνουν ο καθένας στο δικό του «γκέτο».

Σε αυτούς τους ανθρώπους απευθύνονται οι ακραίοι κήρυκες μίσους, που ηθελημένα υποδαυλίζουν το αγαθό της δημοκρατικής εκπροσώπησης, την ισότητα, το δικαίωμα στην αντίθετη άποψη και την ελευθερία λόγου.

“Μερικοί άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για την πηγή ή την αλήθεια των πληροφοριών. Αν ευθυγραμμιστεί με την πολιτική τους άποψη, θα την διαδώσει.” Hatim Rahman

Οταν το Associated Press δημοσιεύει φωτογραφίες οπλισμένων οπαδών του MAGA (Make America Great Again) να κάνουν πορεία, δεν ξέρεις πια τι να σκεφτείς. Έφτασε μια τόσο μεγάλη χώρα, που σε αρκετούς τομείς ήταν μπροστά, να είναι έρμαιο της οπλοκατοχής στους δρόμους;

Πλέον δεν μιλάμε για ιδεολογίες, αλλά για «σέχτες»

Σε Αγγλία, Βραζιλία, ΗΠΑ, Ευρώπη βλέπεις πολλά δείγματα πως επικρατεί ο πολιτικός σεχταρισμός. Η εμμονή στη μοναδική πολιτική αλήθεια που τυφλώνει.

Πολιτικοί ερευνητές του Kellogg Dispute Resolution and Research Center και του Ινστιτούτου Policy research του πανεπιστημίου Northwestern δημοσίευσαν μια ανάλυση των τελευταίων πολλών ετών για τα πολιτικά θέματα των ΗΠΑ. Εκεί προκύπτει, συνοπτικά, πως οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι μισούν το αντίπαλο κόμμα, περισσότερο από ότι αγαπούν το δικό τους! Ο πολιτικός σεχταρισμός, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει τρία κύρια συστατικά:

α) «οι άλλοι» είναι εχθροί των απόψεών μας

β) «αποστρεφόμαστε» και δεν εμπιστευόμαστε τους «άλλους»

γ) «ηθικοποιούμε» την άποψή μας και για αυτό θεωρούμε τους πολιτικούς αντιπάλους ακόμη και εγκληματικούς.

Στις ΗΠΑ οι φανατικοί κύριοι Στήβ Μπάνον (σύμβουλος Τραμπ, του απαγορεύτηκε ο λογαριασμός Twitter, κατηγορήθηκε για ξέπλυμα χρήματος δωρεών για το τείχος στα σύνορα με το Μεξικό) και ο Alex Jones έχτισαν ένα δίκτυο ενημερωτικών ραδιοφωνικών, τηλεοπτικών και YouTube καναλιών που φαρμάκωναν το μυαλό του κόσμου με μίσος και ψέμα.

Μνημειώδεις οι θεωρίες τους: δεν έγινε προσελήνωση στη σελήνη, απαγάγουν μικρά παιδιά οι τζιχαντιστές, θα γκρεμίσει ο Joe Biden τα μνημεία της Ουάσινγκτον. Γνωστή προσέγγιση: εναντίον του «Μεγάλου Αδελφού», της «Παγκόσμιας Τάξης πραγμάτων» και του «Συστήματος».

Τι να πιστέψει ο επαρχιώτης Αμερικανός, ή ο κτηνοτρόφος στη Μεγάλη Βρετανία; Η θεωρία συνομωσίας είναι φαντασιακά πιο διεγερτική από την αλήθεια. Ο Covid-19, οι μάσκες, και πως είναι όλα μια διεθνής συνομωσία είναι ένα πρόσφατο παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας.

Μόνη απάντηση, η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών

Πολλές φορές οι Πολίτες νιώθουν απογοήτευση από τις παραδοσιακές μορφές διακυβέρνησης και σκέφτονται πως «η πολιτική είναι μακριά από τον κόσμο». Τότε είναι διαθέσιμοι …στην προπαγάνδα.

Στην παγκόσμια σύνοδο κορυφής 2019 στην Οττάβα, η Open Government Partnership (OGP), μια πρωτοβουλία που κινητοποιεί 79 εθνικές κυβερνήσεις, 20 πολιτείες και χιλιάδες οργανώσεις πολιτών, δημοσιεύτηκε η πρώτη εμβληματική έκθεση αξιολόγησης της κατάστασης της ανοιχτής διακυβέρνησης «Δημοκρατία πέρα από την κάλπη». Η έκθεση αναλύει και αξιολογεί τόσο την πρόοδο όσο και τις ελλείψεις για να γίνει παγκοσμίως η διακυβέρνηση πιο διαφανής και υπόλογη στους πολίτες.

Η πλειοψηφία συμφώνησε πως οι τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες είναι ελιτίστικες και συχνά χαρακτηρίζονται από απόλυτη έλλειψη διαφάνειας. Ακόμη και σύγχρονοι πολιτικοί θεωρητικοί, όπως ο Jon Elster, επιμένουν ότι η ιδανική διαδικασία διοίκησης, νομοθεσίας και συνταγματικής διαμόρφωσης έχει σχήμα κλεψύδρας, με ευρέως ανοιχτές συμβουλευτικές στιγμές, αλλά μια στενή μέση, που αντιστοιχεί στην αποκλειστική στιγμή της τελικής γραφής από λίγους.

Το πανεπιστήμιο Brookings παρουσίασε 76 τρόπους που αυξάνεται η συμμετοχή των Πολιτών στα κοινά. Αφορά τις ΗΠΑ αλλά είναι καλό ερέθισμα, γιατί περιλαμβάνει εθελοντισμό, ανοιχτή λογοδοσία, τακτική ενημέρωση πολιτών, διαμόρφωση συνθηκών για να λειτουργούν οι μη-κυβερνητικές οργανώσεις σε πολλές θεματικές ενότητες και συνεργασία ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Είναι λογικό. Για να σταματήσεις τα fake news, τους φανατικούς και για να κάνει πιο ριζοσπαστική και διαρκώς εξελισσόμενη την πολιτική, δεν μπορεί να θεωρείς νομιμότητα μόνο τις εκλογές, αλλά τη συνεχή συμμετοχή στις διαδικασίες της δημιουργίας κανόνων και του καθορισμού της ταυτότητας ή του ήθους μιας συγκεκριμένης κοινότητας ή κράτους.

Κάποιοι ήδη ξεκίνησαν, αλλά είναι λίγοι

Έχετε σκεφτεί ποτέ, πως δεν ξέρετε τι συμβαίνει στο Δήμο σας; Το ίδιο σκέφτηκαν οι Ολλανδοί και η κυβέρνησή τους δουλεύει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση προτείνοντας τρόπους να γίνεις ενεργός Πολίτης. Κάτοικοι περιοχών ασχολούνται με εθελοντική εργασία, διοργανώνουν εκστρατείες καθαρισμού απορριμμάτων, δημιουργούν συλλογικές ομάδες για την αγορά ηλιακών συλλεκτών ή σχηματίζουν τοπικούς συνεταιρισμούς ηλικιακής και κοινωνικής φροντίδας. Επίσης συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον δημοτικό προϋπολογισμό.

Η Ελληνική Διαύγεια φέρνει διαφάνεια στο κράτος και είναι ένα μεγάλο βήμα, αλλά την κάνουν δύσχρηστη και ακατανόητη το μη-φιλικό interface, οι δαιδαλώδεις νομοθεσίες και οι χιλιάδες φορείς.

Παρακολούθησα από κοντά το 2014 πως οι Κορεάτες ενεργοποίησαν τις mobile διαβουλεύσεις στη Σεούλ. Όπως περπατάς στο δρόμο, σου έρχεται μια μικρή ψηφοφορία. Το budget του Δήμου, μια αλλαγή στις μεταφορές. Άμεσα αποτελέσματα, δημοσιεύσιμα, δημοκρατικά και οι Πολίτες κοντά στην εξέλιξη της δημοκρατίας

Το πρώτο Σύνταγμα που φτιάχτηκε από ψηφιακή διαβούλευση

Το πείραμα της Ισλανδίας (2010-2012), το πρώτο ‘crowdsourced constitution’ είναι υπόδειγμα διαδικασίας. Αναδιατύπωσσαν το σύνταγμα της χώρας με το λαό και τη δύναμη του internet. Είναι εμπνευσμένο παράδειγμα για όσες χώρες θέλουν να ξαναγράψουν το δικό τους κοινωνικό συμβόλαιο. Η ισλανδική συνταγματική διαδικασία περιλάμβανε τρία πρωτότυπα χαρακτηριστικά.

Το πρώτο ήταν το λεγόμενο Εθνικό Φόρουμ, μια ομάδα 950 Πολιτών που ήταν δημογραφικά αντιπροσωπευτική, σχεδόν τυχαία επιλεγμένη, διαβουλεύτηκε το πρώτο σχέδιο. Σε μια μονοήμερη συνάντηση (που αναμεταδιδόταν ζωντανά) οι άνθρωποι αυτοί κατέγραψαν τις αρχές και αξίες που θα ήθελαν να δουν ενσωματωμένες στο ισλανδικό σύνταγμα. Ανέφεραν, μεταξύ άλλων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία, τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση, έναν πιο ρυθμιζόμενο χρηματοπιστωτικό τομέα και τη δημόσια ιδιοκτησία των ισλανδικών φυσικών πόρων.

Το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας ήταν η επιλογή της συνέλευσης συντακτών, 522 τυχαία επιλεγμένων πολιτών (αγρότης, πάστορας, διευθυντής μουσείου, παρουσιαστής ραδιοφώνου, πρόεδρος συνδικάτου, καταναλωτές, φοιτητές κά). Αυτοί έγραψαν τα πρώτα σημεία του νέου συντάγματος και εξέλεξαν 25 άτομα ανάμεσά τους που θα υλοποιούσαν το τρίτο στάδιο.

Τότε, οι 25 συνταγματικοί συντάκτες χρησιμοποίησαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ανοίξουν τη διαδικασία σε όλους τους Πολίτες της χώρας και μάζευαν σχόλια σε 12 διαδοχικά σχέδια διαβούλευσης. Αυτό το ιδιότυπο crowdsourcing έφερε 3.600 σχόλια σε συνολικά 360 προτάσεις. Ενώ το πλήθος τελικά δεν «έγραψε» το σύνταγμα, συνέβαλε ουσιαστικά. Η πρόταση εδραίωσης συνταγματικού δικαιώματος της χρήσης τους διδικτύου δεν θα ήταν ποτέ αποτέλεσμα «κλασσικής» πολιτικής.

Στελέχωση κυβέρνησης «ανοιχτή στο κοινό»

Η ομάδα Joe Biden έδωσε ένα πρώτο δείγμα γραφής της νέας αυτής εποχής. Δημοσιοποίησαν στο διαδίκτυο τη νέα στελέχωση της κυβέρνησης, έφτιαξαν αγγελίες για κενές θέσεις, και παρουσίαζαν ένα-ένα τα βιογραφικά των νέων κυβερνητικών στελεχών. Όλα αυτά συνέβαιναν στην twitter σελίδα του transition και στην ιστοσελίδα BuildBackBetter.gov που δημοσιοποιούσε την ατζέντα τους, τα πρόσωπα και τις ενέργειες μετάβασης στη νέα κυβέρνηση.

Όσο πιο ενημερωμένος είσαι, κανείς δεν σε ξεγελά

Στα επόμενα χρόνια θα ζούμε συνεχώς αλλαγές και πρέπει οι Πολίτες να μάθουν, να καταλάβουν, να ξέρουν. Και τότε δεν θα επικρατούν τα ψέμματα, ο ρατσισμός, η ημιμάθεια και οι κατασκευασμένοι εχθροί. Για να έχουν οι κοινωνίες μας θετικούς παράγοντες γνώσης, κοινωνικής συνοχής, δημιουργίας και οικονομίας.

Η διαρκής συμμετοχή των πολιτών, η ενημέρωσή τους στα νέα θέματα, τη διοίκηση, τη διαχείριση δημόσιων πόρων και στις αποφάσεις εγγυώνται καλύτερη Παιδεία, δημοκρατική ανεκτικότητα, πολιτισμένη συμπεριφορά.

Από το μέλλον μας δεν πρέπει να απουσιάζει κανείς…

The post Η συμμετοχή των πολιτών στα Κοινά είναι απαραίτητη στην ψηφιακή εποχή appeared first on 2045.gr.