Ο πόλεμος στη Ουκρανία ανέδειξε τον ρόλο των drones. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει τον ρόλο των data centers στη μάχη αλλά και τι συμβαίνει όταν μπαίνουν στο σκόπευτρο του αντιπάλου.

Την 1η Μαρτίου τρία ιρανικά drones έπληξαν εγκαταστάσεις data centers της Amazon Web Services σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Μπαχρέιν. Η εταιρεία ανέφερε ζημιές στις κτιριακές εγκαταστάσεις. διακοπές ρεύματος και υδροδότησης, ενώ εξαιτίας των επιθέσεων, διεκόπη η ομαλή λειτουργία τραπεζικών ιδρυμάτων, υπηρεσιών πληρωμών και άλλων εφαρμογών στην  περιοχή.

Ήταν η πρώτη φορά που τέτοιες εγκαταστάσεις δέχθηκαν φυσικό πλήγμα και βρέθηκαν να γίνονται στόχοι στο πεδίο της μάχης. Μέχρι τότε, οι επιθέσεις που δέχονταν τα data centers ήταν ψηφιακής μορφής.

Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι με το τριπλό αυτό χτύπημα ήθελε να υπογραμμίσει ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις «υποστηρίζουν τις στρατιωτικές δραστηριότητες του εχθρού» και μπορεί επισήμως να μη δόθηκαν περισσότερες λεπτομέρειες αλλά αρκετά  ειδησεογραφικά μέσα  φιλοξένησαν την πληροφορία ότι οι συγκεκριμένοι στόχοι φιλοξενούσαν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που είτε υποστήριζαν τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ είτε συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των ιρανικών πυρών.

Λίγες ημέρες μετά,  πλήγμα από τις ισραηλινές δυνάμεις δέχθηκε το data center της ιρανικής τράπεζας Sepah, η οποία φέρεται να διατηρεί στενούς δεσμούς με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Απαντώντας στα αντίποινα, η Τεχεράνη απείλησε με χτυπήματα στις εγκαταστάσεις που διατηρούν εταιρείες όπως η Microsoft, η Google, η Nvidia, η IBM, η  Palantir και η Oracle. στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου. Οι απειλές δεν έχουν γίνει πράξη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι εταιρείες ψηφιακής τεχνολογίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Microsoft, Cisco, Palantir, SpaceX και άλλοι υποστηρίζουν την Ουκρανία στην αντιμετώπιση των ρωσικών υποθέσεων αλλά η βοήθειά τους εστιάζεται στην ανάλυση δεδομένων, τον κυβερνοπόλεμο και τις επικοινωνίες.

Στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τα data centers δείχνουν ότι η συνεργασία ενόπλων δυνάμεων – ψηφιακής τεχνολογίας γίνεται ακόμα πιο στενή.

Όταν θα βάλεις το χακί

Η σχέση των υπολογιστών με τον στρατό μετρά δεκαετίες. Μία από τις εργασίες του πρώτου υπολογιστή γενικής χρήσης ήταν να υπολογίζει τις παραμέτρους που χρησιμοποιούσαν τα πυροβόλα για να πλήξουν τους στόχους τους. Το ότι δεν πρόλαβε να χρησιμοποιηθεί για αυτόν τον σκοπό κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν αναιρεί τη στρατιωτική διάστασή του.

Τα data centers είναι εξ ορισμού εγκαταστάσεις υψηλής ασφαλείας αλλά πώς να είναι ένα data center που έχει τη «σφραγίδα» έγκρισης ενός στρατιωτικού οργανισμού όπως είναι για παράδειγμα το ΝΑΤΟ;

Μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα, εξετάζοντας τις υποδομές του data center που λειτουργεί σε ένα παλιό ορυχείο στο Λέφνταλ της Νορβηγίας.  Λίγα πράγματα φαίνονται απ’ έξω, αφού όλη η δραστηριότητα αναπτύσσεται μέσα στον ορεινό όγκο και τις παλιές γαλαρίες του ορυχείου. Η εγκατάσταση προσφέρει προφανή προστασία από εξωτερικές επιθέσεις και είναι θωρακισμένη από επιθέσεις με όπλα ηλεκτρομαγνητικών παλμών τα οποία στοχεύουν στις ψηφιακές υποδομές.

Παρόμοιας λογικής είναι το data center που λειτουργεί η Green Mountain επίσης στη Νορβηγία, σε μια παλιά αποθήκη πυρομαχικών του ΝΑΤΟ. Μπορεί η Συμμαχία να είναι χρήστης της συγκεκριμένης υποδομής; Πολύ πιθανό, όπως πιθανό είναι να χρησιμοποιεί και τις υποδομές του Λέφνταλ.

Φυσικά, το ΝΑΤΟ δεν λέει πολλά για τα data centers που επιλέγει. Ωστόσο κάποιες φορές μπορούν να μιλήσουν οι συνεργάτες του. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Oracle ανακοίνωσε ότι επελέγη, μαζί με την Thales και τον όμιλο Reply, για να υποστηρίξει με τις υποδομές νέφους που διαθέτει τις κρίσιμες δραστηριότητες της Υπηρεσίας Επικοινωνιών και Πληροφοριών του ΝΑΤΟ (NCIA). Η NCIA αποτελεί τον τεχνολογικό κόμβο του ΝΑΤΟ με βασικές δραστηριότητες την προστασία των δικτύων και των υποστήριξη των επιχειρήσεων της Συμμαχίας.

Το ΝΑΤΟ συνεργάζεται και με την Google για την υποστήριξη των λειτουργιών του και διαθέτει δικές του υποδομές data centre,

Τι γίνεται όμως στο επιχειρησιακό πεδίο; Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα, καθώς το ΝΑΤΟ χρησιμοποιεί κινητά κέντρα δεδομένων που έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τις αποστολές στο πεδίο. Για να το πούμε διαφορετικά, τον 20ο αιώνα μια μονάδα εκστρατείας έπρεπε να λάβει υπόψιν της που θα μπουν οι σκηνές, η διοίκηση και οι επικοινωνίες, σήμερα οι μονάδες φαίνεται ότι πρέπει να εξασφαλίσουν χώρο και για το μάχιμο data center, το οποίο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου κέντρου επικοινωνιών.

Φαίνεται ότι κάποιοι, πριν από δέκα χρόνια, είχαν αντιληφθεί πόσο μεγάλη σημασία θα έχει η παρουσία συστημάτων επεξεργασίας δεδομένων όσο το δυνατόν πιο κοντά στο πεδίο των επιχειρήσεων.

Έτσι, το 2016 η NCIA διεξήγαγε διαγωνισμό προσκαλώντας 250 εταιρείες από τα 28 κράτη-μέλη της Συμμαχίας, για να καταθέσουν προτάσεις  σχετικές με την ανάπτυξη φορητών συστημάτων διαχείρισης δεδομένων και επικοινωνιών. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας ήταν η επιλογή της ιταλικής Italtel, η οποία το φθινόπωρο του 2016 παρουσίασε τη λύση της στο πλαίσιο μιας στρατιωτικής άσκησης που διεξήγαγε η Συμμαχία.

Φυσικά τα πράγματα εξελίσσονται και για όλα τα υποσυστήματα που αποτελούν ένα στρατιωτικής χρήσης data center υπάρχουν επιπλέον απαιτήσεις και ο ανταγωνισμός είναι σκληρός. Σε ένα έργο του ΝΑΤΟ για την επιλογή της εταιρείας που θα παρέχει λύσεις ψύξης για κρίσιμες υποδομές της Συμμαχίας, υποβλήθηκαν 3.600 προτάσεις, από τις οποίες επελέγη εκείνη της βελγικής Calyos.

Όπως διαπιστώνουμε σε πρόσκληση που δημοσιεύθηκε και στον ιστότοπο του ελληνικού υπουργείου Ανάπτυξης, το ΝΑΤΟ ζήτησε από τα κράτη μέλη πληροφορίες για λύσεις που μπορούν να ενσωματωθούν στα επιχειρησιακά του συστήματα. Oι λύσεις που θα προτείνονταν θα πρέπει να πληρούν απαιτήσεις στρατιωτικού επιπέδου περιλαμβάνοντας προηγμένη κρυπτογράφηση και να ανιχνεύουν διακοπές στην επικοινωνία αυτόματα ώστε να αναδρομολογούν την κίνηση σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου το δίκτυο μπορεί να υποστεί παρεμβολές ή υποβάθμιση. Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι μια τέτοια περιγραφή ταιριάζει στις συνθήκες του πεδίου μάχης.  Στη συγκεκριμένη πρόσκληση το ΝΑΤΟ έδειξε ενδιαφέρον για χαρακτηριστικά τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούν να αξιοποιηθούν στην πρόβλεψη προβλημάτων στο δίκτυο και την αυτοματοποιημένη επίλυσή του, κάτι που μόνο έκπληξη δεν θα πρέπει να προκαλεί.

Ο πόλεμος αποκτά ολοένα και πιο προηγμένα τεχνολογικά χαρακτηριστικά και σίγουρα σε κάποια εργαστήρια γίνονται πειράματα για στρατιώτες-ρομπότ. Θέμα χρόνου είναι να τους δούμε σε κάποιο πεδίο μάχης…

The post Τα data centers στον καιρό του πολέμου appeared first on 2045.gr.

Σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια πραγματικότητα μετασχηματίζεται με καταιγιστικούς ρυθμούς, το 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών επιστρέφει από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026 στην πόλη των Δελφών.

Η φετινή διοργάνωση με κεντρικό τίτλο «The Shock of the New» (Το Σοκ του Νέου), φέρνει στο επίκεντρο τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνουν οι ραγδαίες εξελίξεις των τελευταίων ετών: από τις πολεμικές συγκρούσεις σε Ιράν και Ουκρανία και τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται, έως τις ενεργειακές προκλήσεις και τις ριζικές αλλαγές που επιφέρει στην οικονομία, στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το πρόγραμμα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών περιλαμβάνει περισσότερες από 200 συζητήσεις, 25 κλειστές συνεδριάσεις και έξι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή 1.200 ομιλητών. Μεταξύ αυτών, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, υψηλόβαθμα στελέχη διεθνών οργανισμών, ακαδημαϊκοί και κορυφαίοι εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου.

Το Φόρουμ θα επικεντρωθεί στις τεχνολογικές αλλαγές, την κλιματική κρίση και τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στο γεωπολιτικό πεδίο με έμφαση στις σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή. Με τη συμβολή περισσότερων από 51 διεθνών δεξαμενών σκέψης (think tanks) και οργανισμών που συμμετέχουν ως σύμβουλοι προγράμματος όπως ο ΟΟΣΑ, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Chatham House, το London School of Economics, το Warsaw Security Forum, το Heritage Foundation και το Atlantic Council, το Φόρουμ θα χαρτογραφήσει τις λύσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση του «σοκ» της νέας πραγματικότητας που αλλάζει συνεχώς.

Διάλογοι για την Ελλάδα και την Ευρώπη

Την έναρξη του Φόρουμ θα κηρύξει ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ενώ την ολομέλεια της πρώτης ημέρας θα κλείσει ο διάλογος του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Antonio Costa. Κατά τη διάρκεια του Φόρουμ θα πραγματοποιηθεί σειρά συζητήσεων , μεταξύ κορυφαίων υπουργών της Ελληνικής Κυβέρνησης και Ευρωπαίων Επιτρόπων. Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης θα συνομιλήσει με τον Επίτροπο Οικονομικών και Παραγωγικότητας Vladis Dombrovskis. O Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, με την Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Επίτροπο τη Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση, Teresa Ribera. O Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, με τον Επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολο Τζιτζικώστα. Στις συζητήσεις του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών θα συμμετάσχουν επίσης η Επίτροπος για τη Διεύρυνση της ΕΕ, Marta Kos, ο Επίτροπος για την Αλιεία και του Ωκεανούς, Κώστας Καδής και η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Dubravka Šuica.

Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης θα συζητήσει για το αναπτυξιακό μοντέλο που θα πρέπει να ακολουθήσει η ελληνική οικονομία με τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), Mathias Cormann. Ακόμη, στο Φόρουμ συμμετέχουν ο Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Pierre Gramegna, οι Αντιπρόεδροι της Ευρωπαϊκης Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Gelsomina Viglioti και Ιωάννης Τσακίρης, καθώς και στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Διεθνείς Πολιτικές Προσωπικότητες και Κυβερνητικοί Αξιωματούχοι

Για μια ακόμη χρονιά, το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών φιλοξενεί κορυφαίες πολιτικές προσωπικότητες όπως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Εσθονίας Alar Karis, το μέλος της Προεδρίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης Željka Cvijanović, ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας Edi Rama και η Αυτού Εξοχότητα Πρίγκιπας Αλβέρτος Β’ του Μονακό.

Ακόμη το «παρών» στο Φόρουμ θα δώσουν περισσότεροι από 20 εν ενεργεία υπουργοί απ’ όλο τον κόσμο, αλλά και προσωπικότητες που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην διεθνή πολιτική σκηνή, όπως ο 11ος Πρόεδρος της Τουρκίας, Abdullah Gül, o πρώην Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Ehud Olmert, οι πρώην Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Herman Van Rompuy και Charles Michel και ο πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών και πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας, Paolo Gentiloni.

Η Ελληνική Συμμετοχή

Όπως κάθε χρόνο, η ελληνική πολιτική ηγεσία θα δώσει δυναμικό «παρών». Στις συζητήσεις θα συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης,  ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η Υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς, η Υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας και η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.

Επίσης θα παραστούν διακεκριμένοι εκπρόσωποι της ελληνικής πολιτειακής και πολιτικής ζωής της χώρας όπως o Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος, η πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας (ΠτΔ) Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο πρώην ΠτΔ Προκόπης Παυλόπουλος, o πρώην Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και o πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Ευάγγελος Βενιζέλος.

Ακαδημαϊκοί, Στοχαστές και Προσωπικότητες Διεθνούς Κύρους

Το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών θα φιλοξενήσει και φέτος διακεκριμένες προσωπικότητες από τον χώρο της ακαδημαϊκής κοινότητας, της πολιτικής ανάλυσης, της οικονομίας, της επιστήμης και της διεθνούς επιχειρηματικής σκηνής, οι οποίες συμβάλλουν με το έργο, την εμπειρία και τη δημόσια παρουσία τους στον διάλογο για τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής. Ανάμεσά τους, ενδεικτικά, θα συμμετάσχουν ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Στάθης Καλύβας, ο Καθηγητής στο Sciences Po και Πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ Λουκάς Τσούκαλης, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας, ο Senior Managing Director της JP Morgan Θοδωρής Γιατράκος, η Πρόεδρος του ΔΙΚΤΥΟΥ Άννα Διαμαντοπούλου, ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Νικηφόρος Διαμαντούρος, ο ομότιμος καθηγητής και πρώην Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Χρήστος Ροζάκης,ο Πρόεδρος του The American College of Greece Edward C. Wingenbach, καθώς και ο Διευθυντής του Institute of Global Affairs και Καθηγητής στο American College of Greece Κωνσταντίνος Φίλης.

The post 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών: Πλούσια ατζέντα με περισσότερες από 200 συζητήσεις appeared first on 2045.gr.

Η θεωρία από την πράξη απέχει πολλές φορές όσο η Γη από τον Πλούτωνα και παρόμοια απόσταση μπορεί να χωρίζει το επενδυτικό ενδιαφέρον από την υλοποίηση μιας επένδυσης. Υπό αυτό το πρίσμα, το επενδυτικό ενδιαφέρον για data centers στην Ελλάδα μπορεί μεν να ξεπερνά τα 1.000 MW, σύμφωνα με μια μελέτη της PwC που παρουσιάστηκε πρόσφατα από τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Ανάπτυξης, αλλά ουδείς μπορεί να διαβεβαιώσει ότι το ενδιαφέρον αυτό θα μετουσιωθεί σε πραγματικά επενδυτικά πλάνα.

Για την ώρα, μένουμε ότι η εγκατεστημένη ισχύς των data centers που λειτουργούν στη χώρα μας φτάνει τα 50 MW. Πρόκειται για ισχύ που αντιστοιχεί στις ανάγκες ηλεκτροδότησης 40.000 νοικοκυριών και αυτό μπορεί να μοιάζει εντυπωσιακό (μιας και 40.000 νοικοκυριά μπορεί να αποτελούν μια μεσαία ελληνική πόλη), όμως αποτελεί ένα ελάχιστο τμήμα της εγκατεστημένης χωρητικότητας στην Ευρώπη.

Η εγκατεστημένη ισχύς των data centers που λειτουργούν σήμερα στην ήπειρό μας υπολογίζεται σε 10.000 MW με τις προβλέψεις να μιλούν για αύξηση στα 47.400 ΜW το 2029.  Βεβαίως και αυτό μένει να αποδειχθεί, όπως επίσης μένει να αποδειχθεί αν η Νοτιοανατολική Ευρώπη θα φτάσει την εγκατεστημένη ισχύ των 5.000 MW έως το τέλος της δεκαετίας και ποιο ποσοστό θα μπορούσε να διεκδικήσει η Ελλάδα. Τι όμως τροφοδοτεί την έκρηξη σε επενδύσεις στα data centers;

Η πιο προφανής απάντηση είναι δύο λέξεις: τεχνητή νοημοσύνη και είναι αλήθεια ότι το ενδιαφέρον για τα data centers αυξήθηκε εκθετικά την τελευταία πενταετία, όταν οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης άρχισαν να καταλαμβάνουν κάθε πτυχή της ψηφιακής ζωής, τόσο στο επαγγελματικό περιβάλλον όσο και στον ελεύθερο χρόνο.

Αλλά υπάρχουν και άλλοι παράγοντες.

Οι εφαρμογές νέφους (cloud computing αν το επιθυμείτε) αποτέλεσαν σημαντικό λόγο για τον οποίο οι Google, Microsoft, Meta, Amazon και λοιπές δυνάμεις ανέπτυξαν υποδομές φιλοξενίας χιλιάδων servers. Το streaming βοήθησε σε αυτή τη ζήτηση και μαζί με αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε την πολιτική.

Η απαίτηση τα δεδομένα να μην ταξιδεύουν σε άλλες περιοχές και να παραμένουν εκεί που είναι και οι χρήστες τους, έπαιξε και εξακολουθεί να παίζει έναν ρόλο. Ένα χαρακτηριστικό και σχετικά πρόσφατο παράδειγμα μας έρχεται από την Amazon που , μέσω της Amazon Web Services (AWS) ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 τη λειτουργία του AWS European Sovereign Cloud. 

Πρόκειται για μια υποδομή cloud για την Ευρώπη που «βρίσκεται εξ ολοκλήρου εντός της Ε.Ε και είναι φυσικά και λογικά διαχωρισμένη από άλλες περιοχές [λειτουργίας] της AWS. Η AWS ανακοίνωσε επίσης σχέδια για την επέκταση της κάλυψης του AWS European Sovereign Cloud από τη Γερμανία σε ολόκληρη την Ε.Ε., με σκοπό την υποστήριξη της αυστηρής απομόνωσης, της διατήρησης των δεδομένων εντός της χώρας και των απαιτήσεων χαμηλής καθυστέρησης», όπως αναφέρθηκε στη σχετική ανακοίνωση. Το κύριο χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης υποδομής είναι ότι τα δεδομένα των Ευρωπαίων πολιτών παραμένουν στην Ευρώπη και δεν «ταξιδεύουν» στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπάρχει μια διχογνωμία ως προς το αν αυτό μπορεί να ισχύσει πλήρως, κυρίως όσον αφορά στις υποχρεώσεις των αμερικανικών εταιρειών απέναντι στη νομοθεσία που ισχύει στις ΗΠΑ.

Ωστόσο για το θέμα που μας ενδιαφέρει, η ουσία είναι ότι χτίζονται διαρκώς νέα data centers.

Ο ρόλος των hyperscalers

Είναι οι εταιρείες που διαθέτουν χιλιάδες servers σε εγκαταστάσεις διασκορπισμένες σε όλο τον κόσμο. Κάθε δευτερόλεπτο εξυπηρετούν χιλιάδες επιχειρήσεις και εκατομμύρια ανθρώπους σε κάθε τους ανάγκη, από ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που θα ταξιδέψει τον μισό πλανήτη για να φτάσει στον αποδέκτη του έως πολύπλοκες εφαρμογές ιατρικής, οικονομικών ή αρχιτεκτονικής.

Οι μονάδες τους κλιμακώνονται ανάλογα με τη ζήτηση, με άλλα λόγια αυξομειώνουν τον όγκο των διαθέσιμων πόρων ώστε να αποφεύγονται σπατάλες, πρωτίστως οι ενεργειακές. Ποιοι είναι αυτοί; Τους ξέρουμε καλά, καθώς είναι βασικοί παίκτες της ψηφιακής (και μη) οικονομίας.  Amazon Web Services, Microsoft Azure, Google Cloud Platform είναι η τριάδα των ισχυρών ονομάτων αλλά αυτοί δεν είναι οι μόνοι. Alibaba (με έμφαση στην Ασία), Apple, Meta, Oracle και IBM κατέχουν επίσης σημαντικό μερίδιο στην καθημερινότητά μας έστω και αν δεν το αντιλαμβανόμαστε.

Ο ρόλος τους άλλωστε είναι να παραμένουν αθέατοι από τον τελικό χρήστη.  Σε μεγάλο βαθμό αυτοί καθοδηγούν τις εξελίξεις, καθώς συνολικά κατέχουν ποσοστό της αγοράς που κυμαίνεται μεταξύ 40% και 55%, ανάλογα πώς μετρά κανείς.

Κατά κανόνα, τα data centers ακολουθούν τη ζήτηση, δηλαδή εγκαθίστανται εκεί που τελικά υπάρχει ανάγκη σε πόρους.  Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα έχουν βεβαίως τον πρώτο λόγο αλλά και η Γηραιά μας Ήπειρος, στην οποία επιστρέφουμε για λίγο, έχει αξιοσημείωτη παρουσία.

45 χώρες, 3.400 data centers

Συνολικά και σε 45 ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται εγκατεστημένα 3.400 data centers με τους παρόχους να αναζητούν τρόπους ώστε να βρίσκονται κοντά αφενός στην οικονομική δραστηριότητα που θα κληθούν να εξυπηρετήσουν και αφετέρου κοντά σε πηγές ενέργειας.

Η πρώτη απαίτηση εξηγεί για ποιο λόγο πέντε πόλεις, οι Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο (γνωστές όλες μαζί ως FLAP-D)  συγκεντρώνουν το 45% της συνολικής ευρωπαϊκής χωρητικότητας. Η δεύτερη απαίτηση δείχνει για ποιο λόγο ορισμένοι πάροχοι κινούνται προς την ευρωπαϊκή περιφέρεια με τη γεωγραφική έννοια του όρου και αναπτύσσουν μονάδες είτε στη Σκανδιναβία είτε στην Ιβηρική.

Αν μιλάμε για χώρες και όχι για πόλεις, τα σκήπτρα ανήκουν στη Γερμανία, στο έδαφος της οποίας βρίσκονται 529 data centers που αντιστοιχούν στο 4,4% του συνόλου των μονάδων που λειτουργούν σήμερα σε όλο τον κόσμο. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Βρετανία με 523 μονάδες και ακολουθούν Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία και Ισπανία.

Στα χαρτιά, 18, στην πραγματικότητα, βλέπουμε…

H Ελλάδα είναι πολύ μακριά από αυτούς τους αριθμούς. Στις αρχές του 2025 και με την -τότε- ιδιότητα του υφυπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε προσδιορίσει σε 18 τον αριθμό των data centers που μπορούν να αναπτυχθούν στη χώρα ως το 2030. Έναν χρόνο μετά και κατά την παρουσίαση της μελέτης της PwC ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Ιωάννης Μάργαρης τόνισε ότι  από τα 500 MW που έχουν δεσμευτεί μέχρι σήμερα στην υψηλή τάση (για την κατασκευή data centers), κατασκευάζονται υποδομές ισχύους 90 MW, δηλαδή κάτω από το 20% της δηλωθείσας ισχύος.

Τη διαφορά εξηγούν πολύ απλά αναλυτές της αγοράς που μίλησαν στο 2045. Ένας πάροχος δεσμεύει χωρητικότητα στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να μην αφήσει χώρο στον ανταγωνισμό. Πρόκειται για το ίδιο πράγμα που γίνεται στους δρόμους όπου κάποιοι δεσμεύουν θέσεις στάθμευσης με καρέκλες και καδρόνια. Η διαφορά εδώ είναι ότι η δέσμευση γίνεται με αιτήσεις. Πληροφορίες του 2045 αναφέρουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε το καθεστώς να αλλάξει και να υπάρχουν ρήτρες που θα αποθαρρύνουν όσους δεν έχουν πραγματική διάθεση να επενδύσουν.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι υπολογισμοί των συμβουλευτικών εταιρειών και των εταιρειών ερευνών αναφέρουν ότι θα απαιτηθούν ως και 8 τρισ. δολάρια ως το 2030. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η δαπάνη για data centers ξεπέρασε στα τέλη του 2025 εκείνη για την ανέγερση νέων κτιρίων γραφείων, καθώς σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, δαπανήθηκαν 3,57 δισ. δολάρια τον Δεκέμβριο για νέα data centers έναντι 3,49 δισ. για νέα γραφεία. Με άλλα λόγια, η ζήτηση για τη στέγαση μηχανών είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση για στέγαση εργαζομένων. Στο παιχνίδι έχουν μπει και τα μεγάλα ονόματα του επενδυτικού κόσμου. Εταιρείες όπως η Blackrock και η KKR χρηματοδοτούν -με ενθουσιασμό, θα λέγαμε-  την ανέγερση νέων data centers.

Μια κατασκευαστική έκρηξη, την οποία πολλοί αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό.

Αντιδράσεις λόγω νερού και κόστους

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τοπικές οργανώσεις που ανησυχούν για τις οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την ανάπτυξη των data centers έχουν μπλοκάρει έργα συνολικού προϋπολογισμού 64 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με το Data Center Watch. Κατά το 2^ο τρίμηνο του 2025 ο συγκεκριμένος φορέας κατέγραψε 125% αύξηση στις αντιδράσεις που εκδηλώνονται κυρίως στην Ανατολική Ακτή κατά της εγκατάστασης νέων μονάδων.

Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας. Η Γερουσία της  Νέας Υόρκης εξετάζει πρόταση νόμου που θα επιβάλει τριετές μορατόριουμ στην κατασκευή νέων data centers στην Πολιτεία. Αν περάσει η πρόταση, η Νέα Υόρκη θα γίνει η πρώτη Πολιτεία που θα επιβάλει (προσωρινή) απαγόρευση, ενώ ορισμένες πόλεις όπως η Νέα Ορλεάνη και  μικρότερες πόλεις στο Μίσιγκαν και την Τζόρτζια έχουν αναστείλει την ισχύ αδειών κατασκευής data centers για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Αρχικά τις αντιδράσεις τροφοδοτούσε η ανησυχία για τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των συγκεκριμένων έργων. Τα data centers λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα και οι ενεργειακές τους ανάγκες δεν περιορίζονται μόνο στη λειτουργία των υπολογιστών και των συστημάτων υποστήριξης. Χρειάζεται επίσης ενέργεια για την ψύξη των μονάδων είτε μέσω κλιματισμού είτε με τη χρήση υδάτινων πόρων. Στην πράξη οι ποσότητες νερού που χρειάζονται είναι συγκριτικά μικρές σε σχέση με άλλους τομείς. Στις ΗΠΑ, τα data centers καταναλώνουν γύρω στο 0,04% των αποθεμάτων νερού, όταν η γεωργία καταναλώνει το 37% και η παραγωγή ενέργειας το 41%,σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι New York Times.  Ακούγεται καθησυχαστικό, αλλά σε περιοχές όπου τα υδάτινα αποθέματα είναι ήδη μικρά -όπως για παράδειγμα στο Μεξικό- η παρουσία ενός data center με υδρόψυκτη τεχνολογία προκαλεί πολλαπλασιαστική επιβάρυνση.

Κάπως πιο κοντά μας, στην Ιρλανδία, τα εγκατεστημένα data centers καταναλώνουν το 18% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Η Ιρλανδία έχει επιλέξει να αποτελέσει τη βάση μεγάλων αμερικανικών εταιρειών κυρίως από τον χώρο της ψηφιακής οικονομίας και της φαρμακοβιομηχανίας και τα data centers έχουν ξεφυτρώσει σαν τα μανιτάρια.

Οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες πρέπει κάπως να καλυφθούν. Κάθε νέο data center σημαίνει νέους υποσταθμούς και νέα καλώδια μεταφοράς ρεύματος και όπως έχουν δει πάρα πολλές κοινότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες, το κόστος επιμερίζεται σε όλους τους πελάτες. Έτσι, τα data centers καθίστανται ανεπιθύμητα, αφού κανείς δεν θέλει να πληρώνει «καπέλο» στον λογαριασμό του ρεύματος για τη χάρη μιας επένδυσης τρίτων.

Βλέποντας αυτές τις αντιδράσεις, εταιρείες όπως η Microsoft και η Anthropic προσπαθούν να προλάβουν τις εξελίξεις, αναλαμβάνοντας όλο το κόστος που απαιτείται για την ανάπτυξη των ενεργειακών υποδομών.

Φαίνεται ότι η προσέγγισή τους αποδίδει καρπούς, καθώς το τελευταίο πράγμα που θα ήθελαν θα ήταν τα σχέδιά τους για την ανάπτυξη νέων υποδομών που θα εξυπηρετούν την τεχνητή νοημοσύνη και άλλες απαιτητικές υπηρεσίες να σκοντάψουν στις τοπικές αντιδράσεις.

The post Γιατί όλοι μιλάνε για τα data centers και τι θα πρέπει να περιμένουμε appeared first on 2045.gr.

Στις 17 Δεκεμβρίου η Dell ανέβασε τις τιμές πώλησης για τα περισσότερα από τα μοντέλα υπολογιστών ευρείας χρήσης που παράγει. Δεν πρόκειται για κάποια φαεινή ιδέα που είχε η εταιρεία, μια μόλις εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα, αλλά για αντίδραση σε μία παρατεταμένη περίοδο αυξημένων τιμών στα ίσως πιο κρίσιμα εξαρτήματα των υπολογιστών και πολλών άλλων συσκευών – των κυκλωμάτων μνήμης.

Η πορεία των τιμών για τα συγκεκριμένα εξαρτήματα ακολούθησε εκείνη άλλων προϊόντων. Υποχώρησαν κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν η καταναλωτική δαπάνη περιορίστηκε δραστικά σε πολλές περιοχές του κόσμου. Κόντρα στις αυξήσεις σε άλλα προϊόντα όμως, παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα κατά την περίοδο 2022 – 2023 και από το 2024 κινήθηκε ανοδικά χωρίς διάθεση να σταματήσει το 2025. Το γεγονός ότι αυτή η αύξηση συνέπεσε με την αυξανόμενη δημοτικότητα της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι τυχαία. Τα γλωσσικά μοντέλα εταιρειών όπως η OpenAI, η Google και η Anthropic, προκάλεσαν αύξηση της ζήτησης για data centers που με τη σειρά τους προκάλεσαν αύξηση της ζήτησης κυρίως σε δύο πράγματα, την ενέργεια και τα κυκλώματα μνήμης.

Για να δούμε την έκταση του προβλήματος, δίνουμε για λίγο τον λόγο στην Acer, μία από τις πιο γνωστές εταιρείες κατασκευής υπολογιστών, για τα αίτια των αυξήσεων. «Οι τιμές ανέβηκαν κατακόρυφα το 2025, επειδή η ζήτηση για προηγμένη μνήμη αυξήθηκε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί να ανταποκριθεί η προσφορά. Σύμφωνα με την TrendForce οι τιμές για μονάδες DDR5 έχουν αυξηθεί κατά 120 – 200% σε σύγκριση με τις αρχές του 2025, ενώ οι δείκτες τιμών DRAM έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 50% από την αρχή του έτους. Ορισμένες συμβολαιακές τιμές για τσιπ μνήμης αυξήθηκαν κατά 30-60% μέσα σε λίγους μόνο μήνες,» γράφει η εταιρεία στο blog της σε μια προσπάθεια να εξηγήσει τα αίτια των αυξημένων τιμών.

Οι λόγοι, προσθέτει, είναι αρκετοί με σημαντικότερο τον ρόλο που παίζουν οι υποδομές για τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Τα data centers που τις εξυπηρετούν χρειάζονται κυκλώματα μνήμης που είναι γνωστά στην αγορά ως μνήμες μεγάλου εύρους ζώνης (high bandwidth memory, εν συντομία ΗΒΜ). Τα συγκεκριμένα κυκλώματα χρησιμοποιούν τα ίδια δομικά υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή των κυκλωμάτων μνήμης DDR4 και DDR5, αλλά είναι ακριβότερα από αυτά. Όπως θα περίμενε κανείς, οι κατασκευαστές των κυκλωμάτων έστρεψαν τις μονάδες τους στην παραγωγή ΗΒΜ με αποτέλεσμα να διαπιστώνονται μεγάλες ελλείψεις σε μνήμες DDR4 και DDR5, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε μια μεγάλη γκάμα συσκευών. Επιτραπέζιοι και φορητοί υπολογιστές, servers, τηλεοράσεις, routers, παιχνιδομηχανές, αυτοκίνητα, βιομηχανικά συστήματα χρησιμοποιούν DDR4 ή DDR5. Οι ελλείψεις στα εν λόγω κυκλώματα ανεβάζουν τις τιμές των νέων συσκευών αλλά κάνουν και την αναβάθμιση των συσκευών πολύ πιο δαπανηρή υπόθεση σε σχέση με το παρελθόν.

Στην όξυνση του προβλήματος συνεισφέρει η σταδιακή απόσυρση των κυκλωμάτων DDR4, αλλά και η εξέλιξη του λογισμικού που, παραδοσιακά, αποτελεί ενισχυτικό παράγοντα για τη ζήτηση. Ο κύκλος πηγαίνει περίπου ως εξής: Ένα νέος υπολογιστής με επεξεργαστή και κυκλώματα νέας γενιάς μπορεί να αντεπεξέλθει με ευκολία στις ανάγκες των εφαρμογών που υπάρχουν κατά το λανσάρισμά του.

Όμως οι εφαρμογές που αναπτύσσονται μετά το λανσάρισμα γίνονται σταδιακά όλο και πιο απαιτητικές, με αποτέλεσμα ο εξοπλισμός (μνήμες, επεξεργαστής κ.τ.λ.) κάποια στιγμή να φτάνει στα όρια των δυνατοτήτων του. Όλοι έχουμε δει τα παιχνίδια να γίνονται πιο απαιτητικά, τις εφαρμογές παραγωγικότητας να γίνονται πιο απαιτητικές, ακόμα και τους browsers να ζητούν περισσότερα από το μηχάνημα.

Σε αυτό το σημείο υπάρχουν δύο εναλλακτικές, είτε αγορά νέου υπολογιστή είτε αναβάθμιση του υπάρχοντος. Τόσο στη μία όσο και στην άλλη περίπτωση, χρειάζεται περισσότερη ή και ταχύτερη μνήμη, οπότε πάλι αναζητούμε νέα κυκλώματα.

Τιμές τρεις φορές επάνω μέσα σε 12 μήνες

Με δεδομένα τα ζητήματα προσφοράς εξαιτίας της ακόρεστης πείνας των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης για κυκλώματα ΗΒΜ, το πρόβλημα εντείνεται.

Τόσο πολύ που δεν χρειάζεται παρά να κοιτάξεις τις «βιτρίνες» των ηλεκτρονικών καταστημάτων. Χρησιμοποιήσαμε τη λειτουργία ιστορικού τιμής της Skroutz για διάφορα κυκλώματα μνήμης που διατίθενται στην ελληνική αγορά και τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά.

Ξεκινάμε από την DDR4 16GB RAM με 2x8GB Modules της Kingston που θα τη βρείτε στα 120 ευρώ από 39 ευρώ στην αρχή του έτους. Στο διάστημα που μεσολάβησε, η τιμή τριπλασιάστηκε.

Συνεχίζουμε με την DDR5 16GB της ίδιας εταιρείας, που από 54 ευρώ σχεδόν τετραπλασίασε την τιμή της και έφτασε τα 210 ευρώ.  Ομοίως μια DDR5 της Kingston των 32 GB για φορητούς υπολογιστές, ήταν διαθέσιμη στις αρχές του 2025 στα 126 ευρώ και έφτασε να πωλείται έναντι 360 ευρώ, σχεδόν σε τριπλάσια τιμή.

Σχετικά μικρότερη είναι η μεταβολή της DDR4  των 32 GB της Samsung, που από 294 ευρώ ανέβηκε στα 380 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 30%. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη μνήμη προορίζεται για χρήση σε servers ίσως να δικαιολογεί τη μικρότερη μεταβολή σε σχέση με άλλα ομοειδή προϊόντα λόγω σχετικά περιορισμένης ζήτησης.

H Aegis DDR4 16GB της G.Skill πωλείται σήμερα έναντι 115 ευρώ, όταν στην αρχή του έτους τη βρίσκατε στα 37 ευρώ. Τριπλασιασμός της τιμής σε διάστημα 12 μηνών.

Σημειωτέον ότι οι ανωτέρω τιμές είναι ενδεικτικές, καθώς σε πολλές περιπτώσεις μοντέλων οι διακυμάνσεις είναι σημαντικές. Για παράδειγμα, ένα ζευγάρι DDR5 με συνολική χωρητικότητα 64 GB διατίθεται με τιμή λιανικής που ανάλογα το κατάστημα ξεκινάει από τα 1.110 ευρώ και φτάνει ως τα 1.600 ευρώ.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες ενδείξεις, η ζήτηση από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης για περισσότερα data centers άρα και περισσότερα κυκλώματα μνήμης θα παραμείνει (τουλάχιστον) αμετάβλητη το 2026. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές υπολογιστών και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα ως αποτέλεσμα των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα και στην επιμονή των κατασκευαστών να παράγουν τα πιο αποδοτικά για τον ισολογισμό τους κυκλώματα ΗΒΜ.

Όσοι προγραμματίζουν αγορές υπολογιστών μπορούν να ελπίζουν σε ένα θαύμα ή σε μια ριζική αναθεώρηση των σχεδίων των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη.

Εναλλακτικά, μπορούν βέβαια να αναβάλουν τις αγορές τους για μια άλλη στιγμή, όταν οι τιμές θα έχουν επιστρέψει σε πιο λογικά επίπεδα. Το πότε θα συμβεί αυτό παραμένει, βεβαίως, άγνωστο…

The post Η τεχνητή νοημοσύνη «έφερε» πληθωρισμό στις ηλεκτρονικές συσκευές appeared first on 2045.gr.

Με αφορμή την παράταση εξετάζουμε πώς πηγαίνει η επέκταση των δικτύων οπτικών ινών στο λεκανοπέδιο Αττικής. Με βασικό οδηγό τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στον Χάρτη Ευρυζωνικότητας & Μητρώο Δικτύων (και με την ελπίδα ότι τα στοιχεία αυτά είναι επικαιροποιημένα και αποτυπώνουν την υφιστάμενη κατάσταση) βρίσκουμε τα σημεία όπου υπάρχουν αδυναμίες αλλά και εκείνες όπου η ευρυζωνικότητα καλπάζει. Ο χάρτης εμφανίζει σε πορτοκαλί χρώμα τις περιοχές που καλύπτονται από δίκτυα οπτικών ινών, ενώ η μοβ απόχρωση δείχνει τις ενεργοποιημένες συνδέσεις.

Η λευκή τρύπα του κέντρου

Ξεκινάμε από ένα παράδοξο – το κέντρο της Αθήνας. Ολόκληρη η περιοχή του λεγόμενου ιστορικού τριγώνου της πρωτεύουσας εμφανίζεται να ζει στην (τηλεπικοινωνιακή) εποχή του χαλκού με πλήρη απουσία των δικτύων οπτικών ινών.

Μία ελάχιστα πιο… φωτεινή εικόνα παίρνουμε από το fttxgr, όπου αναφέρει ένα κέντρο της Cosmote στην οδό Αθηνάς με 13 FTTC καμπίνες αλλά μηδενικό αριθμό ενεργοποιημένων συνδέσεων. Ωστόσο, όλη η υπόλοιπη περιοχή του ιστορικού κέντρου εμφανίζεται να βρίσκεται εκτός κάλυψης.

Έξω από τα όρια αυτής της τρύπας η κατάσταση είναι σαφώς καλύτερη.

Στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας η χρήση ξεπερνά το 40% του εγκατεστημένου δικτύου, με κάποιες περιοχές όπως η Ομόνοια να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά χρήσης σε σύγκριση με άλλες περιοχές όπως π.χ. τα Εξάρχεια όπου το ενδιαφέρον για οπτικές ίνες φαίνεται να είναι πιο περιορισμένο.

Στις γειτονιές της πρωτεύουσας

Στην ευρύτερη εικόνα της Αθήνας βλέπουμε ότι η εικόνα είναι μεικτή. Βλέπουμε πάλι μια αρκετά εκτεταταμένη «λευκή» περιοχή (άνευ κάλυψης, δηλαδή) που ξεκινάει από τον Σταθμό Λαρίσης και, κινούμενη παράλληλα της Λεωφόρου Κωνσταντινουπόλεως φτάνει ως τα Σεπόλια.

Στην περιοχή των Πατησίων και της Αχαρνών βρίσκουμε περιοχές με πυκνή κάλυψη, αλλά και μεγάλες περιοχές όπου οπτικές ίνες  υπάρχουν μεν, δεν έχουν ενεργοποιηθεί δε.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει στην Κυψέλη όπου το τμήμα που είναι πιο κοντά στην Πατησίων και το Πεδίο του Άρεως έχει υψηλότερα ποσοστά χρήσης σε σχέση με τις περιοχές που γειτνιάζουν με το Πολύγωνο και το Γαλάτσι. Συνολικά, σε όλη αυτή την ευρύτερη περιοχή το ποσοστό χρήσης (δηλαδή οι ενεργοποιημένες συνδέσεις οπτικών ινών ως ποσοστού της κάλυψης) υπολογίζεται στο 65%.

Στις δυτικές συνοικίες

Κινούμαστε δυτικά και σε μια ακόμα πυκνοκατοικημένη περιοχή του λεκανοπεδίου – το Περιστέρι. Στο κέντρο του Περιστερίου και στην ευρύτερη περιοχή του, από κάλυψη δικτύων τα πράγματα είναι καλά και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα. Το πρόβλημα είναι οι ενεργοποιήσεις, καθώς οι οπτικές ίνες που έχουν τεθεί σε λειτουργία με δυσκολία ξεπερνούν το 10% του συνόλου των διαθέσιμων συνδέσεων.

Η εικόνα είναι παρόμοια στο γειτονικό Αιγάλεω όπου πάλι βλέπουμε -με εξαίρεση φυσικά τους ελεύθερους χώρους της περιοχής- μεγάλη κάλυψη των δικτύων οπτικών ινών. Ωστόσο οι ενεργοποιημένες συνδέσεις καλύπτουν το 15% του διαθέσιμου δικτύου.

Μπερδεμένος Βορράς

Θα περίμενε κανείς ότι η εικόνα διαφοροποιείται στα βόρεια προάστια και αυτό ισχύει, αλλά όχι παντού.

Ο χάρτης ευρυζωνικότητας δείχνει για την περιοχή του Χαλανδρίου και της Αγίας Παρασκευής ένα υψηλό ποσοστό κάλυψης, ενώ οι ενεργοποιήσεις φτάνουν στο 32%.

Αν όμως κινηθούμε προς Μαρούσι και Κηφισιά το ποσοστό των ενεργοποιήσεων πέφτει στο επίπεδο του 9% με τις περισσότερες ενεργές συνδέσεις οπτικών ινών να βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένη δραστηριότητα επιχειρήσεων.

Γενικά στην περιοχή αυτή, όπως και στα δυτικά προάστια, οι οπτικές ίνες φαίνεται ότι δυσκολεύονται να μπουν στις κατοικίες.

Πολύ σκληρός για να πεθάνει

Τα δίκτυα χαλκού που, όσον αφορά στο διαδίκτυο, ήταν η βασική υποδομή για μια μεγάλη περίοδο που ξεκίνησε από τις ταχύτητες των μερικών kbps στις δεκαετίες του ’80 και του ’90 και έφτασε ως τις υπηρεσίες VDSL με (ονομαστική) ταχύτητα έως και 200 Mbps, είχαν να δώσουν ό,τι είχαν να δώσουν. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη μια διεργασία για την αντικατάστασή τους από τα δίκτυα οπτικών ινών, αλλά αυτό, όπως είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη.

Η αντικατάσταση των δικτύων χαλκού από τις οπτικές ίνες περιλαμβάνεται και στις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (Digital Networks Act, DNA), η οποία βρίσκεται σήμερα στο στάδιο της διαμόρφωσης. Η Επιτροπή επιδιώκει την απλοποίηση της διαδικασίας αντικατάστασης και επιθυμεί να ορίσει μια συγκεκριμένη ημερομηνία, κάπου στο 2030, που θα σηματοδοτήσει το τέλος των δικτύων χαλκού στην Ε.Ε.  Το κείμενο της DNA δεν έχει λάβει την τελική του μορφή και, κατά πάσα πιθανότητα, θα αποτελέσει αντικείμενο σκληρής διαπραγμάτευσης μεταξύ των οργάνων της Ε.Ε., των τηλεπικοινωνιακών παρόχων και των εταιρειών που παρέχουν υπηρεσίες μέσω διαδικτύου. Βεβαίως, όλοι λίγο πολύ αναμένουν και κάποιας μορφής παρέμβαση από τις Ηνωμένες Πολιτείες εφόσον θεωρήσουν ότι θίγονται τα συμφέροντα των αμερικανικών επιχειρήσεων.

Πάντως, ανεξαρτήτως του τι θα γίνει στο… μαγειρείο των Βρυξελλών, σε κάποιες χώρες της Ε.Ε. η εποχή του τηλεπικοινωνιακού χαλκού τελειώνει. Σύμφωνα με στοιχεία του FTTH Council από τις αρχές του 2025, το προβάδισμα είχε η Πορτογαλία με σχεδόν πλήρη αντικατάσταση του χαλκού από τις οπτικές ίνες, ενώ την πρώτη πεντάδα συμπλήρωναν Σουηδία, Ισπανία, Βουλγαρία και Λιθουανία. Για τη χώρα μας, το αναφερόμενο ποσοστό αντικατάστασης ήταν το 4%.

Σίγουρα η κατάσταση έκτοτε έχει βελτιωθεί, κρίνοντας τουλάχιστον από τις επίσημες ανακοινώσεις των παρόχων. Ο ΟΤΕ -που είναι ο μόνος που τακτικά ανακοινώνει αριθμούς συνδρομητών- στο γ’ τρίμηνο του 2025 ανέφερε 2,56 εκατ. σταθερές συνδέσεις, εκ των οποίων οι 2,36 εκατ. είναι ευρυζωνικές και από αυτές οι 508.800 είναι συνδέσεις οπτικής ίνας που φτάνει ως το σπίτι (FTTH).

Σχετικές μελέτες που να αναλύουν τους λόγους για τους οποίους οι Έλληνες καταναλωτές δεν κάνουν το βήμα της απεξάρτησης από τα δίκτυα παλαιάς τεχνολογίας δεν υπάρχουν. Εξετάζοντας τις τάσεις διεθνώς, πέρα από τη δύναμη της συνήθειας που παίζει κάποιο ρόλο, βλέπουμε ότι πολλοί θεωρούν ότι η εγκατάσταση οπτικής ίνας είναι μια μπελαλίδικη διαδικασία «που θα κάνει το σπίτι χάλια», ενώ ρόλο παίζει και η απουσία λόγων που θα έκαναν κάποιον να αφήσει τη μεταβλητή ταχύτητα των δικτύων χαλκού για την εγγυημένη ταχύτητα της οπτικής ίνας. Αν δεν παράγεις περιεχόμενο ή αν δεν κάνεις χρήση «βαριών» εφαρμογών όπως streaming σε υψηλή ανάλυση, δεν βρίσκεις λόγο να πας στις οπτικές ίνες. Βεβαίως, όσοι το αναβάλουν ίσως κληθούν στο μέλλον να πληρώσουν ακριβότερα τη -δρομολογημένη πια από κάποια χρονική στιγμή και μετά- μετάβαση, καθώς κάπου στην αυγή της επόμενης δεκαετίας, τα δίκτυα χαλκού θα περάσουν οριστικά στην Ιστορία.

The post Το Gigabit Voucher ίσως δεν φτάνει – Χλιαρή υποδοχή των οπτικών ινών appeared first on 2045.gr.

Ας μιλήσουμε όμως για κάτι πιο απλό και καθημερινό, για τα ταξί.

Στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, μέχρι δηλαδή και το τέλος της δεκαετίας του 1990 ή και στις αρχές του 2000, οι οδηγοί ταξί όφειλαν να είναι οι ζωντανοί χάρτες της πόλης τους. Έπρεπε να γνωρίζουν όχι μόνο τις κεντρικές αρτηρίες αλλά και τους βασικούς δρόμους κάθε συνοικίας (με αποκορύφωμα τους “μυθικούς” οδηγούς ταξί του Λονδίνου που έπρεπε να γνωρίζουν κάθε έναν δρόμο του). Πως αλλιώς να τα καταφέρουν στο επάγγελμά τους; Χάρτες (εκτυπωμένοι!) υπήρχαν φυσικά, όμως ήταν δύσχρηστοι και ασφαλώς δεν μπορούσαν να χρησιμοποιούνται συνεχώς, σε κάθε μια διαδρομή. Επομένως, ένας ταξιτζής πριν καμιά εικοσαριά χρόνια ήταν συνήθως γέννημα-θρέμμα της πόλης του (επομένως είχε τη γνώση του ντόπιου) ή πάντως κάτοικός της για πολλά χρόνια, ώστε να προλάβει να εξοικειωθεί.

Τίποτα από αυτά δεν ισχύει σήμερα. Εξοπλισμένος με online χάρτες και εφαρμογές πλοήγησης καθένας μπορεί να κάνει τη δουλειά του ταξιτζή οπουδήποτε στον πλανήτη. Με τις εφαρμογές τύπου uber ή bolt, ούτε καν την τοπική γλώσσα δεν χρειάζεται να μιλάει ή να κάνει συναλλαγές στο τοπικό νόμισμα. Το μόνο που χρειάζεται κανείς σήμερα για να ασκήσει το επάγγελμα του οδηγού ταξί είναι ένα δίπλωμα οδήγησης. Οι ψηφιακές τεχνολογίες πήραν ένα επάγγελμα του παρελθόντος ρυθμισμένο και (νομίζαμε) γνωστό μας μέσα από τους αιώνες (ο ταξιτζής άλλωστε σήμερα είναι ο αμαξάς του παρελθόντος) και ανέτρεψαν τα πάντα γύρω από αυτό.

Γνώμη μου είναι ότι αυτή η εξέλιξη προσφέρει ξεκάθαρα πλεονεκτήματα, τουλάχιστον για τον επιβάτη. Όμως δεν είναι αυτό το αντικείμενο αυτού εδώ του κειμένου. Στόχος του είναι να δείξει τον πλήρη κύκλο. Που είναι λοιπόν κάτι τέτοιο, η επιστροφή στο παρελθόν;

Η επιστροφή στο παρελθόν δεν έχει έρθει ακόμα, ίσα ίσα είμαστε ακόμα στη φάση της περαιτέρω «διάρρηξης» του παραδοσιακού επαγγέλματος του ταξιτζή. Ενώ στην Ευρώπη ζούμε τα παραπάνω, στην Αμερική (και στην Κίνα) υπάρχουν ήδη ταξί χωρίς οδηγό, τύπου Waymo, τα οποία μάλιστα πρόσφατα βγήκαν από τα όρια των 5-6 πόλεων που μπορούσε να τα συναντήσει κανείς και μπήκαν στις εθνικές οδούς (ό,τι και αν σημαίνει αυτό, πλέον, και για τους οδηγούς φορτηγών…).

Επομένως, το επάγγελμα του ταξιτζή, μετά από τόσους αιώνες, οδεύει προς εξαφάνιση;

Δεν το πιστεύω – και εδώ ακριβώς έρχεται ο πλήρης κύκλος. Πριν λίγο καιρό στις Βρυξέλλες πήρα ταξί από το αεροδρόμιο για το κέντρο της πόλης και η κίνηση ήταν, ως συνήθως, τραγική. Η εφαρμογή online πλοήγησης έδινε πρόβλεψη πάνω από μια ώρα. Όμως, όταν μπήκαμε στην πόλη ο οδηγός αγνόησε την εφαρμογή και έστριψε σε ένα δρομάκι «άφαντο» (πλακόστρωτο, και ίσως όχι εντελώς νόμιμα, για να είμαι ειλικρινής) το οποίο μετά από ελάχιστα μέτρα οδήγησε σε νέο δρόμο που μείωσε τη συνολική διαδρομή τουλάχιστον κατά είκοσι λεπτά. Εντυπωσιάστηκα, και τον ρώτησα σχετικά: μου απάντησε ότι γεννήθηκε στις Βρυξέλλες, ξέρει την πόλη απέξω κι ανακατωτά, και ότι το GPS το χρησιμοποιεί μόνο συμπληρωματικά ή όποτε το ζητήσουν οι πελάτες.

Εννοείται ότι φεύγοντας κράτησα την κάρτα του.

Αυτή η εμπειρία μου δεν είναι μοναδική, νομίζω. Καθένας μας που συστηματικά χρησιμοποιεί ταξί πιστεύω ότι θα έχει κάτι παρόμοιο να πει. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που υπάρχουν και σχετικές μελέτες (για το Λονδίνο, όπου προφανώς το επάγγελμα του οδηγού ταξί εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού).

Ιδού, επομένως, ο πλήρης κύκλος, που διαμορφώνεται σιγά-σιγά. Οι ψηφιακές τεχνολογίες μέσα σε είκοσι χρόνια άλλαξαν για πάντα ό,τι γνώριζε η ανθρωπότητα για τα ταξί μέσα από τους αιώνες. Τίποτα δεν έμεινε ίδιο. Στο μέλλον πιθανότατα ο ίδιος ο, συνηθισμένος, ταξιτζής να εξαφανιστεί, να έχει αντικατασταθεί από αυτο-οδηγούμενα αυτοκίνητα. Ταυτόχρονα όμως η αξία του έμπειρου ταξιτζή, που θα γνωρίζει πότε να χρησιμοποιήσει την ψηφιακή τεχνολογία και πότε να την αγνοήσει, θα αυξηθεί – και όλοι όσοι χρειάζονται αυτήν ακριβώς την υπηρεσία θα τους προτιμούν (και, πιθανότατα, θα είναι έτοιμοι να πληρώσουν κάτι παραπάνω γι αυτήν).

Οδηγός ταξί «μεταλλαγμένος», επομένως, για το μέλλον – καθώς και μια έντονη υπόμνηση ότι στην ανθρωπότητα γενικά δεν αρέσουν οι ριζικές αλλαγές, δεν είναι αυτός ο τρόπος που λειτουργεί: η “κανονικοποίηση” για κάθε τι καινούργιο εξακολουθεί να είναι ο, ανθρώπινος, κανόνας αντιμετώπισής του.

The post Τα ταξί, και η “κανονικοποίηση” των ψηφιακών τεχνολογιών appeared first on 2045.gr.

Εφόσον οι μετρήσεις είναι ακριβείς, χρειάστηκαν περίπου τρία χρόνια για να πάρει η τεχνητή νοημοσύνη το πάνω χέρι στην παραγωγή και διάθεση δεδομένων στο διαδίκτυο.

Θεωρούμε ότι το χρονικό σημείο μηδέν είναι ο Νοέμβριος του 2022, όταν το ChatGPT έγινε διαθέσιμο στο ευρύ κοινό, αν και μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαν εμφανιστεί πολλές υπηρεσίες στον τομέα της δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης.

ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek, Perplexity και χιλιάδες ακόμα μοντέλα και υπηρεσίες, δημιουργούν καθημερινά -κατόπιν παραγγελίας των ανθρώπων που με ενθουσιασμό τις χρησιμοποιούν- τεράστιο όγκο δεδομένων κάθε μορφής. Κείμενα, φωτογραφίες, βίντεο, κώδικας βγαίνουν με καταιγιστικό ρυθμό και με διάφορους τρόπους καταλήγουν στις οθόνες μας, είτε επειδή το ζητήσαμε είτε επειδή εμφανίζεται στη ροή ενημερώσεών μας σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Καλώς ήρθατε σε έναν κόσμο συνθετικών δεδομένων.

Δεδομένα χαμηλής διατροφικής αξίας

Ο ορισμός είναι απλός, τα συνθετικά δεδομένα είναι ο,τιδήποτε παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη. Σε αντιδιαστολή, έχουμε τα ανθρωπογενή δεδομένα και επί χιλιάδες χρόνια, το είδος μας είχε το μονοπώλιο στη μετάδοση της γνώσης από γενιά σε γενιά. Αυτό το μονοπώλιο καταργήσαμε εκουσίως με την εμφάνιση της δημιουργικής και της γενικής χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.

Τα γλωσσικά μοντέλα έχουν πια «διαβάσει» ό,τι έχει δημιουργηθεί από τον άνθρωπο αλλά κάπως θα πρέπει να συνεχίζεται η εξέλιξή τους. Η ιδέα για χρήση των συνθετικών δεδομένων ακούγεται λογική. Αν οι άνθρωποι μαθαίνουν από άλλους ανθρώπους γιατί να μη συμβαίνει κάτι ανάλογο για τις μηχανές;

Μόνο που οι δοκιμές δείχνουν ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως τα θέλουμε.

Όταν ένα γλωσσικό μοντέλο εκπαιδεύεται με βάση συνθετικά δεδομένα, χάνει σταδιακά σε πολυπλοκότητα. Τα συνθετικά δεδομένα είναι ομοιογενή, έχουν πιο απλή δομή σε σχέση με τα ανθρωπογενή δεδομένα και έχουν μια τάση να κινούνται προς τον μέσο όρο.

Αν τα ανθρωπογενή δεδομένα είναι κεφτεδάκια που φτιάχνουμε στο σπίτι μας ,τα συνθετικά είναι τα μπιφτέκια μιας αλυσίδας fast-food. Τα πρώτα δεν είναι πανομοιότυπα μεταξύ τους, τα δεύτερα είναι. Διατροφικώς, τα πρώτα τείνουν να είναι καλύτερα από τα δεύτερα.

Κατ’ αναλογία, τα συνθετικά δεδομένα είναι πιο «φτωχά», δεν περιέχουν δημιουργικές εκφράσεις, νεολογισμούς και, γενικά, τις μικρολεπτομέρειες που διαφοροποιούν τον λόγο από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Καθώς έχουν την τάση να κινούνται προς τον μέσο όρο, αναπαράγουν και τον μέσο όρο των προκαταλήψεων, οπότε στην εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων των επόμενων γενιών οι ίδιες προκαταλήψεις θα διαιωνίζονται. Δεν είναι ότι οι ανθρώπινες προκαταλήψεις είναι καλύτερες, απλώς υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ανθρώπων που αναπτύσσουν ή «εκπαιδεύουν» τα γλωσσικά μοντέλα. Αλλιώς βλέπει τον κόσμο ένας Αμερικανός, αλλιώς ένας Ασιάτης, για παράδειγμα και οι προκαταλήψεις του πρώτου δεν συμπίπτουν με εκείνες του δεύτερου. Αυτή η ποικιλομορφία (ακόμα και η αρνητική της πλευρά, όπως εκδηλώνεται με διάφορες προκαταλήψεις) χάνεται όταν το γλωσσικό μοντέλο αναλαμβάνει τον ρόλο το «δασκάλου» για τα μοντέλα της επόμενης γενιάς.

Κάποιος που εξαρτά τη διατροφή του αποκλειστικά από τα μπιφτέκια ενός fast-food είναι αρκετά πιθανό ότι θα αντιμετωπίσει προβλήματα υγείας. Κατ’ αναλογία προβλήματα θα αντιμετωπίσει και το γλωσσικό μοντέλο που εκπαιδεύεται μόνο με συνθετικά δεδομένα, αφού από την υπερβολική ομοιογένεια στο τέλος θα παράγει αποτελέσματα που θα χαρακτηρίζονται από τόση ομοιογένεια που θα είναι, τελικώς, άχρηστα για τον άνθρωπο που τα παρήγγειλε.

Υπάρχουν κάποιες προσεγγίσεις που προσπαθούν να απαντήσουν σε αυτή την πρόκληση. Η δημιουργία συνθετικών δεδομένων με τρόπο που να μοιάζει με τον ανθρώπινο, ακούγεται ως μια καλή προσέγγιση. Βεβαίως, εύκολα το λες, δύσκολα το κάνεις. Για παράδειγμα, η Anthropic μιλάει για «Συνταγματική Τεχνητή Νοημοσύνη» (Constitutional AI) όπου σε πρώτη φάση το γλωσσικό μοντέλο λαμβάνει ένα σύνολο αρχών τις οποίες οφείλει να τηρεί – ένα είδος Συντάγματος δηλαδή. Αν σας θυμίζει τους τρεις νόμους ρομποτικής που είχε περιγράψει ο Ισάακ Ασίμοφ, είστε σε καλό δρόμο.

Με βάση αυτές τις αρχές, το γλωσσικό μοντέλο φτάνει στο σημείο να αξιολογεί τις απαντήσεις του αυτόματα. Για να φτάσει εκεί, ξεκινάει από ένα κατώτερο επίπεδο, όπου υπάρχει ανθρώπινη επίβλεψη στη διαδικασία εκμάθησης. Ακολούθως, ένα άλλο μοντέλο που λειτουργεί ως ανεξάρτητος και ουδέτερος παρατηρητής εξετάζει κατά πόσο οι απαντήσεις τηρούν τις αρχές του «Συντάγματος» και, εφόσον το γλωσσικό μοντέλο – μαθητής περάσει με επιτυχία τις δοκιμασίες προχωρά, πια, αυτόνομα ως «πολίτης» που υπακούει στους κανόνες.

Οι οποίοι κανόνες του «Συντάγματος» της Anthropic έχουν θεσπιστεί με βάση κείμενα που αντανακλούν κυρίως δυτικές αξίες. Αυτή η προσέγγιση είναι καλή διότι εμπεριέχει ασφάλεια (για παράδειγμα, το μοντέλο δεν θα μας πει πώς θα ανατρέψουμε με όπλα την κυβέρνηση της χώρας μας και θα μας προτείνει να φτιάξουμε ένα πολιτικό κόμμα και να επιδιώξουμε την αλλαγή μέσω εκλογών) αλλά δεν έχουν όλοι τις ίδιες αξίες. Πολλές κοινωνίες δίνουν τεράστια σημασία στον σεβασμό στους μεγαλύτερους, σε άλλες υπάρχουν βαθιά ριζωμένες θρησκευτικές παραδόσεις και σε άλλες το τι είναι ελεύθερη έκφραση μπορεί να μας κάνει να διαφωνήσουμε. Είναι μάλλον δύσκολο να βρούμε, τελικά, ένα «Σύνταγμα» στο οποίο θα συμφωνήσουμε όλοι, όμως ακόμα και αν δεχθούμε ότι υπάρχουν 10 ισχυρά γλωσσικά μοντέλα με ισάριθμο κατάλογο κανόνων, είναι δύσκολο να ξεφύγουμε από την ομοιομορφία που δημιουργείται από την επικράτηση των συνθετικών δεδομένων. Μπορεί η ομοιομορφία να μην είναι οικουμενική αλλά θα έχουμε δέκα από αυτές με κάποιες παραλλαγές μεταξύ τους.

Εφιαλτική ομοιομορφία

Η αρχιτεκτονική έχει ουκ ολίγα παραδείγματα δημιουργιών που δίχασαν τον κόσμο και το μουσείο Guggenheim είναι μια εξαιρετική περίπτωση αρχιτεκτονικής δημιουργίας που όταν κατασκευάστηκε συνάντησε την έντονη αποδοκιμασία.

Το χαρακτήρισαν «τεράστιο γκαράζ», «γιγαντιαίο τιρμπουσόν», «τεράστια φόρμα για γλυκά», «ανάποδο μπολ», «υπερμεγέθη φραντζόλα», «λεκάνη χωρίς λαβές». Καθόλου κολακευτικά σχόλια.

Έντονα αρνητική ήταν η υποδοχή που επιφυλάχθηκε και για το Κέντρο Pompidou στο Παρίσι, με τη Le Monde να μιλάει για τον «βιασμό του Παρισιού» και τους Παριζιάνους να του δίνουν το παρατσούκλι «Η Nottre Dame των σωληνώσεων».

Τα δύο κτίρια απέχουν μεταξύ τους 20 χρόνια αλλά ένα από τα (πολλά) στοιχεία που τα συνδέουν είναι ότι δεν σχεδιαστεί με τον μέσο όρο κατά νου. Ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που θα είχε εκπαιδευτεί με συνθετικά δεδομένα, θα ακολουθούσε τη μέση οδό, θα επέλεγε φόρμες που επικρατούν στο αστικό τοπίο και θα δημιουργούσε κτίρια που δεν θα ξεχώριζαν με τον τρόπο που ξεχωρίζουν το Guggenheim το Pompidou ή τα κτίρια του Gaudi.

Προγραμματιστές-ρομπότ, προγράμματα-ρομπότ

Είναι μάλλον βέβαιο ότι αν αφήσουμε τα συνθετικά δεδομένα να ορίσουν το αρχιτεκτονικό μας μέλλον, θα βυθιστούμε σε μια σούπα ομοιομορφίας αλλά τι γίνεται με έναν τομέα όπως είναι ο προγραμματισμός; Η ανάπτυξη εφαρμογών έχει σε γενικές γραμμές μια μεθοδολογία που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για προσεγγίσεις ανάλογες με εκείνες που επέδειξε ο Gaudi, οπότε γιατί να μην αφήσουμε τις μηχανές να γράψουν τις εφαρμογές μας κατά παραγγελία;

Μιλάμε, βεβαίως, θεωρητικά αλλά ο κώδικας παράγεται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που έχουν εκπαιδευτεί για αυτό τον σκοπό με κώδικα από συστήματα παλαιότερης γενιάς, δεν θα είναι κατ’ ανάγκη καλύτερος από τον κώδικα των -ανθρώπων- προγραμματιστών. Η τάση της ομοιογενοποίησης και η κυριαρχία του μέσου όρου θα δημιουργούσε «πολυλογάδικο» κώδικα με σειρές από if ή ατέρμονες αλληλουχίες βρόχων. Βέλτιστες αλλά όχι κατ’ ανάγκη ιδιαίτερα δημοφιλείς πρακτικές ασφαλείας ή πρακτικές που διακρίνονται από δεξιοτεχνία (διότι υπάρχει και τέτοια στον προγραμματισμό αντίθετα με ό,τι ίσως επικρατεί ως άποψη στους εκτός του χώρου) θα εξαφανίζονταν σταδιακά.

Ομοιομορφία σημαίνει ότι το κενό ασφαλείας που υπήρχε σε μια εφαρμογή μπορεί να επανεμφανίζεται σε άλλες, κάνοντας τη δουλειά των κυβερνοεγκληματιών πιο εύκολη και των κυβερνοαστυνόμων πιο δύσκολη.

Στο τέλος, μοιραία οδηγούμαστε σε ατέρμονες γραμμές κώδικα, χωρίς κάποια βελτιστοποίηση. Σε ακόμα μεγαλύτερο βάθος χρόνου θα φτάνουμε σε κώδικα που θα είναι πια αδύνατο να συντηρηθεί ούτε από μηχανή ούτε από άνθρωπο.

Ενδεχομένως, όλο το σύστημα να καταρρεύσει τελικά εκ των έσω, επειδή ο κώδικας θα ήταν δυσνόητος (για όλους) και ευάλωτος (από πολλούς).

Όλα αυτά θα μπορούσαν να συμβούν τόσο βαθιά στον χρόνο που η εφαρμογή για την οποία γράφτηκε ο κώδικας θα είναι παρωχημένη, αλλά γιατί να μη συμβούν ταχύτερα, σε τρία, πέντε ή δέκα χρόνια;

Για την ώρα, η ανθρώπινη συμμετοχή στην ανάπτυξη και εξέλιξη των μοντέλων αποτελεί τη μόνη προσέγγιση που αντιμετωπίζει την πρόκληση των συνθετικών δεδομένων. Όμως, επειδή οι άνθρωποι έχουμε ένα μοναδικό ταλέντο στο να δυσκολεύουμε τα πράγματα, ο ενθουσιασμός μας για όσα δημιουργούν οι εφαρμογές γενικής και δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης είναι τέτοιος που με μεγάλη χαρά γεμίζουμε το διαδίκτυο με συνθετικά δεδομένα.

Υπάρχουν χρήστες σε διάφορα κοινωνικά δίκτυα που επαίρονται για την ανάθεση της συγγραφής δημοσιεύσεων σε γλωσσικά μοντέλα, λες και υπάρχει κάποιος διαγωνισμός σε εξέλιξη για το ποιος θα γράψει τα περισσότερα posts. Υπάρχουν λογαριασμοί που κάνουν υποτιθέμενες αναπαραστάσεις μαχών της αρχαιότητας, με Έλληνες και Πέρσες να ανταλλάσσουν προσβλητικές φράσεις στα αγγλικά, διότι το μοντέλο δεν μπορεί να «αντιληφθεί» τον αναχρονισμό και αυτός που έκανε την παραγγελία της αναπαράστασης δεν ενδιαφέρεται για τέτοιες λεπτομέρειες. Υπάρχει, τέλος, ουκ ολίγο υλικό που είναι αποτέλεσμα των παραισθήσεων από τις οποίες εξακολουθούν να πάσχουν τα γλωσσικά μοντέλα. Αν υπάρχει κάτι χειρότερο από την ομοιομορφία, αυτό είναι η ομοιομορφία με λάθη.

Μάλλον χρειαζόμαστε περισσότερο Guggenheim…

The post Συνθετικά δεδομένα – Ο κίνδυνος ενός fast-food διαδικτύου appeared first on 2045.gr.

Κλασικές κυβερνοεπιθέσεις με στόχο το «ρίξιμο» υπηρεσιών. Επιτυχημένες ενέργειες ransomware που «πάγωσαν» επιχειρήσεις και πολύπλοκα δίκτυα μεταφορών. «Διαρρήξεις» ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων. Απ’ όλα είχε το 2025.

Η χρονιά που ετοιμάζεται να μας αποχαιρετίσει θα αποκτήσει αρκετές αναφορές στα βιβλία Ιστορίας της κυβερνοασφάλειας, αν δεχθούμε ότι θα συνεχίσουν να γράφονται βιβλία στο μέλλον. Δεν θα αναφερθούμε σε «απλές» επιθέσεις υποκλοπής προσωπικών δεδομένων που δεν είχαν άμεσο οικονομικό αντίκτυπο, αλλά θα περιοριστούμε μόνο σε επιθέσεις που εκτός από τα συστήματα είχαν ως στόχο και τα (τρόπος του λέγειν) πορτοφόλια των επιχειρήσεων.

Επιτρέψτε μας να ορίσουμε το σημείο εκκίνησης αυτού του μικρού απολογισμού από ένα περιστατικό από τα τέλη του 2024 και τη χώρα μας.

Δύο ημέρες πριν από τη «Μαύρη Παρασκευή» του 2024 ο Όμιλος Φουρλή έζησε μια «Μαύρη Τετάρτη» που δεν είχε καμία σχέση με καταναλωτική φρενίτιδα και μοναδικές προσφορές. Μια -επιτυχημένη, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος- επιχείρηση ransomware έπληξε υποδομές της εταιρείας σε Ελλάδα, Κύπρο, Ρουμανία και Βουλγαρία και έθεσε εκτός λειτουργίας online συστήματα παραγγελιών του ομίλου, κυρίως αυτά που εξυπηρετούν τις πωλήσεις της ΙΚΕΑ. Ο όμιλος ανέφερε, μερικούς μήνες μετά και για την ακρίβεια τον Απρίλιο του 2025 ότι η συνολική απώλεια εσόδων διαμορφώθηκε σε 20 εκατ. ευρώ, με τον πρόεδρο του ομίλου Βασίλη Φουρλή να παραδέχεται ότι είχαν υποτιμηθεί οι ψηφιακοί κίνδυνοι. Εξαιρετικά αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η πλήρης λειτουργία των υποδομών του ομίλου που επηρεάστηκαν από την επίθεση αποκαταστάθηκε τον Μάρτιο, αφού δηλαδή είχαν περάσει πάνω από 3 μήνες από το περιστατικό.

Αν τα 20 εκατ. ευρώ σας φαίνονται πολλά, πού να δείτε τι έπαθαν άλλοι…

Η μεγάλη ληστεία του Ethereum

Ήταν 21 Φεβρουαρίου 2025 όταν η ομάδα hackers Lazarus, που συνδέεται με την κυβέρνησης της Βόρεια Κορέας, πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη (ως σήμερα) κλοπή κρυπτονομισμάτων. Αφαίρεσε Ethereum αξίας 1,5 δισ. δολαρίων από το ανταλλακτήριο ByBit και, από αυτά, 160 εκατ. δολάρια υπολογίζεται ότι «ξεπλύθηκαν» μέσα στις πρώτες 48 ώρες. Η είδηση προκάλεσε εύλογη νευρικότητα, το Bitcoin έπεσε κατά 20%, καθώς αναζωπυρώθηκαν -για λίγο, όπως φάνηκε μερικές ημέρες αργότερα- οι ανησυχίες για την ασφάλεια των ανταλλακτηρίων και των κρυπτονομισμάτων. Η Lazarus φαίνεται ότι εκμεταλλεύθηκε ένα κενό ασφαλείας σε ένα πρόγραμμα αποθήκευσης που χρησιμοποιούσε η ByBit και, ταυτόχρονα, χρησιμοποίησε κάποιες τεχνικές «ψαρέματος»  (phishing) που, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, είχαν το επιδιωκόμενο -για τους επιτιθέμενους- αποτέλεσμα.

Ζημιά 136 εκατ. ανά ημέρα

Τον Ιούλιο η Ingram Micro, εταιρεία παροχής προϊόντων και υπηρεσιών πληροφορικής, προστέθηκε στη μακρά λίστα των εταιρειών τεχνολογίας που έπεσε θύμα επίθεσης ransomware. Δράστες ήταν μέλη της ομάδας SafePay, η οποία δεν φαίνεται να είναι συνδεδεμένη με κάποιο συγκεκριμένο κράτος. Η επίθεση ήταν εξαιρετικά επιτυχημένη, καθώς παρέλυσαν τα συστήματα της Ingram Micro με αποτέλεσμα η εταιρεία να «γράφει» ζημιές της τάξης των 136 εκατ. δολαρίων κάθε μέρα. Η εταιρεία ανακοίνωσε την αποκατάσταση της πλήρους λειτουργίας της στις 9 Ιουλίου.

Το… γκαφατζίδικο χέρι της Μέδουσας

Αν υπάρχει κατηγορία έγκλημα από παρεξήγηση μάλλον βρήκαμε μια χαρακτηριστική περίπτωση. Ήταν Σεπτέμβριος όταν η ομάδα Medusa δήλωσε ότι απέσπασε 834 GB δεδομένων από τον όμιλο ΜΜΕ και τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών Comcast. H ομάδα Medusa ειδικεύεται στο ransomware και μετράει ήδη 4 χρόνια ζωής. Δεν φαίνεται να έχει σύνδεση με κάποιο κράτος αν και ορισμένοι ερευνητές την έχουν συνδέσει με τη Ρωσία. Η ομάδα ζήτησε από την Comcast την καταβολή λύτρων 1,2 εκατ. δολαρίων, απειλώντας ότι σε περίπτωση που το αίτημά της δεν γινόταν δεκτό θα διέρρεε ευαίσθητα δεδομένα που είχε αποσπάσει κατά την επίθεση. Ωστόσο η Comcast δεν επιβεβαίωσε ότι έπεσε θύμα επίθεσης, ενώ ειδικοί σε θέματα κυβερνοασφάλειας υποστήριξαν ότι το πραγματικό θύμα ήταν μια ασφαλιστική εταιρεία από την Καλιφόρνια.

Τα πιο ακριβά Jaguar

Η Comcast μπορεί να ήταν τυχερή ή να είχε όλα τα απαραίτητα συστήματα ασφαλείας ενεργοποιημένα με τον κατάλληλο τρόπο. Η υπόθεση της Jaguar Land Rover (JLR) όμως ήταν εντελώς διαφορετική και συγκλόνισε τη Βρετανία. Βρισκόμαστε στα τέλη Αυγούστου και οι υπεύθυνοι μιας μονάδας παραγωγής αναφέρουν μια παραβίαση ασφαλείας. Λίγες ημέρες αργότερα εξαπλώνεται σε όλο το δίκτυο της εταιρείας. Το αποτέλεσμα ήταν όλα τα εργοστάσια της JLR να υποχρεωθούν να κατεβάσουν ρολά, με την υποχρεωτική αναστολή λειτουργίας να επηρεάζει μεγάλο αριθμό προμηθευτών. Πολλοί εργαζόμενοι τέθηκαν σε διαθεσιμότητα ή απολύθηκαν, ενώ χρειάστηκε να περάσουν τρεις εβδομάδες για να ξεκινήσει η επιστροφή της JLR (και των συνεργατών της) στην ομαλότητα. Χρειάστηκε η βοήθεια της βρετανικής κυβέρνησης, η οποία εγγυήθηκε δάνειο 1,5 δισ. λιρών προκειμένου να αποκατασταθεί η λειτουργία των μονάδων.

Αεροπλάνα στο έδαφος

Ο Σεπτέμβριος είναι ακόμα μήνας διακοπών και η κίνηση στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια είναι αυξημένη, κυρίως προς το τέλος της εβδομάδας. Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου η Collins Aerospace γίνεται στόχος κυβερνοεπίθεσης. Η εταιρεία δεν είναι μεν γνωστή στο ευρύ κοινό, είναι όμως από τους βασικούς παρόχους διαχείρισης κρατήσεων στις αερομεταφορές. Τα συστήματά της χρησιμοποιούνται από έναν μεγάλο αριθμό αερομεταφορέων στην Ευρώπη και η (επιτυχημένη) επίθεση είχε ως αποτέλεσμα να αναστατωθεί το πρόγραμμα δρομολογίων ουκ ολίγων εταιρειών και, φυσικά, χιλιάδων επιβατών. Η επίθεση έβγαλε νοκ άουτ τα συστήματα του αεροδρομίου Χίθροου  στο Λονδίνο Κανείς δεν έχει μπει στον κόπο να υπολογίσει τι σήμαινε αυτή η επίθεση σε χρήμα και χρόνο, αλλά όλοι μιλούν για αρκετά εκατομμύρια και πολλές χιλιάδες χαμένες ώρες. Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας ξεκίνησαν έρευνα για το περιστατικό, το οποίο φυσικά έμεινε αξέχαστο σε όσους επηρεάστηκαν και είδαν την πτήση τους να ματαιώνεται ή να πραγματοποιείται με πολύωρη καθυστέρηση. Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η ομάδα Everest, η οποία συνδέεται με τη ρωσική κυβέρνηση. Η ομάδα υποστηρίζει ότι απέσπασε σειρά ευαίσθητων δεδομένων τα οποία θα ξεκινήσει να δημοσιοποιεί.

Η εκδίκηση του FBI

Η ομάδα Lazarus έκανε την πιο εντυπωσιακή υπεξαίρεση κρυπτονομισμάτων, αλλά το FBI έκανε την πιο εντυπωσιακή ανάκτηση. Στα μέσα Οκτωβρίου, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες ανακοίνωσαν την εκκίνηση νομικής διαδικασίας με αίτημα την κατάσχεση 127.271 Bitcoin  αξίας περίπου 15 δισ. δολαρίων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αγωγή κατάσχεσης που έχει καταθέσει ποτέ το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης. Η υπόθεση αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων (πολλών εσόδων, όπως φαίνεται) από παράνομες δραστηριότητες της εταιρείας Prince και του ιδιοκτήτη της Τσεν Ζι. Δεν πρόκειται για υπόθεση που συνδέεται στενά με την κυβερνοασφάλεια, καθώς η υπόθεση αφορά κυρίως στην εκμετάλλευση εργαζομένων στην Καμπότζη και σε (κλασικές) απάτες, αλλά δείχνει πώς τα όρια μεταξύ ψηφιακού και μη ψηφιακού εγκλήματος έχουν ξεθωριάσει σημαντικά.

The post Κλέφτες και αστυνόμοι – Τι χρονιά και αυτή appeared first on 2045.gr.

Δυσκολεύομαι να καταλάβω τους ανθρώπους που με ρωτούν αν θα πρέπει να χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) στη δουλειά τους – συγκεκριμένα, στην περίπτωσή μου, στην (ακαδημαϊκή) έρευνα. Για μένα η αντίστοιχη ερώτηση πριν από 40-50 χρόνια θα ήταν αν οι ερευνητές θα πρέπει να χρησιμοποιούν υπολογιστές και προγράμματα επεξεργασίας κειμένου ή να παραμείνουν στις γραφομηχανές τους.

Προφανώς γνωρίζω τα αντεπιχειρήματα: η Τεχνητή Νοημοσύνη συχνά ψεύδεται (hallucinates). Επίσης, είναι αθέμιτο (και παράνομο!) να γράψει άλλος (εν προκειμένω, η Τεχνητή Νοημοσύνη) τα κείμενα που δημοσιεύουμε με το όνομά μας.

Ως προς το δεύτερο, που είναι πιο ευαίσθητο, το μόνο που έχω να απαντήσω είναι ότι ο πήχης ανέβηκε. Δηλαδή, εκεί που μέχρι σήμερα ακόμα και η απλή σύνοψη ενός τομέα με πλήρη και κατανοητό τρόπο αποτελούσε αποδεκτό αποτέλεσμα έρευνας, έστω και μικρότερης αξίας, από τη στιγμή που η Τεχνητή Νοημοσύνη το κάνει αυτό μέσα σε λίγα λεπτά, το πεδίο άλλαξε.

Με άλλα λόγια, οι περιλήψεις, που από την εποχή της Ρώμης θεωρούνταν «κανονική» ερευνητική εργασία, παύουν πλέον να φέρουν αυτόν τον τίτλο. Τώρα χρειάζεται «προστιθέμενη αξία», δηλαδή κάτι «νέο», κάτι διαφορετικό σε κάθε νέα δημοσίευσή μας. Προφανώς αυτό δυσκολεύει τη ζωή πολλών, κυρίως νέων, ερευνητών. Το γεγονός όμως ότι ο πήχης ανέβηκε εξαιτίας των εργαλείων που η ανθρωπότητα έχει στη διάθεσή της δεν σημαίνει ότι θα πρέπει (ή, ότι είναι δυνατό!) να τον κατεβάσουμε εμείς τεχνηέντως. Με άλλα λόγια, το κείμενο που θα γράψει (εξολοκλήρου) η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει βέβαια τις χρήσεις του, όμως δεν είναι πλέον ένα κείμενο που δικαιούται να φέρει όνομα (ανθρώπου) συγγραφέα.

(Το ίδιο ισχύει άλλωστε για όλους τους “δημιουργικούς” τομείς, από την έρευνα και τις τέχνες μέχρι τα ελεύθερα επαγγέλματα ή τη δημοσιογραφία. Όταν, για παράδειγμα, μουσική φτιαγμένη από ΑΙ φτάνει στα top των charts, προφανώς το τοπίο για τον (άνθρωπο) μουσικό άλλαξε.)

Ως προς το πρώτο, ότι δηλαδή η Τεχνητή Νοημοσύνη συχνά ψεύδεται, το μόνο που έχω να παρατηρήσω (και πάλι με συντομία) είναι ότι η, σημερινή, Τεχνητή Νοημοσύνη έχει το επίπεδο περίπου ενός φίλου μας, ο οποίος όμως έχει τα ίδια ενδιαφέροντα με εμάς.

Με άλλα λόγια, όπως ακριβώς κάνουμε τις ερωτήσεις μας, ερευνητικές ή μη, στους φίλους μας, τους οποίους έχουμε διαλέξει μέσα από τα χρόνια και έχουν περίπου τις ίδιες γνώσεις (επειδή έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα) με εμάς, έτσι ακριβώς και με τη Τεχνητή Νοημοσύνη σήμερα: Είναι σαν να ρωτά κανείς, με πρόχειρο και επιπόλαιο τρόπο, έναν φίλο του. Και, ακριβώς όπως ο φίλος μας, έτσι πρόχειρα που τον ρωτάμε, μπορεί να κάνει λάθος, το ίδιο συμβαίνει και με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας κατευθύνει προς τη σωστή κατεύθυνση. Επιπλέον, με τις επόμενες ερωτήσεις μας θα καταφέρουμε να φτάσουμε σε αποδεκτό και ικανοποιητικό αποτέλεσμα.

Η τελευταία διαπίστωση, ότι δηλαδή το ικανοποιητικό αποτέλεσμα έρχεται με τις επόμενες ερωτήσεις και όχι με την πρώτη, απαντά και στο πως πρέπει να χρησιμοποιούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ο φίλος ή γνωστός μας που έχει γνώσεις, όμως αν στη συζήτηση δεν μπούμε και με δική μας άποψη, τότε θα πρέπει να δεχτούμε τις δικές του γνώσεις ως έχουν. Το ίδιο άλλωστε δεν συμβαίνει και στην πραγματική ζωή; Αν ρωτήσουμε κάτι έναν ειδικό ή έστω έναν μη ειδικό όμως άνθρωπο του οποίου τη γνώμη εκτιμούμε, αν δεν έχουμε δική μας άποψη τότε θα πρέπει να δεχτούμε ό,τι μας πει χωρίς αντίλογο. Αν όμως έχουμε δική μας άποψη, και συνεχίσουμε να ρωτάμε ή και να κατευθύνουμε τη συζήτηση εκεί που μας ενδιαφέρει ή μέχρι να ικανοποιηθούμε, τότε το αποτέλεσμα θα είναι διαφορετικό.

Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι, για παράδειγμα, στην έρευνα αλλιώς ρωτά (prompts) και άλλα αποτελέσματα παίρνει από την Τεχνητή Νοημοσύνη ένας έμπειρος ερευνητής, και αλλιώς ρωτά και άλλα αποτελέσματα παίρνει από την ίδια ακριβώς εφαρμογή ένας φοιτητής που μόλις μπαίνει στον τομέα. (Το ίδιο άλλωστε ισχύει και για έναν έμπειρο μουσικό, δημοσιογράφο, δικηγόρο, αναλυτή, κοκ.)

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εδώ για να μείνει, και μου είναι αδιανόητη οποιαδήποτε περίπτωση μη χρήσης της σε οποιονδήποτε τομέα της ζωής μας, περιλαμβανομένης της έρευνας. Από την άλλη μεριά είναι πλέον γνωστό ότι η ανθρωπότητα σε αρχικά στάδια υιοθέτησης οποιασδήποτε νέας τεχνολογίας δυσκολεύεται: Θυμίζω τους, υποχρεωτικούς, υπαλλήλους στα ασανσέρ, που απλά πατούσαν το κουμπί, ή, παλιότερα, τους ανθρώπους που έτρεχαν(!) μπροστά από κάθε αυτοκίνητο κρατώντας μια κόκκινη σημαία. Σε αντίστοιχο στάδιο φόβου, και άρνησης, βρισκόμαστε και σήμερα. Είναι καιρός όμως να ανοίξουμε τα μάτια μας – για να μην βρεθεί η γενιά μας σε αντίστοιχο κατάλογο με τα ασανσέρ ή τα αυτοκίνητα σε καμιά πενηνταριά χρόνια από τώρα.

The post Να χρησιμοποιήσω Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) στη δουλειά μου; appeared first on 2045.gr.

Σ’ αυτήν την επανάσταση που συντελείται στον κλάδο του αυτοκινήτου η Toyota δήλωσε από νωρίς συμμετοχή και στο Toyota CH-R συναντώνται ιδανικά η ψηφιακή τεχνολογία και η εξατομικευμένη εμπειρία που μπορεί να προσφέρει, αποτέλεσμα της τεράστιας τεχνογνωσίας που διαθέτει ο ιαπωνικός κολοσσός. Το Toyota CH-R δεν είναι μόνο ένα premium SUV με δυναμικό σχεδιασμό. Είναι ένα αυτοκίνητο σχεδιασμένο για το σύγχρονο οδηγό, που απαιτεί μια ολοκληρωμένη εμπειρία και την ευχέρεια να προσαρμόσει το όχημά του πάνω στις δικές του ανάγκες και προτιμήσεις σε όλα τα επίπεδα: στην οδήγηση και στη συμπεριφορά στο δρόμο, στην ασφάλεια, στην κατανάλωση, στην ψυχαγωγία, στην επικοινωνία και στην συνδεσιμότητα συνολικά.

Εντός και εκτός οχήματος, χάρη στη νεότερη γενιά του συστήματος πολυμέσων Toyota Smart Connect, αλλά και στην εφαρμογή MyToyota App, αντίστοιχα. Η Toyota αξιοποιεί την ψηφιακή τεχνολογία για να προσφέρει ένα εργονομικό και ασφαλές περιβάλλον αλληλεπίδρασης είτε από τη θέση του οδηγού, είτε απομακρυσμένα, ακόμα και από τον καναπέ του σπιτιού μας.  

Η ψηφιακή τεχνολογία στο νέο Toyota C-HR δεν λειτουργεί απλώς ως εργαλείο άνεσης ή καινοτομίας — λειτουργεί ως η γέφυρα μεταξύ του οδηγού και του αυτοκινήτου, μετατρέποντας την κάθε διαδρομή σε μια προσωποποιημένη εμπειρία, όπου η τεχνολογία προσαρμόζεται στον άνθρωπο και όχι το αντίστροφο, αφήνοντάς του μια αίσθηση ότι το αυτοκίνητο «γνωρίζει» τον οδηγό του και του προσφέρει κάθε φορά το ταξίδι που επιθυμεί.

The post Το Toyota CH-R κάνει πράξη την υπόσχεση της απρόσκοπτης εμπειρίας appeared first on 2045.gr.