Όποιο δρόμο και αν διαλέξουμε σε μια πορεία προς τις απαρχές του ψηφιακού μας κόσμου είναι απόλυτα βέβαιο ότι θα «σκοντάψουμε» στη χίπικη κουλτούρα. Οι ιδέες της αυτάρκειας, της κοινοκτημοσύνης, της απελευθέρωσης από τα δεσμά της συμβατικής ζωής, των πειραματισμών, έχουν χαρακτηρίσει την εξέλιξη της ψηφιακής επανάστασης. Αν θέλετε ένα παράδειγμα δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε προς την Apple και τους ιδρυτές της. Είναι μάλλον αδύνατο να βρείτε σήμερα έναν χίπι στο φουτουριστικό κτίριο της εταιρείας, η χρηματιστηριακή αξία της οποίας ξεπερνά τα 3,6 τρισ. δολάρια (όσο το ΑΕΠ της Βρετανίας). Αλλά είναι ευκολότερο να βρείτε τις ιδέες του χίπι στη φιλοσοφία της εταιρείας και των ιδρυτών της.

Σκεφτείτε τη διάσημη διαφήμιση του 1984 και τις αναφορές της στη διαφορετική σκέψη και την απελευθέρωση.

Σκεφτείτε τη διάσημη ομιλία του Steve Jobs στην τελετή αποφοίτησης της τάξης του 2005 στο Πανεπιστήμιο Stanford. Η φράση “Stay hungry, stay foolish” δεν ήταν του συνιδρυτή της Apple. Ο ίδιος εξηγεί:

Προέρχεται από ένα περιοδικό – σημείο αναφοράς της χίπικης κοινότητας του Σαν Φρανσίσκο, το οποίο εκδίδονταν από το 1968 έως και τον Ιανουάριο του 1971. Το Whole Earth Catalog ήταν μια έκδοση αφιερωμένη στις ιδιοκατασκευές και στην ανταλλαγή ιδεών. Οποιοσδήποτε μπορούσε να συνεισφέρει στην ύλη της και, από αυτή την άποψη, μπορούμε να πούμε ότι αποτέλεσε τον έντυπο πρόγονο των σημερινών κοινωνικών δικτύων.

Το Whole Earth Catalog έμοιαζε με στοιχείο μια ουτοπίας και δεν ήταν το μόνο.

Το όραμα για τη διασύνδεση όλης της ανθρώπινης πληροφορίας μέσα από το πρόγραμμα Xanadu, μια πρόδρομη προσπάθεια να δημιουργηθεί κάτι που πέτυχε σχεδόν 30 χρόνια αργότερα ο Tim Berners-Lee, ενστερνίζονταν την ίδια φιλοσοφία. Αυτή της αυτάρκειας, της ανταλλαγής γνώσης, της δημιουργικότητας.

Η άδεια χρήσης GNU για ένα λογισμικό που μπορεί κάποιος να εγκαταστήσει και τροποποιήσει ελεύθερα, με μόνη προϋπόθεση να διανείμει δωρεάν τις εκδοχές που έχει δημιουργήσει, έχει επίσης χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στη χίπικη κοινότητα. Το ότι το ελεύθερο λογισμικό απογειώθηκε λίγες δεκαετίες αργότερα με ίσως πιο διάσημο παράδειγμα το φινλανδικής καταγωγής Linux αποδεικνύει πόσο γερές ήταν οι ρίζες που απλώθηκαν στη δυο ακτές των ΗΠΑ.

Όλα αυτά (και πολλά πολλά ακόμα) είναι κομμάτια μιας ουτοπίας, μιας ωραίας περιπέτειας που ξεκίνησε από κοιτώνες κολεγίων, υπόγεια σπιτιών, γκαράζ, πανεπιστημιακά εργαστήρια. Οι ψηφιακές μηχανές έγιναν κομμάτι της καθημερινότητάς μας και μέσω καλωδίων ή ραδιοκυμάτων γίνονται μέρος της εργασίας, της εκπαίδευσης, του ελεύθερου χρόνου μας.

Μόνο που η ουτοπία δεν είναι πια εδώ και αυτό που συνηθίσαμε να σκεφτόμαστε ως ένας τεράστιος κυβερνοχώρος όπου «η πληροφορία είναι διαθέσιμη στις άκρες των δαχτύλων μας»  σιγά σιγά σπάει σε κομμάτια.

Είναι μια διαδικασία που ξεκίνησε στις αρχές του 21^ου αιώνα και έκτοτε επιταχύνεται. Το σημερινό διαδίκτυο είναι πιο γρήγορο, πιο πλούσιο και από πολλές πλευρές πιο εντυπωσιακό από το διαδίκτυο του 1995 και, φυσικά, του 1975. Αλλά γίνεται επίσης όλο και πιο κατακερματισμένο. Πολιτικοί λόγοι, οικονομικοί λόγοι και επιχειρηματικά μοντέλα εντείνουν αυτόν τον κατακερματισμό. Σε κάποιες περιπτώσεις, η διάκριση αποκτά ακόμα και ταξικά χαρακτηριστικά.

Σινικά Τείχη «για το καλό σου»

Η Κίνα απέκτησε την πρώτη της σύνδεση με το διαδίκτυο κάπου στο 1986 με 1987 αλλά πρόσβαση σε αυτό είχαν μόνο κρατικοί αξιωματούχοι και καθηγητές πανεπιστημίων. Η πρόσβαση στο ευρύ κοινό επιτράπηκε το 1994 και σχεδόν ταυτόχρονα ξεκίνησε ο έλεγχος. Το 1997 ποινικοποιήθηκε η διάδοση «επιβλαβούς περιεχομένου» που έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια και τα κρατικά συμφέροντα. Αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι ο όρος «εθνική ασφάλεια» μπορεί να συμπεριλάβει ό,τι θέλει η εκάστοτε εξουσία. Το 2006 τα πράγματα έγιναν πιο σοβαρά (και πιο λειτουργικά) με την ενεργοποίηση ενός ψηφιακού Σινικού Τείχους. Ουσιαστικά, το διαδίκτυο της Κίνας έχει αρκετές διαφορές από το διαδίκτυο που έχουμε στη διάθεσή μας, καθώς διάσημες πλατφόρμες και υπηρεσίες δεν είναι διαθέσιμες στους Κινέζους χρήστες. Οι υπηρεσίες της Google και της Meta, το X, το Netflix, καθώς και λύσεις VPN είναι μερικά μόνο από περιεχόμενα του σχετικού καταλόγου.

Είναι άδικο όμως να λέμε ότι μόνο η Κίνα παρεμποδίζει την πρόσβαση των πολιτών (και των επισκεπτών) της στο διαδίκτυο.

Στη Βόρεια Κορέα πρόσβαση έχουν κυρίως αξιωματούχοι της κυβέρνησης και των ενόπλων δυνάμεων. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 30 websites σε λειτουργία στη χώρα, με υλικό που (φυσικά) επαινεί την κυβέρνηση και τον ηγέτη της χώρας.

Στο Ιράν, η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες της Δύσης προσπαθούν να αλλοιώσουν τον μουσουλμανικό και ιρανικό τρόπο ζωής και μπλοκάρει την πρόσβαση των πολιτών της σε διάφορες πλατφόρμες και υπηρεσίες, ενώ σε περιόδους αναταραχών επίσης την πρόσβαση σε συστήματα άμεσης ενημέρωσης όπως το Telegram, πρακτικές που έχουμε δει να εφαρμόζουν κατά καιρούς οι γειτονικές μας Αίγυπτος και Τουρκία. Βιετνάμ και Κούβα είναι επίσης χώρες όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι αυστηρά ελεγχόμενη από την κυβέρνηση και τις κρατικές υπηρεσίες.

Ακριβή μου αριστερή λωρίδα

Το διαδίκτυο σχεδιάστηκε με βάση την αρχή της ισονομίας, όσον αφορά το πώς γίνεται η διαχείριση των διακινούμενων δεδομένων. Κοινώς, δεν υπήρχε κάποια κατηγορία δεδομένων που είχε μεγαλύτερη αξία έναντι κάποιας άλλης. Ανεξάρτητα από το αν επρόκειτο για μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή για κάποιο αρχείο που έπρεπε να  φτάσει στο σημείο Β προερχόμενο από το σημείο Α, το δίκτυο ήταν απόλυτα δημοκρατικό και αδιάφορο. Αυτή είναι η αρχή της δικτυακής ουδετερότητας και με αυτή πορευόμαστε εδώ και πολλά χρόνια στην Ευρώπη. Στην Αμερική η κατάσταση είναι διαφορετική. Τον Ιανουάριο του 2025, λίγες μόλις εβδομάδες πριν την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, αμερικανικό δικαστήριο έκρινε ότι η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών (η FCC) δεν μπορεί να θέτει κανόνες στους παρόχους πρόσβασης ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζουν τα δεδομένα. Έτσι, οι εταιρείες πρόσβασης μπορούν να ορίζουν διαφορετικές χρεώσεις ανάλογα με τον τύπο των δεδομένων που εξυπηρετούν κάθε φορά. Θα μπορούν, για παράδειγμα, να επιβάλουν μια χαμηλή χρέωση για το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή την επίσκεψη σε σελίδες, μια λίγο μεγαλύτερη για πρόσβαση σε υπηρεσίες streaming με μεσαία ανάλυση και μια πιο μεγάλη για streaming σε 4Κ.

Η εξέλιξη ανησύχησε κυρίως τις πλατφόρμες streaming, που εκτιμούν ότι θα κληθούν από τους παρόχους πρόσβασης να πληρώνουν ώστε το περιεχόμενό τους να καταλήγει στον τελικό καταναλωτή. Στον αντίποδα, βέβαια, οι πάροχοι πρόσβασης είχαν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν, βλέποντας ότι η απόφαση τους ανοίγει τον δρόμο για νέες πηγές εσόδων. Οι πάροχοι υποστηρίζουν ότι η απόφαση αποτελεί «νίκη για τους Αμερικανούς καταναλωτές, η οποία θα οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις, καινοτομία και ανταγωνισμό στη δυναμική ψηφιακή αγορά. Από τη γέννηση του διαδικτύου, οι [αμερικανικές] κυβερνήσεις και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και των δύο κομμάτων έχουν αναγνωρίσει τα πλεονεκτήματα μιας ήπιας προσέγγισης στη ρύθμιση της ευρυζωνικής πρόσβασης. Η σημερινή απόφαση θα εδραιώσει τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών ως της πιο προηγμένης ψηφιακής αγοράς στον κόσμο», ανέφεραν τότε οι πάροχοι σε μια κοινή τους δήλωση που, ίσως, να έχει μια (κάποια) επίδραση από την ιδεολογία του Make America Great Again. Η μπάλα τώρα βρίσκεται στο γήπεδο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας που κάποια στιγμή θα κληθούν να νομοθετήσουν επί του θέματος.

Η Ευρώπη δεν επηρεάζεται απευθείας. Ωστόσο, αν οι εταιρείες streaming κληθούν να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις των παρόχων πρόσβασης θα μετακυλήσουν ένα μέρος αυτής της υποχρέωσης στους πελάτες τους. Θα δούμε, ίσως, τιμολόγια να αυξάνονται και να δημιουργούνται υπηρεσίες streaming με premium χαρακτηριστικά. Δεν θα είναι μεν κατάργηση της δικτυακής ουδετερότητας, αλλά θα είναι μιας μορφής διάκριση.

Περίκλειστοι κήποι με ψηλούς τοίχους

Τον κατακερματισμό του διαδικτύου ενισχύουν (ίσως και ενθαρρύνουν) τα κλειστά οικοσυστήματα που έχουν αναπτυχθεί την τελευταία 20ετία. Κάποια από αυτά δεν ήταν εξ αρχής κλειστά. Το νυν X και πρώην Twitter είχε αρκετό ανοικτό χαρακτήρα από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας του. Μετά την εξαγορά του από τον Elon Musk απέκτησε διάφορες μορφές τοίχων. Η χρήση των APIs, των μηχανισμών που επιτρέπουν σε δυο διαφορετικές υπηρεσίες να «μιλούν» μεταξύ τους και να ανταλλάσσουν δεδομένα, περιορίστηκε. Η αναζήτηση στο Χ μέσω εξωτερικών μηχανών (όπως της Google ή της Microsoft) περιορίστηκε και η απευθείας πρόσβαση σε μηνύματα και προφίλ χρηστών σχεδόν μηδενίστηκε. Το αποτέλεσμα. Πληροφορία που διακινείται στο Χ διακινείται στο υπόλοιπο διαδίκτυο μόνο με τους όρους του Χ που μπορεί να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή.

Πιο έντονο είναι το φαινόμενο των περίκλειστων κήπων στο περιβάλλον της Meta. Facebook και Instagram έχουν κάθε λόγο να διατηρούν τους χρήστες τους εντός των τειχών. Δέχονται εισερχόμενη πληροφορία από τρίτες πηγές, όμως και πάλι η αναζήτηση πληροφορίας και η επεξεργασία δεδομένων που διακινούνται σε αυτές τις πλατφόρμες είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στο LinkedIn όπου η διακινούμενη πληροφορία με τη μορφή αναρτήσεων ή ολόκληρων άρθρων παραμένει σε μεγάλο βαθμό εντός των τειχών και μακριά από την εμβέλεια του ραντάρ των μηχανών αναζήτησης.

Στη μάχη για τη διασφάλιση της προσοχής των χρηστών, τα συγκεκριμένα κοινωνικά δίκτυα αντιμετωπίζουν την πληροφορία που παράγεται στο εσωτερικό της ως δικό τους περιουσιακό στοιχείο. Την αναλύουν κατά το δοκούν και τη χρησιμοποιούν για να προβάλουν διαφημίσεις στις οθόνες των χρηστών τους. Οι επενδύσεις της Meta στην τεχνητή νοημοσύνη και σε συσκευές εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας ίσως αποδώσουν στο μέλλον. Για την ώρα, κρατάμε ότι το 97-98%  των εσόδων του Facebook προέρχεται από τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στις σελίδες του και αυτό εξηγεί για ποιο λόγο η πλατφόρμα θα ήθελε να κρατήσει τους χρήστες της εντός των τειχών για πάντα. Το περιβάλλον του TikTok τα ίδια ακριβώς πρεσβεύει.

Όμως αυτό κάθε άλλο παρά εξυπηρετεί τον ελεύθερο διαμοιρασμό της πληροφορίας, όπως οραματίζονταν οι πρωτοπόροι του διαδικτύου έξι δεκαετίες πριν.

Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται μια τάση εξόδου χρηστών από τους περίκλειστους κήπους και η επιστροφή τους σε πιο ανοικτά συστήματα, όπως ίσως το Reddit. Ωστόσο δεν είναι βέβαιο ότι αυτή η επιστροφή αποκτά βιώσιμα στοιχεία ή αν είναι μια μικρή ανάπαυλα μέχρι την είσοδο στον επόμενο περίκλειστο κήπο μένει να το δούμε.

Η επέλαση των συνδρομών

Το μοντέλο των συνδρομών για την πρόσβαση σε κάποιο είδος πληροφορίας ήταν σχετικά περιορισμένο ως και τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Η Wall Street Journal ήταν η εφημερίδα που από την πρώτη ημέρα της εμφάνισής της στο διαδίκτυο εφάρμοσε συνδρομητικό μοντέλο και το παράδειγμά της ακολούθησαν λίγοι μεγάλοι τίτλοι στην αρχή. Μετά, ήρθε η Apple και με το iTunes επέκτεινε αυτό το μοντέλο στη μουσική. Σταδιακά, η ιδιοκτησία σε ένα προϊόν της μουσικής βιομηχανίας αντικαταστάθηκε από το… ενοίκιο. Η πλειονότητα των ακροατών μουσικής (ή καταναλωτών μουσικής κατά τους σύγχρονους όρους) δεν έχει άλμπουμ στην κατοχή της. Έχει δικαίωμα πρόσβασης σε καταλόγους τραγουδιών και αυτό το δικαίωμα ανανεώνεται με την καταβολή ενός μηνιαίου αντιτίμου.

Το ίδιο βλέπουμε στο λογισμικό. Από εφαρμογές που αγοράζαμε και εγκαθιστούσαμε στις συσκευές μας περάσαμε σε δικαίωμα χρήσης εφαρμογών που επίσης ανανεώνεται σε μηνιαία βάση. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται είτε σε εξαιρετικά ευρείας χρήσης λογισμικό όπως το Microsoft Office μέχρι σε εξειδικευμένα εργαλεία όπως η σειρά εφαρμογών της Adobe.

Βεβαίως υπάρχει η εναλλακτική του ανοικτού λογισμικού όπου δεν υπάρχουν συνδρομές. Η εγκατάσταση και χρήση είναι δωρεάν και για την υποστήριξη αναλαμβάνει μια ενθουσιώδης κοινότητα χρηστών και μια τεράστια βιβλιοθήκη γνώσης που δημιουργήθηκε τις προηγούμενες δεκαετίες. Όμως οι πολλοί επιλέγουν τη συνδρομή. Σχετική έρευνα του YouGov το 2022  έδειξε ότι το 30% των χρηστών λογισμικού επιλέγουν τη συνδρομή αντί της αγοράς.

Η οποία συνδρομή απλώνεται και στο ειδησεογραφικό μοντέλο, και τα τελευταία χρόνια την είδαμε να εισάγεται και στην ελληνική διαδικτυακή πραγματικότητα.  Έχει άραγε ελπίδα; Στην ετήσια έρευνα του Ινστιτούτου Reuters και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης για τον χώρο των ψηφιακών ειδήσεων το 2025, το 7% των Ελλήνων (έναντι 11% το 2024) δήλωνε ότι πληρώνει για να έχει πρόσβαση στην online ενημέρωσή του.  Αντίστοιχα, στη Γερμανία το 2025 για πρόσβαση σε online ειδήσεις πληρώνει το 13% των χρηστών, στην Ιταλία το 9% και στην Πορτογαλία το 10%.

Βεβαίως εδώ η διαχωριστική γραμμή είναι σαφής. Όσοι έχουν την οικονομική άνεση, πληρώνουν για τη συνδρομή τους, όσοι δεν την έχουν αναζητούν λύσεις είτε στο πλαίσιο της νομιμότητας απευθυνόμενοι στην κοινότητα του ανοικτού λογισμικού είτε εκτός αυτού του πλαισίου.

Στις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης η διαχωριστική γραμμή τέθηκε από νωρίς. Ναι, σαφώς υπάρχει η επιλογή της δωρεάν πρόσβασης στα γλωσσικά μοντέλα και σε διάφορες εφαρμογές που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Όμως αν χρειάζεται κάποιος να κάνει το κάτι παραπάνω, θα πρέπει να πληρώσει – από 20 έως και μερικές εκατοντάδες ευρώ τον μήνα, ενώ οι βελτιώσεις των μοντέλων μπορεί να ανεβάσουν τον λογαριασμό, κρίνοντας από τα λεγόμενα του διευθύνοντος συμβούλου της OpenAI Sam Altman.

Με διάφορους τρόπους ο κατακερματισμός του διαδικτύου συνεχίζεται και μάλλον θα γίνεται ολοένα και περισσότερο εμφανής. Αν θέλετε, μπορούμε να κρατήσουμε μια αισιόδοξη στάση, αντανακλώντας τη στάση των πρωτοπόρων του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου που πολλοί από αυτούς υποθέτουμε ότι παρέμειναν αισιόδοξοι μέχρι τέλους. Μπορούμε, για παράδειγμα, να πούμε ότι θα βρούμε έναν χίπι στο φουτουριστικό κτίριο της Apple και να διακρίνουμε κάτι από τη χίπικη κουλτούρα στο σημερινό διαδίκτυο.

Κάτι μας λέει, όμως, ότι θα δυσκολευτούμε αρκετά…

The post Κατακερματίζοντας το διαδίκτυο appeared first on 2045.gr.

Θα πληρώνατε μία μηνιαία ή ετήσια συνδρομή για λίγη επιπλέον επιτάχυνση στο αυτοκίνητό σας; Μπορεί να πληρώνετε συνδρομή για μία αθλητική δραστηριότητα, για κάποια υπηρεσία streaming ή για κάποια άλλη υπηρεσία που παρέχεται online, οπότε γιατί όχι και μία συνδρομητική υπηρεσία που θα έδινε (νόμιμα και με ασφάλεια, εννοείται) λίγη έξτρα ιπποδύναμη ή κάποια επιπλέον άνεση στο όχημά σας.

Η μετατροπή των αυτοκινήτων σε υπολογιστών εν κινήσει έχει όπως φαίνεται ερεθίσει τη δημιουργικότητα των τμημάτων marketing του κλάδου. Από τη στιγμή που τα ηλεκτρονικά συστήματα βρίσκονται επί του οχήματος και ελέγχουν κάθε λειτουργία του, γιατί λοιπόν να μην προσφέρονται και κάποιες επιπλέον υπηρεσίες επί πληρωμή; Οι χρήστες των αυτοκινήτων άλλωστε έχουν συνηθίσει κατά την αγορά του οχήματος να εξετάζουν διάφορες επιπλέον επιλογές εξοπλισμού και διαμόρφωσης τις οποίες πλήρωναν εφάπαξ. Γιατί κάποιες από αυτές να μην προσφέρονται σε μηνιαία, τριμηνιαία ή ετήσια βάση;

Οι άνθρωποι λένε «όχι», αλλά όχι όλοι

Το κοινό δείχνει να απορρίπτει την ιδέα. Έρευνα του Autolist στις Ηνωμένες Πολιτείες σε δείγμα 1.200 ανθρώπων έδειξε ότι 7 στους 10 απορρίπτουν την ιδέα της απόκτησης υπηρεσιών με συνδρομή. Ο λαός μίλησε, η πλειονότητα αποφάσισε, ας κλείσουμε το θέμα. Όχι ακριβώς. Το 7% απάντησε πως ναι θα έκανε μία συνδρομή σε μία -προφανώς θεωρούμενη ως χρήσιμη- υπηρεσία, 12% έδειξε αναποφάσιστο και ένα άλλο 12% σχολίασε ότι δεν έχει σημασία με ποιον τρόπο πληρώνει κάποιος για να χρησιμοποιήσει συγκεκριμένες λειτουργίες και υπηρεσίες του οχήματος. Ακόμα και αν δεν πείθονταν οι αναποφάσιστοι, μένει ένα σχεδόν 20% της αγοράς και αυτό το ποσοστό δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Τα πιο ευκατάστατα τμήματα του πληθυσμού ήταν πιο αρνητικά στην προοπτική μιας συνδρομητικής υπηρεσίας. Μόνο το 6% των νοικοκυριών με ετήσιο εισόδημα άνω των 150.000 δολαρίων απάντησε καταφατικά στο σχετικό ερώτημα, ενώ το ποσοστό στα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω των 30.000 δολαρίων ετησίως ήταν 10%, σχεδόν το διπλάσιο. Φαίνεται ότι ένα μέρος των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος είναι περισσότερο θετικά στην ιδέα της συνδρομής προτιμώντας να πληρώνουν από λίγο για πολύ παρά να καταβάλουν μία μεγάλη εφάπαξ πληρωμή. Αυτό ίσως να εξηγεί και τη διάθεση αρκετών κατασκευαστών να εισάγουν συνδρομητικές υπηρεσίες σε οχήματα που απευθύνονται στο ευρύ κοινό.

Μία άλλη διάσταση της έρευνας – της ηλικίας των ερωτηθέντων, έδειξε επίσης ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Το 17% της Γενιάς Ζ δηλώνει ότι θα πλήρωνε για συνδρομητικές υπηρεσίες, ενώ στις προηγούμενες γενιές τα ποσοστά είναι μονοψήφια – 9% για τους μιλένιαλς, 6% για τη Γενιά Χ και 4% για την πρώτη μεταπολεμική γενιά. Το ενδιαφέρον των εν δυνάμει συνδρομητών εντοπίζεται σε υπηρεσίες ψυχαγωγίας και ενημέρωσης, ενώ γενικά η πλειονότητα προτιμά να έχει προεγκατεστημένα και ενεργοποιημένα από τη φάση της αγοράς, υπηρεσίες που σχετίζονται με τη λειτουργία του οχήματος.

Κάτι παραπάνω για επιπλέον άλογα και ταχύτητα

Η αυτοκινητοβιομηχανία ακούει και δοκιμάζει με τις εταιρείες να επιλέγουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Η Mercedes ΗΠΑ προσφέρει εδώ και περίπου έναν χρόνο στους πελάτες που έχουν επιλέξει ένα ηλεκτροκίνητο όχημα της σειράς EQ, τη δυνατότητα να δοκιμάσουν δωρεάν για έναν μήνα τη λειτουργία της αυξημένης επιτάχυνσης.

Ανάλογα με το μοντέλο, μειώνει τον χρόνο που χρειάζεται το όχημα για να φτάσει την ταχύτητα των 80 μιλίων  (96 χλμ/ώρα) έως και κατά ένα δευτερόλεπτο. Επίσης, προσθέσει από 60 ως και 87 άλογα στη συνολική ιπποδύναμη του αυτοκινήτου. Αν τους αρέσει, μπορούν να τη διατηρήσουν ενεργοποιημένη έναντι 1.200 δολαρίων το έτος, δηλαδή 100 δολαρίων τον μήνα.

Με απλούς υπολογισμούς μπορούμε να πούμε ότι ο πελάτης πληρώνει από 14 ως 20 δολάρια τον χρόνο για κάθε επιπλέον άλογο στη μηχανή του.

Μόνιμα ή με συνδρομή;

Μία επίσκεψη στο βρετανικό site της BMW βοηθάει να δούμε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση. Η γερμανική εταιρεία προωθεί, μεταξύ άλλων, την υπηρεσία Parking Assistant Professional, που όπως μαρτυρά το όνομά της, αναλαμβάνει να κάνει όλους τους ελιγμούς στάθμευσης, απαλλάσσοντας τον οδηγό από το σχετικό άγχος. Η μόνιμη εγκατάσταση του συστήματος κοστίζει 450 στερλίνες αλλά υπάρχουν και επιλογές συνδρομής που ξεκινούν από 25 στερλίνες για έναν μήνα και φτάνουν τις 350 στερλίνες για τρία χρόνια. Αντίστοιχα, ένα προηγμένο σύστημα ανάρτησης που προσαρμόζεται στις οδικές συνθήκες και στον τρόπο οδήγησης, κοστίζει 395 στερλίνες για μόνιμη εγκατάσταση, ενώ η συνδρομή ξεκινάει από 18 στερλίνες για έναν μήνα και φτάνει ως τις 280 στερλίνες για μια τριετία.

Το ίδιο ισχύει για όλες τις επιπλέον υπηρεσίες που προσφέρει η BMW μέσω της πλατφόρμας Connected Drive. Η προσθήκη επιπλέον χαρακτηριστικών και λειτουργιών είναι συνήθης πρακτική στην αυτοκινητοβιομηχανία, αυτό όμως που δεν είναι, είναι η πρόταση της συνδρομητικής υπηρεσίας.  Ενδεχομένως η συγκεκριμένη προσέγγιση να ταιριάζει περισσότερο σε συστήματα μίσθωσης οχημάτων, όμως η τάση είναι σαφής.

Και online shopping έχουμε

Η General Motors, η δημιουργός μερικών από τους πιο διάσημους πρεσβευτές του αμερικανικού τρόπου ζωής όπως είναι η Σέβρολετ και η Κάντιλακ, έχει σχέδια. Σταδιακά και για τα επόμενα τρία χρόνια θα προσθέτει συνδρομητικές ψηφιακές υπηρεσίες στα νέα της μοντέλα. Την αποκάλυψη έκανε ο Στιβ Καρλάιλ περιφερειακός διευθυντής της εταιρείας για τη Βόρεια Αμερική μιλώντας στους μετόχους, χωρίς όμως να μπει σε λεπτομέρειες.

Το Reuters ανέφερε ότι ο Καρλάιλ έκανε λόγο για περίπου 50 υπηρεσίες που θα βασίζονται στην πλατφόρμα Ultifi της GM. Η πλατφόρμα θα επιτρέπει τη λήψη και εγκατάσταση εφαρμογών λογισμικού με το όχημα σε λειτουργία, ενώ θα προσφέρει ανάμεσα σε άλλα, υπηρεσίες online αγορών. Ίσως λύση στο μποτιλιάρισμα να είναι περισσότερη… κατανάλωση…

Μια άλλη αγορά είναι έτοιμη

Η αγορά των επαγγελματικών οχημάτων δείχνει να είναι περισσότερο ώριμη και έτοιμη στη χρήση συνδρομητικών υπηρεσιών. Η Ford Pro, η οποία προσφέρει επαγγελματικά οχήματα, πρόσφατα δήλωσε ότι έχει 400.000 συνδρομητές στην πλατφόρμα της, αριθμός αυξημένος κατά 60% σε ετήσια βάση. Η εταιρεία εκτιμά ότι σε τρία χρόνια από σήμερα, το 20% των ακαθάριστων κερδών της θα προέρχεται από τις συνδρομητικές υπηρεσίες και ότι έως το 2026 θα έχει 1,2 εκατ. πελάτες στην πλατφόρμα.

Η εταιρεία προσφέρει έναντι συνδρομής υπηρεσίες τηλεματικής που ενημερώνουν για την κατάσταση διαφόρων τμημάτων του οχήματος, καθώς και υπηρεσίες που σχετίζονται με την οδηγική συμπεριφορά και την κατάσταση του οδηγού. Υπάρχει επίσης συνδρομητική υπηρεσία τιμολόγησης για τους επαγγελματίες οδηγούς που δεν θέλουν να μπλέκουν με τη γραφειοκρατία της αμερικανικής εφορίας. Η Ford αναφέρει παράλληλα ότι έχει 200.000 πελάτες που πληρώνουν για την υπηρεσία BlueCruise, η οποία προσφέρει αυτόνομη οδήγηση σε μεγάλα τμήματα των αμερικανικών αυτοκινητοδρόμων.

Στα περίπου 4.600 χλμ της διαδρομής από τη Νέα Υόρκη ως το Λος Άντζελες, η συγκεκριμένη υπηρεσία μπορεί να ενεργοποιηθεί για να καλυφθεί το 95% της απόστασης χωρίς τα χέρια του οδηγού στο τιμόνι.

Για 2.100 δολάρια στα τρία χρόνια, δηλαδή 700 δολάρια τον χρόνο ή 58 δολάρια τον μήνα, η υπηρεσία ίσως να μην είναι και τόσο ακριβή για όσους χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους τακτικά.

Σε έναν νέο κόσμο…

Η έμφαση για την κινητικότητα στα αστικά περιβάλλοντα δίνεται σε άλλα μοντέλα συμπεριφοράς και χρήσης, όπως είναι τα μέσα μαζικής μεταφοράς, οι προτάσεις μικρο-κινητικότητας και ο διαμοιρασμός της χρήσης των οχημάτων, όμως αυτό δεν σημαίνει πως όλοι έχουν τις ίδιες ανάγκες και τις ίδιες απαιτήσεις από το όχημά τους. Σε ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον όπου η ιδιοκτησία του οχήματος να μην αποτελεί κανόνα παρά εξαίρεση, θα μπορείτε να επιλέγετε τις έξτρα υπηρεσίες για περιορισμένο διάστημα και μόνο εφόσον τις χρειάζεστε.

Αν τα κυκλοφοριακά προβλήματα παραμένουν σε μια μελλοντική Λεωφόρο Κηφισίας (σ.σ. σιγά μη λυθούν) το ζητούμενο θα είναι ίσως μια συνδρομητική υπηρεσία κλιματισμού και όχι επιπλέον ιπποδύναμης. Αντίθετα, η οδήγηση σε έναν αυτοκινητόδρομο ή σε έναν επαρχιακό δρόμο μπορεί να ανοίξει την όρεξη για ταχύτητα ή για πιο σπορ οδήγηση με τον οδηγό να ενεργοποιεί (αντί αντιτίμου φυσικά) μια σχετική συνδρομητική υπηρεσία διάρκειας μερικών εβδομάδων ή μηνών.

Όλα αυτά, νωρίτερα από όσο ίσως θα περιμένατε…

The post Οι συνδρομητικές υπηρεσίες ήρθαν στα αυτοκίνητα – Ετοιμαστείτε… appeared first on 2045.gr.

Όταν τη δεκαετία του ‘90 η Wall Street Journal ξεκινούσε τη λειτουργία της διαδικτυακής της έκδοσης εγκαινιάζοντας από την πρώτη κιόλας ημέρα το μοντέλο των συνδρομών πολλοί θεώρησαν πως η ναυαρχίδα του αμερικανικού οικονομικού Τύπου θα βούλιαζε σε μια θάλασσα όπου όλες οι εφημερίδες έδιναν το περιεχόμενό τους δωρεάν στους χρήστες.  

Σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα από τότε, το συνδρομητικό μοντέλο οριοθετεί μια περιοχή του διαδικτύου όπου το δικαίωμα στην πρόσβαση εξαρτάται από τη διάθεσή σου να πληρώσεις με πραγματικό χρήμα και όχι με έκθεση σε διαφήμιση. Πού όμως οδηγούμαστε; 

Ήδη πριν από την εκδήλωση της πανδημίας του κορονοϊού η συνδρομητική οικονομία είχε να παρουσιάσει ουκ ολίγες ιστορίες επιτυχίας. Το Netflix, το Spotify, η Wall Street Journal, οι Financial Times είναι μερικές μόνο περιπτώσεις που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως την κορυφή ενός παγόβουνου, όπου ο μεγαλύτερος όγκος είναι αθέατος. Η εταιρεία Zuora που παρακολουθεί τον κόσμο της συνδρομητικής οικονομίας από τη στιγμή που εκείνος απέκτησε δυναμική διαπιστώνει πως με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Μαρτίου 2021 ο δείκτης που καταγράφει την ανάπτυξη του κλάδου παρουσιάζει αύξηση 435% τα τελευταία εννέα χρόνια, έναντι 130% αύξησης του δείκτη S&P500.  

Βεβαίως το μεγαλύτερο τμήμα της αύξησης οφείλεται στη μετάβαση παραδοσιακών δραστηριοτήτων στο διαδικτυακό περιβάλλον κυρίως όσον αφορά στην ψυχαγωγία. Ωστόσο δεν λείπει και ο τομέας της παραγωγικότητας με εταιρείες όπως η Adobe ή η Microsoft να προσφέρουν τα προϊόντα τους με μια μηνιαία συνδρομή – προοπτική ιδιαιτέρως ελκυστική για την περίπτωση του χρήστη που δεν έχει μόνιμη ανάγκη χρήσης ενός προγράμματος όπως είναι το Photoshop ή το Excel. 

Βεβαίως η παρατήρηση που εύλογα θα γίνει εδώ είναι ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις εφαρμογών που παρέχονται είτε ως κλασικό προϊόν με εφάπαξ πληρωμή είτε ως συνδρομητική υπηρεσία, υπάρχουν οι εναλλακτικές εφαρμογές του ανοικτού λογισμικού που παρέχονται, στη συντριπτική τους πλειονότητα, δωρεάν.

Ωστόσο στην ψυχαγωγία και την ενημέρωση είναι σαφές πως απέχουμε πολύ ακόμα από ένα ευρείας χρήσης και αποδοχής μοντέλο open-source, όμοιο με εκείνο που δημιούργησαν το Linux,  το OpenOffice  ή το Gimp. Ο λόγος είναι σαφής, το προϊόν που διαθέτουν οι Neftlix, Amazon, Disney και λοιπές οπτικοακουστικές δυνάμεις, δεν έχει ανταγωνιστή. Το ίδιο συμβαίνει και για όσους χρειάζονται τις συνδρομητικές υπηρεσίες των New York Times, του Bloomberg ή πολλών ακόμα πηγών ενημέρωσης. Μπορεί, βέβαια, να περιμένει κανείς μια αναδημοσίευση αλλά στην ουσία είναι το ίδιο πράγμα με το να περιμένει να πέσουν ψίχουλα από το τραπέζι. 

Η πανδημία και τα μέτρα που ακολούθησαν για την ανάσχεσή της κάθε άλλο παρά φρενάρουν την τάση υπέρ των συνδρομητικών υπηρεσιών. Πλατφόρμες όπως το Netflix ωφελήθηκαν ιδιαίτερα από την υποχρεωτική παραμονή εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στο σπίτι, η πλειονότητα των οποίων μάλλον δεν θα κόψει τη συνδρομή του όταν ομαλοποιηθεί η κατάσταση. 

Το δωρεάν απέτυχε

Η ανάπτυξη των συνδρομητικών υπηρεσιών αποτελεί μια έμμεση αλλά σαφέστατη παραδοχή της αποτυχίας του διαφημιστικού μοντέλου. Υποτίθεται πως οι δημιουργοί περιεχομένου θα έβγαζαν τα λεφτά τους από την προβολή διαφημίσεων στις σελίδες τους, αυτή ήταν σε πολύ αδρές γραμμές η αόριστη εκτίμηση που υπήρχε στην τελευταία πενταετία του 20ου αιώνα. Οι εκδότες έσπευσαν να τοποθετηθούν στη διαδικτυακή αγορά αλλά οι προσδοκίες (ή ευχές) δεν επιβεβαιώθηκαν. Η άνοδος της online διαφήμισης ωφέλησε τους ιδιοκτήτες των συστημάτων διαχείρισης, κυρίως την Google και το Facebook, που εκμεταλλεύονταν την ανάγκη των παραγωγών περιεχομένου να διαφημιστούν και, παράλληλα, λάμβαναν τη μερίδα του λέοντος από τις διαφημίσεις που προβάλλονταν σε ενημερωτικά και ψυχαγωγικά outlets. 

Ο πρόσφατος “πόλεμος” στην Αυστραλία μεταξύ της κυβέρνησης της χώρας και των Google – Facebook  για τον νόμο με τον οποίο οι πλατφόρμες υποχρεώνονται να αμείβουν τους εκδότες έληξε με τις ψηφιακές υπερδυνάμεις να πραγματοποιούν σημαντικές υποχωρήσεις σε σχέση με την άτεγκτη στάση που είχαν τηρήσει αρχικά.  

Όμως αυτά λίγο ενδιαφέρουν τον μέσο χρήστη που εκτός από την πληρωμή του για την πρόσβαση στο διαδίκτυο, καλείται να βάζει το χέρι στην τσέπη ξανά και ξανά κάθε μήνα για να έχει πρόσβαση σε πηγές ενημέρωσης και ψυχαγωγίας ή σε υπηρεσίες που είναι συνδεδεμένες με την ασφάλεια και τις μετακινήσεις. Άλλωστε το μοντέλο των συνδρομών δεν είναι συνδεδεμένο μόνο με τον online κόσμο και τις συνήθειές μας στο ψηφιακό περιβάλλον.

Ο λογαριασμός

“53% των καταναλωτών κρίνει το συνδρομητικό μοντέλο ως το πιο βολικό”

Μία μελέτη του 2018 από την ολλανδική ασφαλιστική εταιρεία ING είχε δείξει πως κατά μέσο όρο ένα ευρωπαϊκό νοικοκυριό δαπανά 130 ευρώ τον μήνα σε συνδρομητικές υπηρεσίες. Ο όρος περιλαμβάνει τα πάντα, από τις τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις έως τις μηνιαίες χρεώσεις για ψυχαγωγία, ενημέρωση, λογισμικό κ.τ.λ.  Από τα 350 δισ. ευρώ της ευρωπαϊκής αγοράς συνδρομητικών υπηρεσιών του 2018 τα 240 δισ., ποσοστό 68,5%, αφορούν σε υπηρεσίες,  ενώ τα υπόλοιπα κατανέμονται σε διαρκή αγαθά (π.χ. leasing αυτοκινήτου)  και σε χρεώσεις για καταναλωτικά αγαθά και υπηρεσίες ενημέρωσης, παραγωγικότητας και  ψυχαγωγίας.  

Η ίδια μελέτη είχε δείξει πως η ανατολική και η νότια Ευρώπη είναι οι περιοχές όπου το συνδρομητικό μοντέλο έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να τύχει θετικής αποδοχής από τους καταναλωτές. 

Σήμερα, τρία χρόνια μετά από εκείνη τη μελέτη και με την πανδημία να έχει μεταβάλλει ριζικά τις καταναλωτικές συνήθειες, η συνδρομητική οικονομία δείχνει να έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δυναμική. Σε έρευνα της Paysafe με δείγμα 8.000 καταναλωτών το 53% παραδέχθηκε πως οι συνδρομητικές υπηρεσίες είναι πιο βολικές σε σχέση με άλλα μοντέλα συναλλαγής και χρέωσης.

Η Paysafe παρατηρεί πως δεν είναι μόνο εταιρείες όπως η Neftlix ή η Amazon που ζουν από τις συνδρομές. Μεγάλες δυνάμεις της παραδοσιακής οικονομίας όπως η Coca-Cola δοκιμάζουν συνδρομητικές υπηρεσίες για τους πολύ πιστούς πελάτες τους. Η μεγάλη εταιρεία αναψυκτικών εγκαινίασε στα τέλη του 2019 την πλατφόρμα Insiders Club με κατ’ οίκον παράδοση και με δυνατότητα πρόσβασης των συνδρομητών σε νέα προϊόντα της εταιρείας, ενώ συνδρομητικές υπηρεσίες έχουμε δει ακόμα και σε είδη ατομικής υγιεινής όπως είναι για παράδειγμα τα ξυραφάκια της Gilette. 

Στον αναλογικό κόσμο στα μέσα του 20ου αιώνα η συνδρομή ήταν ένα μοντέλο πωλήσεων που ήταν περιορισμένο σε υπηρεσίες, όπως οι ασφάλειες ή οι εφημερίδες και τα περιοδικά. Στα μέσα του 21ου αιώνα όλα δείχνουν πως ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικιακού προϋπολογισμού θα κατευθύνεται σε επαναλαμβανόμενες πληρωμές τόσο για υπηρεσίες όσο και για προϊόντα. Στη χώρα μας, για την ώρα, το συνδρομητικό μοντέλο αφορά κυρίως σε υπηρεσίες ωστόσο κρίνοντας από τη διεθνή τάση είναι απλά θέμα χρόνου για να δούμε την οικονομία των συνδρομών για αντικείμενα όπως τα… ξυραφάκια, να πραγματοποιεί και αυτή (μετά την οικονομία διαμοιρασμού) αισθητή την παρουσία της στην ελληνική αγορά. 

The post Συνδρομητικές υπηρεσίες: ήρθαν για να μείνουν appeared first on 2045.gr.