Στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης, της αγοράς και της τεχνολογίας ανέδειξαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της μετάβασης σε ένα πιο ευέλικτο, διαλειτουργικό και πολιτοκεντρικό μοντέλο λειτουργίας του κράτους σε πάνελ που συντόνισε ο Φανούρης Δρακάκης, Αρχισυντάκτης του 2045.gr.

Συγκεκριμένα στη συζήτηση με τίτλο με τίτλο “Reinventing Government: Technology, Efficiency and Citizen-Centered Services” συμμετείχαν οι:

✓ Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων

✓  Δημήτριος Πτωχός, Περιφερειάρχης Πελοποννήσου

✓ Δημήτριος Γιάντσης, Γενικός Διευθυντής Έργων της Κοινωνίας της Πληροφορίας

✓ Μιχάλης Κασσιμιώτης, Διευθύνων Σύμβουλος για την Ελλάδα και την Κύπρο, HP Enterprise

✓ Ήλια Τζωρτζοπούλου, Γενική Διευθύντρια Νοτιοανατολικής Ευρώπης για τη Wonderful

✓  Αριστόδημος Θωμόπουλος, Partner στη DIADIKASIA Business Consulting S.A.

Κεντρικός πυλώνας της συζήτησης υπήρξε η ανάγκη για διαλειτουργικότητα και τη δημιουργία μιας ενιαίας πύλης εξυπηρέτησης, η οποία θα απαλλάξει τον πολίτη από την επαναλαμβανόμενη προσκόμιση εγγράφων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ψηφιακή κυριαρχία, με την ανάπτυξη εγχώριων υποδομών υψηλής ισχύος, όπως ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», που θα επιτρέψει την αξιοποίηση μεγάλου όγκου δεδομένων και την ανάπτυξη μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης προσαρμοσμένων στην ελληνική γλώσσα.

Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης ως πρωτοπόρου στην ψηφιακή μετάβαση, με παραδείγματα όπως τα «ψηφιακά δίδυμα» περιφερειών και η αυτοματοποίηση εκατοντάδων υπηρεσιών. Ωστόσο, επισημάνθηκαν και οι προκλήσεις: η ανάγκη για θεσμικές παρεμβάσεις που θα διασφαλίζουν την ασφαλή διακίνηση δεδομένων, ο συντονισμός μεταξύ διαφορετικών φορέων και η προσαρμογή του συστήματος προμηθειών σε πιο ευέλικτες μορφές ανάπτυξης έργων.

Τέλος, η συζήτηση κατέδειξε ότι η επιτυχία της επόμενης φάσης, μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, δεν θα κριθεί από τον όγκο της χρηματοδότησης, αλλά από την ικανότητα των θεσμών να ενσωματώσουν την τεχνολογία σε καθημερινές ροές εργασίας, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα και την εμπειρία του πολίτη και της επιχείρησης.

Οι τοποθετήσεις των ομιλητών

Στις προσπάθειες να μπει τέλος στη «ψηφιακή γραφειοκρατία» του Δημοσίου και στην παροχή βέλτιστων υπηρεσιών στον πολίτη αναφέρθηκε ο κ. Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Όπως είπε, στόχος είναι η μετάβαση από το σημερινό κατακερματισμένο μοντέλο με χιλιάδες υπηρεσίες σε μια ενιαία πύλη εξυπηρέτησης, όπου ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να επανεκδίδει διαρκώς τα ίδια πιστοποιητικά, αλλά θα αξιοποιούνται με ασφάλεια τα ήδη διαθέσιμα δεδομένα. Αναφερόμενος στις προκλήσεις που έχει να διαχειριστεί το Υπουργείο στην προσπάθεια αυτή ο κ. Καράντζαλος έκανε λόγο για την πρόκληση του συντονισμού μεταξύ διαφορετικών φορέων φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το ζήτημα των εκσκαφών στους δρόμους, όπου ήδη λειτουργεί πλατφόρμα για τις τηλεπικοινωνιακές εργασίες, αλλά απαιτείται ευρύτερος συντονισμός με άλλους τομείς, όπως η ενέργεια και η ύδρευση. Αναφερόμενος στις ψηφιακές υποδομές, σημείωσε ότι ψηλά στην ατζέντα έχει τεθεί η ενίσχυση της συνδεσιμότητας και της ενεργειακής επάρκειας, ιδίως για την ανάπτυξη data centers. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το αυξανόμενο γεωπολιτικό ενδιαφέρον για την ευρύτερη περιοχή ενισχύει την προοπτική προσέλκυσης νέων επενδύσεων στην Ελλάδα, με έμφαση στη βελτίωση και επιτάχυνση του αδειοδοτικού πλαισίου, ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστικό και ελκυστικό. Τέλος, ειδική αναφορά έκανε στην κρισιμότητα επενδύσεων σε υποδομές υψηλής υπολογιστικής ισχύος, όπως το έργο «Δαίδαλος», που θα επιτρέψει την αξιοποίηση μεγάλου όγκου δεδομένων, από μετεωρολογικές προβλέψεις έως δορυφορικές εφαρμογές για τη διαχείριση φυσικών πόρων, την αγροτική παραγωγή και την περιβαλλοντική παρακολούθηση.

«Η Περιφέρεια Πελοποννήσου ηγείται του ψηφιακού μετασχηματισμού σε επίπεδο περιφερειών, τόνισε ο κ. Δημήτρης Πτωχός, Περιφερειάρχης Πελοποννήσου εφαρμόζοντας μία στρατηγική σε τρία στάδια: επανασχεδιασμός και απλοποίηση διαδικασιών, κατάργηση όσων δεν είναι αναγκαίες και στη συνέχεια στοχευμένη ψηφιοποίηση. Όπως υπογράμμισε, η Περιφέρεια διαθέτει πλέον ένα ώριμο επίπεδο ψηφιακών υπηρεσιών και επιδιώκει να μεταφέρει την τεχνογνωσία αυτή και σε άλλες περιφέρειες. Έως σήμερα, ανέφερε, έχουν ψηφιοποιηθεί περισσότερες από 430 υπηρεσίες, ενώ έως το τέλος του καλοκαιριού αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί και οι 732 συνολικά υπηρεσίες. Παράλληλα, λειτουργεί πλέον πλατφόρμα ηλεκτρονικών ραντεβού με δυνατότητα αξιολόγησης υπηρεσιών και υπαλλήλων, η οποία μέσα σε έναν χρόνο έχει καταγράψει περισσότερες από 130.000 αλληλεπιδράσεις, ξεπερνώντας τα αρχικά λειτουργικά προβλήματα. Ιδιαίτερα αυξημένη είναι η ζήτηση για υπηρεσίες που σχετίζονται με επαγγελματικές δραστηριότητες, μεταφορές και υγεία, αλλά και για εξειδικευμένες υπηρεσίες που αφορούν τον πρωτογενή τομέα, όπως το ελαιοκομικό μητρώο.  Ο κ. Πτωχός τόνισε ότι υλοποιούνται πιλοτικές πρωτοβουλίες, όπως η πλήρης αυτοματοποίηση διαδικασιών για την έκδοση πιστοποιητικών και αδειών χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, συμβάλλοντας και στην εξοικονόμηση ανθρώπινων πόρων. Παράλληλα, σε συνεργασία με την Ακαδημία Αθηνών, προχωρά η ανάπτυξη ψηφιακού διδύμου για το σύνολο της Περιφέρειας, το οποίο θα ενσωματώνει μορφολογικά και λειτουργικά δεδομένα, επιτρέποντας την άμεση παρακολούθηση και διαχείριση υποδομών και κρίσιμων ζητημάτων σε πραγματικό χρόνο.

«Θέλουμε να έχουμε μια ενοποιημένη εξυπηρέτηση για τον Έλληνα πολίτη και επιχειρηματία» επεσήμανε ο κ. Δημήτρης Γιάντσης, Γενικός Διευθυντής της Κοινωνίας της Πληροφορίας, υπογραμμίζοντας ότι από το 2019 έως σήμερα έχουν προκηρυχθεί περισσότεροι από 390 δημόσιοι διαγωνισμοί, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 2,9 δισ. ευρώ, ενώ έχουν συναφθεί πάνω από 600 συμβάσεις και έχουν εκταμιευθεί σχεδόν 3 δισ. ευρώ προς αναδόχους, πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αναφερόμενος στο έργο του CRM, το χαρακτήρισε ως ένα εμβληματικό έργο που φιλοδοξεί να αποτελέσει την κεντρική πύλη εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων. Στόχος είναι η ενοποίηση των ΚΕΠ, του gov.gr και ενός ενιαίου τηλεφωνικού αριθμού ώστε ο πολίτης να ξεκινά και να παρακολουθεί το αίτημά του από οποιοδήποτε σημείο. Παράλληλα, μέσω του CRM θα μπορεί το Δημόσιο να απευθύνεται στοχευμένα στους πολίτες μέσω ενημερωτικών δράσεων και καμπανιών. «Είναι μία συνολική αλλαγή φιλοσοφίας στην αλληλεπίδραση κράτους και πολιτών και όχι απλώς μια ψηφιακή εφαρμογή», είπε σημειώνοντας πως το έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με ορίζοντα ολοκλήρωσης την 30η Ιουνίου. Ο κ. Γιάντσης επισήμανε ότι για την πλήρη λειτουργία του συστήματος απαιτείται η ψήφιση των νόμων και κανονιστικών πράξεων που θα επιτρέψουν τη νόμιμη και ασφαλή συγκέντρωση των αναγκαίων δεδομένων, η έκδοση των αναγκαίων υπουργικών και κοινών υπουργικών αποφάσεων που θα εξειδικεύουν τη λειτουργία του συστήματος και η επίτευξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου, ώστε να μπορούν να «επικοινωνούν» αποτελεσματικά και να τροφοδοτούν με τα απαιτούμενα στοιχεία τη βάση δεδομένων του CRM.

Στο ζήτημα της ψηφιακής κυριαρχίας εστίασε ο κ. Μιχάλης Κασσιμιώτης, Managing Director της Hewlett Packard Enterprise Ελλάδος, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την ανάπτυξη υποδομών όπως ο «Δαίδαλος», που μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη εφαρμογών και μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης εντός χώρας, ιδιαίτερα σε σχέση με την ελληνική γλώσσα, καθώς σήμερα μεγάλο μέρος των ψηφιακών υπηρεσιών βασίζεται σε μεταφρασμένα μοντέλα. Όπως εξήγησε, η ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας προϋποθέτει μια σειρά από κρίσιμα βήματα: την ανάπτυξη ισχυρών εγχώριων υποδομών, τον έλεγχο και την ικανότητα ανάπτυξης μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και τη διασφάλιση της λειτουργικής αυτονομίας των συστημάτων. Παράλληλα, απαιτείται η διατήρηση της ευελιξίας που προσφέρουν οι σύγχρονες τεχνολογίες, μέσα από τον συνδυασμό ελέγχου τόσο των υποδομών όσο και της λειτουργίας τους. Ο κ. Κασσιμιώτης υπογράμμισε ότι η εξάρτηση από υποδομές εκτός γεωπολιτικού ελέγχου δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους, γεγονός που έχει οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την πίεση των τελευταίων εξελίξεων, να αναπτύξει σχετικά πλαίσια πολιτικής, όπως το SEAL Framework, με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας στον ψηφιακό τομέα.

Η κα Ίλια Τζωρτζοπούλου, General Manager SEE, Wonderful σημείωσε πως «η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες έχουν πρόσβαση στο κράτος, όμως η πρόοδος θα εξαρτηθεί λιγότερο από τα ίδια τα μοντέλα και περισσότερο από το πόσο αποτελεσματικά θα υιοθετηθούν και θα εφαρμοστούν από τους θεσμούς.

Τα επόμενα χρόνια, το προβάδισμα δεν θα το έχουν όσοι διαθέτουν τα πιο φιλόδοξα σχέδια για την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά εκείνοι που μπορούν να μετατρέψουν τη «νοημοσύνη» σε συστήματα, ροή εργασιών και αποφάσεις που λειτουργούν στην πράξη, μέσα στο σύνθετο περιβάλλον των επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης».

Στην επόμενη ημέρα μετά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας καθώς και στην πρόκληση του επανασχεδιασμού της εργασίας μετά την αλλαγή που φέρνουν οι ψηφιακές διαδικασίες και η Τεχνητή Νοημοσύνη εστίασε ο Αριστόδημος Θωμόπουλος, Partner, DIADIKASIA, BRIGHT GROUP member, επισημαίνοντας ότι η συστηματική μέτρηση της γραφειοκρατίας μέσω του Standard Cost Model αναδεικνύει σαφείς διαφορές στη λειτουργία των διαδικασιών πριν και μετά την ψηφιοποίηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε ένα σύνολο 20 κρίσιμων και εξωστρεφών διαδικασιών του Δημοσίου, η εξοικονομούμενη ανθρωποπροσπάθεια κυμαίνεται από 70% έως 90%. Στο πλαίσιο αυτό, όπως σημείωσε, θέτει το ζήτημα της ανακατανομής του ανθρώπινου δυναμικού, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγικότητας. Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα μετά τη λήξη του RRF, σημείωσε ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι η διασφάλιση της συνέχειας του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Όπως σημείωσε, η συζήτηση θα πρέπει να μετατοπιστεί από τη χρηματοδότηση στην ουσία των έργων, με πρόβλεψη πόρων στους προϋπολογισμούς των φορέων και με ενίσχυση της εθνικής χρηματοδότησης, παράλληλα με τα ευρωπαϊκά εργαλεία. Αναφερόμενος στην αγορά, προειδοποίησε για μια μεταβατική περίοδο προσαρμογής όπου ενδέχεται να προκύψει χρηματοδοτικό κενό και μείωση του όγκου των έργων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος προμηθειών, τονίζοντας ότι το Δημόσιο πρέπει να λειτουργήσει ως «έξυπνος αγοραστής» λύσεων πληροφορικής με στροφή από τα χρονοβόρα έργα μεγάλης κλίμακας σε πιο ευέλικτες προσεγγίσεις, όπως η σταδιακή και agile ανάπτυξη συστημάτων. Τέλος, τόνισε την ανάγκη συνεργασία δημόσιου – ιδιωτικού τομέα για την ανάπτυξη λύσεων, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο δεν υποστηρίζει ακόμη επαρκώς αυτή την προσέγγιση.

The post Delphi Economic Forum: Η επόμενη ημέρα στη στρατηγική εξέλιξη του ψηφιακού κράτους appeared first on 2045.gr.

Η διαπίστωση ότι το νέο της γλωσσικό μοντέλο Mythos ανακάλυψε πολλές σοβαρές ευπάθειες σε λειτουργικά συστήματα και browsers έκανε την Anthropic να αλλάξει τον σχεδιασμό της και να μην το διαθέσει στο ευρύ κοινό. Φυσικά κάποιος άλλος μπορεί να μην έχει την ίδια διάθεση και, επίσης φυσικά, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν κάποιος έχει αναπτύξει ένα γλωσσικό μοντέλο με τις δυνατότητες του Mythos και -εφόσον το έχει αναπτύξει- είναι πρόθυμος να το χρησιμοποιήσει.  Η Anthropic δεν το είπε ακριβώς έτσι, αλλά η εκτίμησή της ότι ο αντίκτυπος από την κακόβουλη χρήση των εξελιγμένων γλωσσικών μοντέλων θα είναι σοβαρός για τις οικονομίες, τη δημόσια τάξη και την εθνική ασφάλεια. Το θέμα δεν περιορίζεται στα στενά όρια της τεχνολογίας.

Οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, με αφορμή το Mythos, αποτέλεσαν θέμα συζήτησης και στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ απένειμε τα εύσημα στην  Anthropic για τη στάση της.  Οι εξελίξεις σχετικά με το Mythos, σχολίασε,  «είναι ένα καλό παράδειγμα μιας υπεύθυνης εταιρείας που ξαφνικά σκέφτεται “Α, αυτό θα μπορούσε να είναι πραγματικά καλό” αλλά αν πέσει σε λάθος χέρια, θα μπορούσε να είναι πραγματικά κακό».

«Πρόκειται για μια μεγάλη πρόκληση για όλους μας» σχολίασε από την πλευρά του ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι.

Για την ώρα, η Anthropic έχει κρατήσει το Mythos σε… καραντίνα. Περίπου 40 επιχειρήσεις έχουν αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση στο μοντέλο, ώστε να αξιολογήσουν τις δυνατότητές του και να κλείσουν τα κενά ασφαλείας που αυτό εντοπίζει.

Ισχύς εν τη ενώσει;

Για τις ανάγκες των δοκιμών, η  Anthropic  έχει δημιουργήσει την πλατφόρμα Glasswing όπου συμμετέχουν Amazon Web Services, Apple, Broadcom, Cisco, CrowdStrike, Google, JPMorganChase, Linux Foundation, Microsoft, Nvidia και Palo Alto Networks. Όπως λέει η ίδια, «δημιουργήσαμε το Project Glasswing λόγω των δυνατοτήτων που παρατηρήσαμε σε ένα νέο μοντέλο που έχει εκπαιδευτεί από την Anthropic και το οποίο πιστεύουμε ότι θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Το Claude Mythos2 Preview είναι ένα μοντέλο γενικής χρήσης που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη και αποκαλύπτει μια σκληρή πραγματικότητα: τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έχουν φτάσει σε ένα επίπεδο προγραμματιστικών ικανοτήτων όπου μπορούν να ξεπεράσουν όλους τους ανθρώπους, εκτός από τους πιο εξειδικευμένους, στην ανίχνευση και εκμετάλλευση ευπαθών σημείων λογισμικού».

Η εταιρεία προσθέτει ότι το Project Glasswing «αποτελεί μια επείγουσα προσπάθεια να αξιοποιηθούν αυτές οι δυνατότητες για αμυντικούς σκοπούς» και -ενδεχομένως για την αποφυγή παρεξηγήσεων- τονίζει ότι «το Glasswing αποτελεί σημείο εκκίνησης. Κανένας οργανισμός δεν μπορεί να επιλύσει μόνος του αυτά τα προβλήματα κυβερνοασφάλειας: οι πρωτοπόροι προγραμματιστές τεχνητής νοημοσύνης, άλλες εταιρείες λογισμικού, ερευνητές στον τομέα της ασφάλειας, διαχειριστές λογισμικού ανοιχτού κώδικα και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, όλοι  έχουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο. Το έργο της προστασίας της παγκόσμιας κυβερνο-υποδομής ενδέχεται να διαρκέσει χρόνια. Οι πρωτοποριακές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, όμως, είναι πιθανό να εξελιχθούν σημαντικά ήδη μέσα στους επόμενους μήνες».

Όλοι ψάχνονται

Oι ανακοινώσεις και σχετικές πρωτοβουλίες της Anthropic για το Mythos προκάλεσαν θόρυβο και όλοι αναζητούν απαντήσεις στο βασικό ερώτημα: Τι σημαίνει για την ευστάθεια της οικονομίας και της ασφάλειας η παρουσία ενός τόσο ισχυρού γλωσσικού μοντέλου.

Προ ημερών, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ κάλεσε τον διοικητή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Τζερόμ Πάουελ και τους επικεφαλής των μεγαλύτερων τραπεζών των ΗΠΑ για να συζητήσουν τις αδυναμίες που έχει αποκαλύψει το Mythos. Φυσικά ανακοινώσεις δεν γίνονται και όσες δηλώσεις γίνονται αποτυπώνουν την ανησυχία, συγκαλυμμένη ή όχι αυτό είναι αδιάφορο.

Ενδεχομένως και σε μια προσπάθεια να συντηρήσει το ενδιαφέρον, η Anthropic διέθεσε στο ευρύ κοινό το γλωσσικό μοντέλο Opus 4.7, ενώ κάποιοι αμφισβητούν τα κίνητρα της εταιρείας και το κατά πόσο αυτά είναι ευγενή. Σύμφωνα με τη δική τους ανάγνωση, τα πιο εξελιγμένα μοντέλα παραμένουν προσβάσιμα μόνο σε λίγες, μεγάλες εταιρείες, οι οποίες είναι πρόθυμες να πληρώσουν διόλου ευκαταφρόνητα ποσά για να έχουν προνομιακή πρόσβαση. Το ευρύ κοινό μπορεί να βολευτεί με λιγότερο ισχυρές (και, δυνητικά, λιγότερο επικίνδυνες) εκδόσεις γλωσσικών μοντέλων, αλλά φυσικά αυτή δεν είναι παρά μια θεωρία. Αν αναζητήσετε σχετικές συζητήσεις σε πλατφόρμες όπως το Reddit είναι απλώς ζήτημα χρόνου να πέσετε σε μια θεωρία που χαρακτηρίζει όλη την υπόθεση ένα στημένο κόλπο ώστε να συνεχίσουμε να συζητάμε για την Anthropic στον απόηχο της έξωσής της από το Πεντάγωνο. Η οποία έξωση ενδεχομένως να αποδειχθεί τελικά προσωρινή, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση φέρεται να δίνει πράσινο φως στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να αξιολογήσουν τις δυνατότητες του Mythos, στο πλαίσιο μιας προσεκτικής και ελεγχόμενης διαδικασίας. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα Glasswing, άρα έχουμε αυτή τη στιγμή δύο δοκιμές που πραγματοποιούνται παράλληλα, μία από τον ιδιωτικό τομέα και μία από τον δημόσιο.

Την προσέγγιση της Anthropic δείχνει να ακολουθεί και η OpenAI, η οποία επίσης προσφέρει ελεγχόμενη πρόσβαση στο πιο πρόσφατο γλωσσικό της μοντέλο σε μια περιορισμένη ομάδα χρηστών.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση, εκτός από την αμηχανία (τον φόβο, τον τρόμο, την ανησυχία, πείτε το όπως θέλετε) που προκαλούν τα νέα γλωσσικά μοντέλα, ενδεχομένως να συνδέεται και με τα σχέδια των δύο εταιρειών για την εισαγωγή τους στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Το τελευταίο που θα ήθελαν θα ήταν να βρεθούν αντιμέτωπες σε αγωγές πολλών εκατομμυρίων ή δισεκατομμυρίων δολαρίων εξαιτίας της… συμπεριφοράς του Mythos ή κάποιου άλλου μοντέλου τη στιγμή που καλούνται να πείσουν την ευρεία επενδυτική κοινότητα να χρηματοδοτήσει τα (υπερ)φιλόδοξα σχέδιά τους.

The post Ένας Mythos και η ανησυχία για αυτόν appeared first on 2045.gr.

Στις μόλις 17 σελίδες της έκθεσής της, η εταιρεία του Claude προσπαθεί να σκιαγραφήσει τις επιπτώσεις που έχει η τεχνολογία που η ίδια αναπτύσσει στην απασχόληση. Θα δημιουργηθούν στρατιές ανέργων εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης; Πόσο κοντά είμαστε σε έναν εργασιακό Αρμαγεδδώνα και ποια είναι τα πιο πιθανά θύματα;

Το παρελθόν μας διδάσκει. Ο αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση είναι πιθανότερο να μοιάζει με εκείνον που δημιούργησε το διαδίκτυο ή η ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων με την Κίνα, παρά με την κατάσταση κρίσης που ζήσαμε στην περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού – με άλλα λόγια, μην περιμένετε κάτι δραστικό.

Το ραντάρ και πώς (πρέπει να) το διαβάζουμε

Σε μια προσπάθεια να αποτυπώσει τη σημερινή κατάσταση, η Anthropic επιχείρησε να συγκρίνει τη θεωρητική ικανότητα της τεχνητής νοημοσύνης και της πραγματικής παρατηρούμενης χρήσης της σε διάφορες επαγγελματικές κατηγορίες. Για τις ανάγκες της σύγκρισης τοποθέτησε σε ένα διάγραμμα τύπου ραντάρ (ή ιστού αράχνης αλλά εμείς προτιμάμε το ραντάρ) και με μπλε χρώμα τη θεωρητική κάλυψη, δηλαδή το ποσοστό των εργασιών σε κάθε κλάδο που θα μπορούσαν θεωρητικά να εκτελεστούν ή να επιταχυνθούν σημαντικά από ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (όπως το Claude). Ακολούθως τοποθέτησε με κόκκινο χρώμα στοιχεία για την τρέχουσα (και πραγματική) χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα υπό εξέταση επαγγελματικά περιβάλλοντα. Για τον σκοπό αυτό, η Anthropic χρησιμοποίησε δεδομένα χρήσης του Claude.

Η αποτύπωση των δύο αυτών καταστάσεων, της θεωρητικής και της τρέχουσας, δείχνει ότι υπάρχει μια μεγάλη απόσταση μεταξύ του τι είναι τεχνικά εφικτό και του τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Όπως φαίνεται, σήμερα, η πραγματική υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει ένα κλάσμα των θεωρητικών δυνατοτήτων της. Για παράδειγμα, στην ομάδα Computer & Math η θεωρία λέει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να καλύψει το 94% των εργασιών, όταν η παρατηρούμενη κάλυψη με βάση τα τρέχοντα δεδομένα είναι στο 33%. Ομοίως, στην κατηγορία εργασιών γραφείου (Office & Admin) η τεχνητή νοημοσύνη φτάνει σε δυνητικό ποσοστό κάλυψης το 90%, αλλά η πραγματική της χρήση είναι σήμερα πολύ περιορισμένη.

Πολύ καθησυχαστικό; Όχι. Η τεχνητή νοημοσύνη έφτασε στο ένα τρίτο κάλυψης των εργασιών στην κατηγορία υπολογιστών και μαθηματικών μέσα στα 3-4 χρόνια ζωής των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και με όλα τα προβλήματα των παραισθήσεων και των άλλων λοιπών ατελειών. Ακόμα και αν η εξέλιξή επιβραδυνθεί στο προσεχές διάστημα(πράγμα που δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα), είναι ζήτημα λίγων ετών για να φτάσει σε ποσοστά άνω του 70% ή 80%.

Σταδιακά, η κόκκινη περιοχή της πραγματικής χρήσης θα καλύψει την μπλε, τουλάχιστον στα πεδία όπου υπάρχουν υψηλές προοπτικές. Σε τομείς όπως η γεωργία, η οικοδομική δραστηριότητα ή οι τεχνικές εργασίες (ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, ξυλουργοί κ.τ.λ.) μπορεί να μην δούμε την τεχνητή νοημοσύνη να εισβάλει σύντομα με ορμή όπως το κάνει για παράδειγμα στα επαγγέλματα των προγραμματιστών, των νομικών, των υπηρεσιών εξυπηρέτησης πελατών ή των οικονομικών αναλυτών.

Η καθυστέρηση μεταξύ θεωρίας και πραγματικότητας που παρατηρούμε σήμερα σε επαγγέλματα υψηλού κινδύνου (ας τα περιγράψουμε έτσι) δεν οφείλεται μόνο σε τεχνικά θέματα, τα οποία όπως έχουμε ήδη δει από την εξέλιξη των γλωσσικών μοντέλων ξεπερνιούνται. Υπάρχουν νομικοί περιορισμοί, ανάγκη για εξειδικευμένα εργαλεία που δεν έχουν δημιουργηθεί ακόμα, καθώς και ανάγκη για επαλήθευση από ανθρώπους. Μπορεί τα γλωσσικά μοντέλα να εντυπωσιάζουν με τις ικανότητές τους αλλά δεν έχουν καταφέρει να κερδίσουν την απόλυτη εμπιστοσύνη των ανθρώπων.Αυτό ίσως είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που καλούνται να υπερβούν.

Και η ανεργία;

Προς το παρόν, δεν παρατηρείται συστηματική αύξηση της ανεργίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, αν και υπάρχουν ενδείξεις για μείωση των προσλήψεων νεότερων εργαζομένων σε αυτούς τους τομείς, διαπιστώνει η Anthropic. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι επιπτώσεις της τεχνολογίας είναι ακόμη περιορισμένες και σταδιακές, προτείνοντας τη συνεχή παρακολούθηση των τάσεων καθώς η χρήση των μοντέλων εξελίσσεται.

Ένα από τα ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης είναι η διαπίστωση ότι γυναίκες και υψηλόμισθοι κινδυνεύουν περισσότερο από την εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση. Οι γυναίκες κινδυνεύουν καθώς παραδοσιακά απασχολούνται σε εργασίες γραφείου όπως η επεξεργασία και αποθήκευση πληροφοριών. Πρόκειται για εργασίες που αυτοματοποιούνται σχετικά εύκολα.

Αντίστοιχα, οι εργαζόμενοι με ελάχιστη ή μηδενική έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη τείνουν να είναι άνδρες σε μεγαλύτερο ποσοστό και απασχολούνται σε επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία ή χειρωνακτική εργασία. Αυτές οι θέσεις έχουν συνήθως χαμηλότερες αμοιβές και απαιτούν λιγότερα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά προς το παρόν παραμένουν προστατευμένες από την τεχνητή νοημοσύνη επειδή η τεχνολογία δεν μπορεί ακόμα να εκτελέσει φυσικές εργασίες στον πραγματικό κόσμο.  Πιθανόν αυτό να μην είναι αποτέλεσμα τεχνολογικής ανωριμότητας -τα ρομπότ που χόρευαν επί σκηνής στην Κίνα ή τα ρομπότ της Βoston Dynamics μπορεί να έχουν ήδη τις σχετικές ικανότητες- αλλά επιλογής. Οι άνθρωποι είναι φθηνότεροι από τα ρομπότ – για την ώρα.

Κίνδυνο αντιμετωπίζουν και επαγγελματίες (άνδρες και γυναίκες) σε τομείς υψηλής εξειδίκευσης που οι εργαζόμενοι αμείβονται κατά μέσο όρο 47% περισσότερο σε σχέση με εκείνους που εργάζονται σε τομείς χαμηλότερης έκθεσης στην τεχνητή νοημοσύνη.

Τα νέα είναι δυσοίωνα για τους νέους.

Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να επηρεάζει την πρόσληψη νέων εργαζομένων κυρίως μέσω μιας επιβράδυνσης των προσλήψεων σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση.

Κοινώς, προσλαμβάνονται λιγότεροι νέοι, διότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί (όπως φαίνεται) να λειτουργήσει εξίσου αποδοτικά με έναν νέο εργαζόμενο με μηδενική προϋπηρεσία. Επίσης, η τεχνητή νοημοσύνη δεν διψάει, δεν πεινάει και μπορεί να εργαστεί για όσο διάστημα υπάρχει ρεύμα.

Συνολικά, οι νέοι εργαζόμενοι θεωρούνται ομάδα για την οποία υπάρχει (όχι αδίκως) ιδιαίτερη ανησυχία. Τα πρώτα σημάδια, στα οποία αναφέρεται και η Anthropic, δείχνουν ότι η αγορά εργασίας για όσους εισέρχονται τώρα σε επαγγέλματα που επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο δύσκολη. Το διάγραμμα τύπου ραντάρ που παρουσιάζει η Anthropic στη μελέτη της δείχνει μόνο την παρούσα κατάσταση και μόνο εφησυχασμό δεν θα πρέπει να προκαλεί.

Διαβάστε περισσότερα: Labor market impacts of AI: A new measure and early evidence

The post Οι άβολες αλήθειες της Anthropic για το μέλλον της εργασίας appeared first on 2045.gr.

Στην πρόσφατη Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη που διοργάνωσε η Ινδία οι Ευρωπαίοι φαίνεται ότι δέχθηκαν αρκετά έντονη κριτική για το ρυθμιστικό πλαίσιο. Κάποια από αυτή την κριτική είχε αναμενόμενη προέλευση, με σύμβουλο του Λευκού Οίκου να λέει ότι η Ε.Ε. πρέπει να αλλάξει, να εστιάσει περισσότερο στην καινοτομία και λιγότερο στα θέματα διακυβέρνησης και την καταστροφολογία,

Γενικά η κυβέρνηση Τραμπ τάσσεται υπέρ της απορρύθμισης οπότε αυτές οι δηλώσεις δεν προκάλεσαν έκπληξη. Ωστόσο σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, υπήρξαν επικρίσεις για τη στάση της Ε.Ε. και από το βρετανικό Open UK που προωθεί τη χρήση του ανοικτού λογισμικού στα έργα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Η Ε.Ε. μπορεί να καμαρώνει για την πρωτοβουλία της στο ρυθμιστικό περιβάλλον αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι τέτοιες ενέργειες ενθουσιάζουν τους επενδυτές και τους ερευνητές. Ίσως μάλιστα σε συνδυασμό με άλλα νομοθετήματα να αποτρέπουν την επιχειρηματικότητα και να προκαλούν ένα brain drain με Ευρωπαίους να κατευθύνονται σε άλλες ηπείρους.

Ο αιχμηρός Αυστριακός

Πρόσφατο -και χαρακτηριστικό- είναι το παράδιεγμα του Peter Steinberger, δημιουργού του OpenClaw. Το εργαλείο προκάλεσε αίσθηση καθώς δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να δημιουργήσει έναν AI agent για διάφορες χρήσεις. Μπορείτε για παράδειγμα να δημιουργήσετε έναν agent γραμματειακής υποστήριξης που θα διαχειρίζεται τα μηνύματα ή το ημερολόγιό σας ή άλλους τομείς της ψηφιακής σας καθημερινότητας. Το OpenClaw έγινε δεκτό από πολλούς με ενθουσιασμό, ενώ ταυτόχρονα (επανα)πυροδότησε μια συζήτηση σχετικά με το ποιο είναι το όριο αυτονομίας που μπορούν να έχουν οι AI agents και αν οδηγούμαστε σε μια νέα κατάσταση όπου οι μηχανές θα έχουν το πάνω χέρι στη ζωή μας.

To OpenClaw προκάλεσε και την προσοχή της OpenAI, η οποία φαίνεται ότι έκανε στον Steinberger μια πρόταση που εκείνος δεν μπορούσε να αρνηθεί. Έτσι, ο νεαρός Αυστριακός προσελήφθη από την εταιρεία του ChatGPT και του Sora.

Σε αναρτήσεις του στο Χ εξήγησε ότι πήρε την απόφαση να δεχθεί την πρόταση της OpenAI διότι «στις ΗΠΑ οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ενθουσιώδεις. Στην Ευρώπη δέχομαι προσβολές, οι άνθρωποι φωνάζουν για ΡΥΘΜΙΣΗ και ΕΥΘΥΝΗ». Έγραψε επίσης ότι στην Ευρώπη οι κανονισμοί εργασίας προκαλούν παράλυση στη λειτουργία των εταιρειών και ότι η δημιουργία επιχειρήσεων στην Ευρώπη συναντά δυσκολίες εξαιτίας των νόμων για την προστασία των επενδυτών και τη «συν-αποφασιστικότητα των εργαζομένων», με το τελευταίο μάλλον να αναφέρεται στην οργάνωση των εργαζομένων σε σωματεία. «Στην OpenAI, οι περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται έξι ή εφτά ημέρες την εβδομάδα και πληρώνονται ανάλογα. Σε εμάς αυτό είναι παράνομο» πρόσθεσε.

Σίγουρα πάρα πολλοί διαθέτουν ισχυρά επιχειρήματα για να αντιπαρατεθούν στις απόψεις του για τα θέματα απασχόλησης, ιδίως όταν η εξαήμερη και επταήμερη απασχόληση έχει μόνο την επίφαση της προαιρετικότητας. Αλλά δεν είναι ο μόνος που σχολιάζει επικριτικά τη… λατρεία της Ευρώπης στη ρύθμιση.

Δια στόματος Ντράγκι

Στη γνωστή του έκθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα ο Μάριο Ντράγκι επισήμανε ότι ναι μεν είναι αξιέπαινες οι φιλοδοξίες του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (του γνωστού μας GDPR) και της  Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως, η πολυπλοκότητα, οι αλληλεπικαλύψεις και οι ασυνέπειες μπορούν να υπονομεύσουν τις εξελίξεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.  Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο Ντράγκι, το κόστος συμμόρφωσης στις προβλέψεις του GDPR, που φτάνει τις 500.000 ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα 10 εκατ. ευρώ για τις μεγάλες εταιρείες.

Ο Ιταλός πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ είχε εγκαίρως προειδοποιήσει ότι οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή και την επιβολή του ΓΚΠΔ  δημιουργούν κινδύνους αποκλεισμού για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και επιβαρύνουν τους ερευνητές και τους φορείς καινοτομίας.

Οι ερευνητές και φορείς καινοτομίας θα αφήσουν την Ε.Ε με την πρώτη ευκαιρία όπως έγινε στην περίπτωση του Steinberger. Η ροή ταλέντων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι διαρκής και δεν συμβαίνει τώρα λόγω ευρωπαϊκής νομοθεσίας ή, τουλάχιστον, δεν συμβαίνει μόνο λόγω αυτής.

Σύμφωνα με τη μελέτη State of European Tech 2025, το 81% των Ευρωπαίων που επιλέγουν να ιδρύσουν μια επιχείρηση, το πράττουν σε ευρωπαϊκό έδαφος, ενώ εκείνοι που επέλεξαν τις ΗΠΑ ήταν 8% το 2025 έναντι 10% το 2016.  Το ποσοστό δεν είναι μεν μεγάλο, αλλά είναι σε συνέχεια μιας μάλλον σταθερής πορείας ταλαντούχων ερευνητών και επιχειρηματιών προς τις ΗΠΑ.

«Η Ευρώπη διαθέτει πλέον μια διασπορά από ιδρυτές με υψηλή εξειδίκευση και παγκόσμιες διασυνδέσεις, οι οποίοι έφυγαν όταν το οικοσύστημα ήταν ακόμη σε αρχικό στάδιο και οι οποίοι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο αν επιστρέψουν. Ο στόχος δεν πρέπει να είναι μόνο η διατήρηση των ιδρυτών, αλλά και η επανασύνδεση εκείνων που έφυγαν κάποτε», γράφουν οι συντάκτες της μελέτης.

Βεβαίως το ποσοστό του 8% που έφυγε το 2025 μπορεί εύκολα να διπλασιαστεί τα επόμενα χρόνια, με δεδομένη την τεράστια έμφαση που δίνουν ΗΠΑ και Κίνα στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Και μια ομολογία

Θα μπορούσε μια απλοποίηση της νομοθεσίας να βελτιώσει τα πράγματα; Μάλλον ναι, άλλωστε υπάρχουν αρκετές μελέτες που αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα για παράδειγμα του GDPR – το London School of Economics ανέλυσε 16 σχετικές μελέτες.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται πως συνολικά υπάρχουν υπερβολές. Πριν από έναν χρόνο, τον Φεβρουάριο του 2025, η Επιτροπή εκκίνησε τη διαδικασία της απλοποίησης της νομοθεσίας, λέγοντας ότι δεσμεύεται να μειώσει κατά 35% τον διαχειριστικό φόρτο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και κατά 25% για το σύνολο των επιχειρήσεων.

Για όσους θεωρούν ότι δεν χρειάζεται απλοποίηση, η ίδια η Επιτροπή παραδέχθηκε ότι το υφιστάμενο περιβάλλον -πολύ απλά- δεν βοηθά την ανάπτυξη. «Προκειμένου να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να απελευθερώσει την ανάπτυξη, η ΕΕ πρέπει να προωθήσει ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσει ότι οι εταιρείες δεν θα καταπνίγονται από υπερβολικό κανονιστικό φόρτο. Αυτό, με τη σειρά του, θα απελευθερώσει επενδύσεις και θα επιτρέψει στις εταιρείες να υιοθετήσουν τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία με πιο αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο, επιτυγχάνοντας τελικά τους στόχους μας για το κλίμα και άλλους στόχους βιωσιμότητας», έγραφε τότε η Επιτροπή. Βεβαίως όλα αυτά εύκολα λέγονται και δύσκολα γίνονται, δεδομένου της πολυεπίπεδης διαδικασίας λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και των διαφόρων αντίρροπων δυνάμεων που κατά καιρούς εκδηλώνονται.

Αλλά δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια..

The post Το νέο brain drain και ο ευρω-λαβύρινθος των νόμων appeared first on 2045.gr.

Η γαλλική κυβέρνηση ετοιμάζεται να απαγορεύσει τη χρήση αμερικανικών εφαρμογών τηλεδιασκέψεων στις δημόσιες υπηρεσίες της. Google Meet, Microsoft Teams και Zoom είναι μερικές από τις εφαρμογές που δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν οι Γάλλοι δημόσιοι υπάλληλοι. Τη θέση τους θα πάρει η εφαρμογή Visio (καμία σχέση με την εφαρμογή της Microsoft, που μάλλον θα έχει αντιρρήσεις για αυτή τη συνωνυμία), η οποία αναπτύχθηκε από την υπηρεσία Dinum και λειτουργεί σε υποδομή της γαλλικής Outscale.

Δεν είναι κάτι συναρπαστικό αλλά από κάπου πρέπει να αρχίσει κανείς. Ορισμένοι ευρωβουλευτές βάζουν τον πήχη σαφώς πιο ψηλά, καλώντας την πρόεδρο Roberta Metsola να αναλάβει πρωτοβουλία που θα μειώσουν την εξάρτηση του Κοινοβουλίου από τεχνολογίας αμερικανικής κατασκευής.

Υποστηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές. Όντως υπάρχουν.

Αντί για Chrome, βάλτε Vivaldi, αντί για Gmail βάλτε Proton και αντί για αναζητήσεις μέσω Google και Bing προτιμήστε το Qwant, λένε οι ευρωβουλευτές. Αν δεχθούμε ότι οι Ευρωπαίοι είμαστε έτοιμοι για τέτοιες αλλαγές στην ψηφιακή μας καθημερινότητα, είναι λίγο δύσκολη η πλήρης απεξάρτηση από αμερικανικής τεχνολογίας υπολογιστές και περιφερειακά συστήματα. Η απουσία της Ευρώπης στο hardware είναι οφθαλμοφανέστατη, άλλωστε.

Στο επίπεδο των υπηρεσιών cloud, υπάρχουν ευρωπαϊκές εταιρείες όπως οι OVHcloud, Ionos, Scaleway και Aruba με υποδομές που μπορούν να αντικαταστήσουν το Google Cloud, το Amazon Web Services ή το Microsoft Azure. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι οι υποδομές είναι έτοιμες σήμερα να δεχθούν μια μαζική μετανάστευση πελατών από τις αμερικανικές πλατφόρμες.

Η συζήτηση για την απεξάρτηση εντείνεται και οι σχετικές φωνές δυναμώνουν ως αντίδραση σε κάθε κορώνα του απρόβλεπτου Αμερικανού προέδρου και του στενού κύκλου των συνεργατών του (κάποιοι θα τους έλεγαν και αυλικούς, ίσως).  Ωστόσο η ψηφιακή ανεξαρτησία της Ευρώπης είναι κάτι που μπορεί να εξάπτει μεν τη φαντασία αλλά λόγω της μεγάλης εγκατεστημένης βάσης των αμερικανικών εταιρειών στις χώρες της ηπείρου δεν είναι κάτι που θα γίνει πολύ εύκολα.

Βήμα δεύτερο – πληρωμές

Κάθε αγορά που πραγματοποιείτε σήμερα μέσω κάρτας περνάει από τα συστήματα της Visa ή της Mastercard και αν προτιμάτε τις ψηφιακές υπηρεσίες το πιθανότερο είναι να κάνετε χρήση της PayPal. Η προμήθεια που παρακρατούν οι δύο μεγάλοι εκδότες καρτών είναι μικρή για κάθε συναλλαγή, της τάξης του 0,1% και 0,2% και το ποσοστό είναι μεν μικρό αλλά αν λάβετε υπόψιν ότι κάθε χρόνο πραγματοποιούνται γύρω στα 11 τρισ. συναλλαγές με τη χρήση καρτών σε όλο τον κόσμο προκύπτει ένα αξιοσέβαστο ποσό.

Αν και όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι έχουν σήμερα μια κάρτα με το σήμα της Visa ή της MasterCard, η απεξάρτηση από τις δύο εταιρείες είναι ευκολότερη σε σχέση με όσα συμβαίνουν στις ψηφιακές εφαρμογές και υπηρεσίες.

Ο λόγος είναι ότι εκτός από τους δύο εκδότες, στην υπόθεση των πληρωμών παρεμβαίνουν και οι τράπεζες, οι οποίες σχεδιάζουν τα δικά τους συστήματα πληρωμών.

Στην Ελλάδα έχουμε το IRIS που, μετά και από ρυθμιστικές παρεμβάσεις του υπουργείου Οικονομικών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών σε όλο το εμπόριο.

Αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά αυτό που λείπει είναι μια λύση που θα λειτουργεί όπως η περιαγωγή στην κινητή τηλεφωνία – διασυνοριακά, χωρίς επιβαρύνσεις και με την ευκολία των μετρητών.

Η ΕΚΤ προωθεί ως γνωστόν την ιδέα του ψηφιακού ευρώ, για το οποίο ο στόχος είναι να παρουσιαστεί προς χρήση το 2029. Αλλά κανείς δεν είναι σε θέση να ορκιστεί ότι το χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί, αφού ο δρόμος για τη λήψη αποφάσεων στην Ε.Ε. είναι πολλές φορές ολισθηρός. Ασχέτως αν το όραμα της ΕΚΤ για ένα ψηφιακό ισοδύναμο των μετρητών θα υλοποιηθεί, σε εξέλιξη βρίσκονται και άλλες προσπάθειες, όχι κατ’ ανάγκη ανταγωνιστικές.

Να σας γνωρίσουμε το Wero, το οποίο είναι σε λειτουργία από τον Ιούλιο του 2024 σε μικρό αριθμό ευρωπαϊκών χωρών. Η υπηρεσία θα αντικαταστήσει σταδιακά τις υπηρεσίες πληρωμών Giropay στη Γερμανία, Paylib στη Γαλλία, Payconiq στο Βέλγιο και iDEAL στην Ολλανδία. Σήμερα είναι διαθέσιμο στους πελάτες αρκετών τραπεζών σε Γερμανία, Γαλλία και Βέλγιο, ενώ η επέκτασή του στην Ολλανδία έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τον Μάρτιο.

Σε απλά λόγια, είναι ένα διασυνοριακό IRIS και προωθείται από τις εμπορικές τράπεζες ως ένα απλό, ασφαλές και εύκολο στη χρήση σύστημα πληρωμών, το οποίο (αν και δεν λέγεται φωναχτά) μπορεί να υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών.

Άρθρο 42.7 αντί του Άρθρου 5

«Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών. Οι δεσμεύσεις και η συνεργασία στον τομέα αυτόν εξακολουθούν να είναι σύμφωνες προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του NATO, η οποία παραμένει, όσον αφορά τα κράτη που είναι μέλη του, το θεμέλιο της συλλογικής τους άμυνας και το όργανο της εφαρμογής της».

Αυτά λέει στην 7^η παράγραφό του το Άρθρο 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών είναι κάτι που σταδιακά παύει να θεωρείται ταμπού. Έως σήμερα, η αλληλεγγύη ήταν θέμα συζήτησης εντός του ΝΑΤΟ και στη βάση του Άρθρου 5 περί παροχής συνδρομής, όμως η στάση της Ουάσιγκτον και η ρητορική του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία έχουν κάνει πολλούς Ευρωπαίους να χάνουν τον ύπνο τους και άλλους να βλέπουν μια χρυσή ευκαιρία, κάτι που αποτυπώνεται και στον χρηματιστηριακό κόσμο.

Η μετοχή της γερμανικής Rheinmetall έχει ενισχυθεί κατά 130% κατά το τελευταίο 12μηνο εν μέσω προσδοκιών ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία θα αναπτυχθεί σημαντικά μέσα από προγράμματα όπως το SAFE, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο 150 δισ. ευρώ που έχει ως στόχο να επιταχύνει την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού. Τον τόνο δίνει ο επίτροπος για την Άμυνα Andrius Kubilius που στα μέσα Ιανουαρίου τόνισε ότι η Ε.Ε. πρέπει να προετοιμαστεί για τη μείωση της αμερικανικής παρουσίας και απηύθυνε πρόσκληση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ. Ένα μικρό ΝΑΤΟ μέσα στο ΝΑΤΟ δηλαδή.

Από συνομοσπονδία, ομοσπονδία

Η αναβίωση του δόγματος Μονρόε (που, περιληπτικά, λέει ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές δυνάμεις να αναμειχθούν στις υποθέσεις του δυτικού ημισφαιρίου) όπως είδαμε και στην περίπτωση της Βενεζουέλας, επαναφέρει στην ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση τον φεντεραλισμό.

Ποιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας και προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι που σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Lauven είπε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι ένα χαλαρό κλαμπ βέτο και δισταγμών

«Ο συντονισμός των εθνικών συμφερόντων δεν είναι το ίδιο με το να ενεργεί κανείς ως μία δύναμη. Όπου η Ευρώπη έχει επιλέξει την ομοσπονδία -εμπόριο, ανταγωνισμός, ενιαία αγορά – είναι σεβαστή και ακούγεται. Όπου δεν το έχει κάνει – άμυνα, εξωτερική πολιτική, βιομηχανική στρατηγική – είναι διχασμένη και ευάλωτη. Μια Ένωση ισχυρή στο εμπόριο αλλά αδύναμη στην ασφάλεια θα βλέπει πάντα τα πλεονεκτήματά της να χρησιμοποιούνται εναντίον της. Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει: κατακερματισμένα έθνη ή μια πραγματική ευρωπαϊκή δύναμη», είπε ο Ντράγκι, ωστόσο, με εξαίρεση συγκεκριμένα πρόσωπα και κάποιων think tanks εντός της Ε.Ε. η ιδέα δεν φαίνεται να είναι -προς το παρόν- ιδιαίτερα ελκυστική. Οι πολίτες ανησυχούν όλο και περισσότερο για το μέλλον τους και επιθυμούν η Ε.Ε. να ενεργεί με ενότητα και φιλοδοξία, αναφέρει πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ίδιοι πολίτες θα συναινούσαν στην παραχώρηση ενός μέρους της εθνικής κυριαρχίας για τη λειτουργία ενός ομοσπονδιακού οργάνου. Όπως όμως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε εξελίξεις -η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ είναι ένα καλό παράδειγμα-  και το ίδιο μπορεί να συμβεί ως αντίδραση στην αμερικανική πολιτική.

Άλλωστε, δεν είναι εποχή για βεβαιότητες.

Αλλά για την ώρα θα αρκεστούμε στις… τηλεδιασκέψεις.

The post Μικρά βήματα ευρωπαϊκής αυτονομίας και στο βάθος… appeared first on 2045.gr.

Μία κάποια πρόοδος σημειώθηκε κατά τη συνεδρίαση του Eurogroup στην Κοπεγχάγη στις 19 Σεπτεμβρίου, αλλά, αν εξαιρέσουμε όσους συμμετείχαν στη συνεδρίαση, ουδείς άλλος είναι σε θέση να γνωρίζει ποια ακριβώς ήταν αυτή η πρόοδος.

«Οι υπουργοί συμφώνησαν στις πολιτικές κατευθύνσεις για το θεσμικό πλαίσιο σχετικά με το ανώτατο ποσό διακράτησης και την τελική έκδοση του ψηφιακού ευρώ», αναφέρεται στο σχετικό ανακοινωθέν και η μετάφραση σε όσο το δυνατόν πιο απλά ελληνικά είναι ότι τα μέλη του Eurogroup συμφώνησαν ότι το ψηφιακό πορτοφόλι στο οποίο θα «αποθηκεύουμε» τα ψηφιακά μας ευρώ θα έχει μια συγκεκριμένη χωρητικότητα. Ποια είναι αυτή; Άγνωστη, αλλά αν κρίνουμε με βάση εκτιμήσεις και δημοσιεύματα του σχετικά κοντινού παρελθόντος, το ανώτατο ποσό δεν θα υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τα 3.000 ευρώ.

Πίσω από αυτό το ποσό (το οποίο είναι ενδεικτικό, καθώς το τελικό μπορεί να είναι διαφορετικό) κρύβονται ουκ ολίγες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. Το ψηφιακό ευρώ χαλάει συνήθειες και δημιουργεί έναν ανταγωνισμό που δεν περίμεναν οι εμπορικές τράπεζες.

Γιατί ανησυχούν οι τράπεζες;

Ήδη από το 2023, όταν η ΕΚΤ άρχισε να διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια τα σχέδιά της για μια ψηφιακή εκδοχή του ευρώ, υπήρξαν ανησυχίες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι παρά μια μορφή μετρητών και τα μετρητά είναι εκτός τραπεζικού συστήματος. Μπορεί να βρίσκονται σε τσέπες ή σε… στρώματα και, φυσικά, λόγω της θέσης στην οποία βρίσκονται δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε χρηματοδοτήσεις. Κοινώς, δεν μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν οι τράπεζες για να δώσουν δάνεια. Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να είναι το ίδιο. Ακόμα χειρότερα, μιας και εδώ μιλάμε για μια άυλη μορφή χρήματος, η μεταφορά χρημάτων από έναν τραπεζικό λογαριασμό σε ένα ψηφιακό πορτοφόλι θα είναι υπόθεση μερικών κλικ, χωρίς να χρειάζεται αναμονή σε γκισέ ή ΑΤΜ.

Ο κίνδυνος ενός αθόρυβου bank run, όπου οι καταθέτες αποσύρουν χρήματα από τις τράπεζες για να τα κατευθύνουν στο ψηφιακό του πορτοφόλι προκάλεσαν ρίγη στα τραπεζικά στελέχη. Ρίγη ανησυχίας, όχι συγκίνησης.

Ένα δεύτερο σημείο που προκάλεσε επίσης ανησυχία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ότι το ψηφιακό ευρώ ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και όχι από τις εμπορικές τράπεζες ή από τρίτους όπως είναι η Visa και η MasterCard. Έως σήμερα, η ΕΚΤ δεν έχει καμία άμεση επαφή με την καθημερινότητα των πολιτών, ξαφνικά όμως βρίσκεται να λειτουργεί ένα σύστημα που θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε και ως σύστημα παράλληλων πληρωμών.  Σήμερα, σε μια συναλλαγή με κάρτα μεσολαβούν ενδιάμεσοι που λαμβάνουν κάποια προμήθεια. Η τράπεζα που εξέδωσε την κάρτα, η τράπεζα του εμπόρου στο κατάστημα του οποίου γίνεται η συναλλαγή, η Visa ή η MasterCard, οι τεχνολογικοί ενδιάμεσοι που εξασφαλίζουν την ακεραιότητα της συναλλαγής, όλοι αυτοί λαμβάνουν μια προμήθεια. Αντίθετα, στο ψηφιακό ευρώ (όπως και στα μετρητά) η συναλλαγή γίνεται απευθείας μεταξύ πωλητή και αγοραστή. Δεν μεσολαβούν ενδιάμεσοι και αυτό δεν αρέσει σε πολλούς. Στο Eurogroup επιτεύχθηκε μια ακόμη συμβιβαστική συμφωνία: Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συμφωνήσουν με την ΕΚΤ για το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ. Έτσι, σε αυτόν τον γύρο αναμέτρησης, οι πολιτικοί επικράτησαν των τεχνοκρατών, οι οποίοι μαζί με την υπόλοιπη επιχειρηματολογία τους περί χρηματοοικονομικής ανεξαρτησίας της Ευρώπης και αποσύνδεσής της από τα συστήματα πληρωμών των (ως επί το πλείστον αμερικανικών) εταιρειών τονίζουν και ένα ακόμα σημείο – αυτό της ασφάλειας.

Τεχνικές και… πολιτικές προκλήσεις

Διάφορα περιστατικά που έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια σε διάφορα σημεία στην Ευρώπη, έχουν δείξει την ανάγκη να υπάρχουν αξιόπιστες υποδομές και -κυρίως- αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις. Το μπλακάουτ που σημειώθηκε στην Ιβηρική τον περασμένο Απρίλιο έθεσε εκτός μάχης και τα συστήματα πληρωμών και ανέδειξαν τη σημασία των μετρητών. Χώρες όπως η Σουηδία καλούν τους πολίτες τους να διατηρούν ένα ποσό σε μετρητά στο σπίτι τους για την κάλυψη των βασικών αναγκών. Στη Γερμανία, η ομοσπονδιακή τράπεζα διαπίστωσε ότι κατά μέσο όρο οι πολίτες της χώρας διατηρούν 1.364 σε μετρητά είτε στο σπίτι είτε σε κάποια τραπεζική θυρίδα. Αν και η έρευνα είναι του 2020, λίγα πράγματα πρέπει να έχουν αλλάξει στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης όπου η φράση «τα μετρητά είναι βασιλιάς» είναι, ιστορικά,  κομμάτι της καθημερινότητας. Θεωρητικά, η Γερμανία θα μπορούσε να είναι έτοιμη για το άλμα στο ψηφιακό ευρώ, αν και είναι επίσης μια από τις πιο επιφυλακτικές χώρες απέναντι σε ο,τιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ότι μπορεί να υπονομεύσει την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Προσπαθώντας να διασκεδάσει τις ανησυχίες των Γερμανών (και πολλών ακόμα), η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η ασφάλεια των συναλλαγών είναι ακρογωνιαίος λίθος του σχεδιασμού της μαζί με την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Επισημαίνει επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ θα πρέπει να είναι διαθέσιμο και σε offline συναλλαγές, χωρίς δηλαδή να απαιτείται παρουσία του διαδικτύου. Το ίδιο θέλουν και οι πολίτες που έχουν ερωτηθεί. Τεχνολογικά, άλλωστε, υπάρχουν λύσεις ώστε το ψηφιακό ευρώ να χρησιμοποιείται με την ευκολία των κλασικών μετρητών στις καθημερινές συναλλαγές.

Υπάρχει κάτι άλλο; Βεβαίως, ο ανταγωνισμός. Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει δώσει ώθηση στα κρυπτονομίσματα, φροντίζοντας μάλιστα να απαγορεύσει στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα κάθε σκέψη για τη δημιουργία ψηφιακού δολαρίου. Ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός παραδοσιακών χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων δημιουργούν επενδυτικά προϊόντα που βασίζονται σε διάφορα κρυπτοστοιχεία. Το παράδειγμά τους ακολουθούν και ευρωπαϊκές τράπεζες. Αν, οι πολίτες στραφούν προς τα stablecoins ή άλλες μορφές κρυπτονομισμάτων τι νόημα άραγε θα έχει ένα ψηφιακό ευρώ;

Μια επιπλέον παράμετρος έχει να κάνει με ένα σοβαρό τεχνικό θέμα, την επαλήθευση των συναλλαγών. Η τεχνολογία blockchain εμφανίζεται εδώ ως μονόδρομος και η ΕΚΤ μπορεί είτε να δημιουργήσει ένα δικό της σύστημα είτε να βασιστεί σε ένα υφιστάμενο. Οι Financial Times έγραφαν τον περασμένο Αύγουστο ότι η ΕΚΤ μελετούσε τα δίκτυα του Ethereum ή του Solana. Κάτι τέτοιο είναι προφανές ότι θα δώσει τεράστια ώθηση σε μερικούς από τους πιο γνωστούς εκπροσώπους του οικοσυστήματος των κρυπτονομισμάτων. Το θέμα είναι αν επιθυμεί κάτι τέτοιο η ΕΚΤ. Ουσιαστικά, το θέμα εδώ δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό.

Τα πρόσωπα του ψηφιακού ευρώ

Στο ευρωπαϊκό περιβάλλον υπάρχουν αρκετοί που κινούνται στο προσκήνιο ή το παρασκήνιο υπέρ ή… όχι και τόσο υπέρ του ψηφιακού ευρώ. Αυτοί είναι οι σημαντικότεροι:

Christine Lagarde, η επικεφαλής

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) θεωρεί ότι το ψηφιακό ευρώ είναι εργαλείο για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας της Ευρώπης. Τον περασμένο Ιούλιο και κατά την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΕΚΤ, η Lagarde τόνισε ότι «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία και τη διατήρηση του νομίσματός μας. Είμαστε αποφασισμένοι να επικεντρωθούμε στην ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ και να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να είμαστε έτοιμοι εγκαίρως και να διαθέσουμε αυτή την ψηφιακή μορφή κυρίαρχου χρήματος στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα γίνει αύριο, να είστε σίγουροι. Τα μετρητά θα υπάρχουν πάντα, και οι τράπεζες θα συνεχίσουν να συμμετέχουν και να διαμεσολαβούν στη διαδικασία. Ωστόσο, καθήκον μας είναι να διασφαλίσουμε ότι, καθώς οι προτιμήσεις των Ευρωπαίων εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου, το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια πιθανή πραγματικότητα». Οι προσεκτικοί αναγνώστες θα διακρίνουν την προσπάθεια της προέδρου της ΕΚΤ να διασκεδάσει τις ανησυχίες των τραπεζών, που φαίνεται να θεωρούν ότι το ψηφιακό ευρώ μπορεί να υπονομεύσει τη ρευστότητά τους. Σε κάθε περίπτωση, είναι βέβαιο ότι η Lagarde από κάποια άλλη θέση, καθώς η θητεία της στο τιμόνι της ΕΚΤ λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2027 χωρίς δυνατότητα ανανέωσης.

Piero Cipollone, ο πρεσβευτής

Ο 63χρονος Ιταλός οικονομολόγος είναι μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και ο αξιωματούχος που έχει τη γενική εποπτεία του εγχειρήματος για το ψηφιακό ευρώ. Είναι πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Υψηλού Επιπέδου του Ευρωσυστήματος για το Ψηφιακό Ευρώ από το 2023, ενώ από το ίδιο έτος προεδρεύει επίσης του συμβουλίου για τις λιανικές πληρωμές, καθώς και του συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των πανευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις.  Είναι, επίσης, ο άνθρωπος που ανά τακτά χρονικά διαστήματα ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  σχετικά με θέματα που σχετίζονται με το ψηφιακό ευρώ.

Paschal Donohoe, ο πολιτικός

Ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών προεδρεύει του Eurogroup από το 2020 και πλέον βρίσκεται στην τρίτη θητεία του. Εφόσον δεν υπάρξουν απρόοπτα, θα παραμείνει σε αυτή τη θέση (τουλάχιστον) έως το τέλος του 2027. Λόγω της θέσης του καλείται να συγκεράσει τις διαφορετικές απόψεις που διατυπώνονται εντός της ευρωζώνης σε διάφορα θέματα, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως του ψηφιακού ευρώ. Απηχώντας και τις θέσεις της προέδρου της ΕΚΤ, ο Donohoe επισήμανε σε άρθρο του στο Politico ότι «το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα προσφέρει επιπλέον επιλογές πληρωμών, διασφαλίζοντας το απόρρητο και την ασφάλεια».

Fernando Navarrete Rojas, ο αντιρρησίας

Ο Ισπανός πολιτικός εξελέγη ευρωβουλευτής  το 2024, ανήκει στην κεντροδεξιά ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και έχει οριστεί ως ο εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σε πολιτικό επίπεδο για το ψηφιακό ευρώ. Η στάση του απέναντι στο εγχείρημα είναι κάπως χλιαρή και ίσως να εκφράζει τις επιφυλάξεις μέρους του χρηματοοικονομικού συστήματος, δεδομένου ότι πριν την εκλογή του και επί έξι χρόνια ήταν διευθυντής ιδιαίτερο γραφείο του διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας. Σε παρέμβασή του τον περασμένο Ιούνιο στο Ευρωκοινοβούλιο υπογράμμισε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτους παρόχους πληρωμών αποτελεί οικονομική και γεωπολιτική αδυναμία που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Όμως, πρόσθεσε, η λύση δεν μπορεί να είναι ο περιορισμός της καινοτομίας σε ένα προϊόν που προκαλεί ανησυχία στους πολίτες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και εμποδίζει την εμφάνιση εναλλακτικών επιλογών. «Ας θέσουμε έναν κοινό στόχο και ας εξερευνήσουμε χωρίς φόβο τι μπορούν να προσφέρουν στους πολίτες οι διάφορες λύσεις πληρωμών», ανέφερε. Η στάση του απέναντι στο ψηφιακό ευρώ ήταν σαφής και σε δηλώσεις του στο Politico, όταν ανέφερε ότι το συγκεκριμένο εγχείρημα αποτελεί πυρηνική απειλή για τον τραπεζικό κλάδο. Σε πολυσέλιδη ανάλυσή του αναρωτήθηκε ποιο ακριβώς πρόβλημα θα λύσει το ψηφιακό ευρώ και έλαβε απάντηση από τεχνοκράτες που τάσσονται υπέρ του εγχειρήματος.

Με τα μάτια στο ημερολόγιο

Είναι εύκολο να δει κανείς ότι διαφορετικές απόψεις, η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, οι επιφυλάξεις των εμπορικών τραπεζών, είναι μερικοί από τους λόγους που καθυστερούν το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ.

Η διαδικασία που απαιτείται για το νομοθετικό πλαίσιο είναι εκ… ευρωπαϊκής φύσεως πολύπλοκη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ουσιαστικά οι κυβερνήσεις των κρατών μελών) έχει υποσχεθεί ότι θα ολοκληρώσει την αξιολόγηση του νομοθετικού πλαισίου εντός του έτους. Ακολούθως, το μπαλάκι επιστρέφει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για περαιτέρω επεξεργασία, διορθώσεις, προσθήκες, αφαιρέσεις. Αν όλα πάνε καλά, η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2026, χωρίς να αποκλείεται μια μικρή παράταση που λόγω των θερινών διακοπών θα μεταφέρει την οριστικοποίηση αυτής της εργασίας στο φθινόπωρο του ίδιου έτους.  

Από εκεί και πέρα χρειάζονται 2,5 χρόνια για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του συστήματος που θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά του ψηφιακού ευρώ. Χωρίς απρόοπτα, όλα αυτά σημαίνουν ότι η ιδέα που διατυπώθηκε κάπως αφηρημένα προ δεκαπενταετίας και άρχισε να διαμορφώνεται το 2023 θα πάρει σάρκα και οστά το 2029. Στην καλύτερη των περιπτώσεων…

The post Διαβουλεύσεις και παρασκήνιο για το ψηφιακό ευρώ – Στόχος, το 2029 appeared first on 2045.gr.

Ένα σχέδιο δράσης για την τεχνητή νοημοσύνη που μοιάζει βγαλμένο από τα πιο τρελά όνειρα των τεχνοευαγγελιστών της Silicon Valley και το οποίο θα πρέπει να προκαλεί ανησυχία στο σύνολο του φιλελεύθερου κόσμου, παρουσίασε την Τετάρτη ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Διανθισμένο με τα ιδεολογικά χαρακτηριστικά του “MAGA”, το σχέδιο δράσης έχει έναν σκοπό: Την παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ στην τεχνητή νοημοσύνη και την επικράτηση έναντι της Κίνας.

Η Ευρώπη, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν αναφέρεται στο κείμενο. Ουσιαστικά, οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ως ανταγωνιστή τους την Κίνα, κατ’ αναλογία με την κούρσα για το Διάστημα τη δεκαετία του ’60 όταν ο ανταγωνιστής ήταν η Σοβιετική Ένωση.

Το σχέδιο υπόσχεται απορρύθμιση και κατάργηση κανόνων. Δίνει, δηλαδή, στους μεγαλοεπενδυτές και τις εταιρείες της Silicon Valley, ό,τι ακριβώς θα ήθελαν, για να δουν τις τοποθετήσεις τους να αποφέρουν καρπούς σε όσο το δυνατόν ταχύτερο χρόνο.

Στην κατεύθυνση αυτή, το σχέδιο δράσης υπόσχεται ταχεία ανάπτυξη υποδομών και όταν λέμε υποδομές εννοούμε, κατά βάση, data centers.

«Πρέπει να κατασκευάσουμε και να συντηρήσουμε τεράστιες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και μονάδες ενέργειας για την τροφοδοσία τους. Για να το πετύχουμε αυτό, θα συνεχίσουμε να απορρίπτουμε τα ριζοσπαστικά κλιματικά δόγματα και τη γραφειοκρατία, όπως έχει κάνει η κυβέρνηση από την ημέρα της ορκωμοσίας», αναφέρεται στο εισαγωγικό σημείωμα του σχεδίου που χρησιμοποιεί τη λογική των σλόγκαν του Αμερικανού προέδρου: «Για να το πούμε απλά, πρέπει να ‘χτίσουμε, μωρό μου, να χτίσουμε!’»

Ανοικτά πρότυπα αλλά σε τι βάσεις

Το σχέδιο υπόσχεται την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης που θα υπερασπίζεται την ελευθερία του λόγου και τις αμερικανικές αξίες. Κάνει επίσης λόγο για υποστήριξη των γλωσσικών μοντέλων ανοικτού κώδικα. «Αυτά τα μοντέλα έχουν μοναδική αξία στην καινοτομία γιατί οι startups μπορούν να τα χρησιμοποιούν με ευελιξία χωρίς να εξαρτώνται από έναν πάροχο κλειστού μοντέλου» σημειώνεται χαρακτηριστικά στο σχέδιο δράσης.

Προκειμένου να διασφαλίζεται η ελευθερία του λόγου, το υπουργείο Εμπορίου θα αναλάβει την αναθεώρηση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων της τεχνητής νοημοσύνης «ώστε να απαλειφθούν αναφορές στην παραπληροφόρηση, στη διαφορετικότητα, την ισότητα, τη συμπερίληψη και την κλιματική αλλαγή».

Τι σημαίνει παραπληροφόρηση είναι ανοικτό προς ερμηνεία, αλλά σε γενικές γραμμές θα μπορούσε να ειπωθεί ότι παραπληροφόρηση μπορεί να θεωρηθεί ο,τιδήποτε δεν αρέσει στην αμερικανική κυβέρνηση (ή οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση με οποιαδήποτε σύνθεση και ιδεολογικό προσανατολισμό).

Η διαγραφή αναφορών στην κλιματική αλλαγή και στο τρίπτυχο διαφορετικότητα – ισότητα – συμπερίληψη – που όλα μαζί συνιστούν αυτό που από τον Τραμπ και τους οπαδούς του περιγράφεται ως “woke” ατζέντα-, από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δείχνει όμως με σαφήνεια ότι η αμερικανική κυβέρνηση προσπαθεί με τον πιο άγαρμπο, ίσως, τρόπο να ελέγξει τα αφηγήματα που δεν ταιριάζουν στη δική της ιδεολογική πλατφόρμα.

Πώς θα λειτουργούν άραγε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε αυτό το νέο πλαίσιο; Μπορούμε να υποθέσουμε μάλλον βάσιμα ότι θα δούμε μια στροφή των μοντέλων προς πιο συντηρητικές αντιλήψεις. Ενδεχομένως, όμως, η αμερικανική κυβέρνηση να περιορίζει με τις ιδεοληψίες της την ίδια την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ερευνητές που ασχολούνται με τα σχετικά επιστημονικά πεδία και δεν έχουν τις ίδιες αντιλήψεις με αυτές του Λευκού Οίκου για το τι είναι και τι δεν είναι ελευθερία της έκφρασης, μπορεί να αναζητήσουν στέγη εκτός ΗΠΑ – ακόμα και στην Κίνα.

Βεβαίως, δεν είναι υποχρεωτικό όλα τα γλωσσικά μοντέλα να υπηρετούν τις απαιτήσεις της κυβέρνησης Τραμπ. Όμως όσοι θέλουν να συμμετάσχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς ή να λάβουν κρατική χρηματοδότηση θα πρέπει, λογικά, να υπακούσουν στα όσα πρεσβεύει το σχέδιο δράσης της κυβέρνησης Τραμπ.

Αντιδράσεις εκ των έσω

Το σχέδιο είναι σαφές ότι είναι γραμμένο με βάση τις επιθυμίες της Silicon Valley και προκάλεσε αντιδράσεις πριν ακόμα τη δημοσιοποίησή του.

Μία ημέρα πριν από την εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, πραγματοποιήθηκε μια άλλη εκδήλωση από ενώσεις πολιτών και σωματεία.

«Δεν μπορούμε να αφήσουμε τους λομπίστες των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας και πετρελαίου να γράφουν τους κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την οικονομία μας εις βάρος της ελευθερίας και της ισότητας, της ευημερίας των εργαζομένων και των οικογενειών, ακόμη και του αέρα που αναπνέουμε και του νερού που πίνουμε – όλα αυτά επηρεάζονται από την ανεξέλεγκτη και ανεξέλεγκτη εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης», αναφέρουν οι υποστηρικτές μίας κίνησης για την τεχνητή νοημοσύνη που θα υπηρετεί τους ανθρώπους. «Η αμερικανική οικονομία χρειάζεται ισχυρή καινοτομία, ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλους και ανακούφιση από τα μονοπώλια της τεχνολογίας που θυσιάζουν επανειλημμένα τα συμφέροντα των καθημερινών ανθρώπων για τα δικά τους κέρδη», προσθέτουν.

Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία του σχεδίου είναι, σύμφωνα με τους επικριτές, ότι ανοίγει τον δρόμο για επιδοτήσεις των ενεργειακών αναγκών των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Επιδοτήσεις, το κόστος των οποίων θα επιβαρύνει τους υπόλοιπους φορολογούμενους. Θα έχει ενδιαφέρον η εξέλιξη, πώς δηλαδή θα υλοποιηθεί το σχέδιο και ποιες δυσκολίες θα συναντήσει στην υλοποίησή του.

Θα έχει ενδιαφέρον, επίσης, να δούμε αν υπάρχει περιθώριο για την Ευρώπη ώστε να διεκδικήσει παρουσία στην κούρσα ΗΠΑ – Κίνας για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη.

The post Το MAGA σχέδιο Τραμπ για την παγκόσμια κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη appeared first on 2045.gr.

Πολυδισεκατομμυριούχος, πολύτεκνος, μετανάστης, απρόβλεπτος, δημιουργικός, τολμηρός, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται στον Elon Musk, τον άνθρωπο που υποστήριξε όσο λίγοι την υποψηφιότητα του Donald Trump.

«Έχουμε ένα νέο αστέρι, ένα αστέρι γεννιέται – Elon», έγραψε ο Trump λίγες ώρες μετά τη θριαμβευτική του νίκη που τον φέρνει στον Λευκό Οίκο μετά από 4 χρόνια απουσίας. Αλλά αυτή η σχέση δεν ήταν πάντοτε τέτοια.

Πάμε στο 2017, για την ακρίβεια στην 1η Ιουνίου 2017. Ο Trump έχει συμπληρώσει περίπου έξι μήνες στον Λευκό Οίκο και αποφασίζει την απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. Ο Musk, που μετέχει σε δύο επιτροπές που έχει συστήσει ο Trump, παραιτείται.

«Η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική. Η αποχώρηση από το Παρίσι δεν είναι καλή για την Αμερική και τον κόσμο», γράφει ο Musk. Πολλοί θεώρησαν ότι ο Musk διόρθωνε το λάθος που είχε κάνει τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, όταν είχε δεχθεί να συμμετάσχει στις δύο επιτροπές.

«Στόχος μου είναι να επιταχύνω τη μετάβαση του κόσμου στη βιώσιμη ενέργεια και να βοηθήσω να γίνει η ανθρωπότητα ένας πολιτισμός πολλών πλανητών, κάτι που θα δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας και ένα εμπνευστικό μέλλον για όλους», έγραφε εκείνον τον  Φεβρουάριο, αλλά 4 μήνες μετά το γυαλί έσπασε. Αυτή την επεισοδιακή συνεργασία θυμήθηκαν αρκετοί τις πρώτες ημέρες μετά τις προεδρικές εκλογές του 2024 και διαβλέπουν (τουλάχιστον) ένα σημείο τριβής.  

Ο Trump δεν δείχνει φίλος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και λίγα μόλις 24ωρα μετά την εκλογή του τα hedge funds που στοιχημάτισαν στις διεθνείς αγορές κατά των εταιρειών της πράσινης ενέργειας έβγαλαν κέρδη 1,2 δισ. δολαρίων. Στον αντίποδα, η Tesla του Musk είναι κατά πολλούς (αν όχι για όλους) η εταιρεία που είναι πρωτοπόρα στην ηλεκτροκίνηση και στην αυτόνομη οδήγηση. Η Tesla επιχειρεί να πάει στο επόμενο επίπεδο των οχημάτων που θα είναι πλήρως αυτόνομα, δεν θα έχουν καν πεντάλ και τιμόνι, όμως για να κυκλοφορήσουν στους αμερικανικούς δρόμους θα απαιτηθούν σχετικές εγκρίσεις από τις αρμόδιες αρχές.

Ο Trump καλλιεργεί ένα φιλοεπιχειρηματικό προφίλ με μειωμένους φόρους και περιορισμένο έλεγχο και ο Musk θα έχει έναν ρόλο συμβούλου (πάλι) με πιο αυξημένες όμως αρμοδιότητες σε σχέση με το παρελθόν.

Στο οποίο παρελθόν αξίζει να επιστρέψουμε για λίγο. Το 2017, λοιπόν, ο Musk ήταν μέλος δύο επιτροπών που συμβούλευαν τον Trump για θέματα επιχειρηματικότητας. Στις προεδρικές εκλογές όμως που είχαν προηγηθεί -τον Νοέμβριο του 2016- ο Musk είχε ψηφίσει Δημοκρατικούς, όπως ο ίδιος είχε αναφέρει κάποια στιγμή.  Ήταν μία περίοδος που ο Musk περιέγραφε τον εαυτό του ως «μισό Δημοκρατικό, μισό Ρεπουμπλικανό» και φαίνεται ότι λίγο πιο πίσω στον χρόνο ήταν υπέρ των Δημοκρατικών.

«Υποστήριξα σθεναρά τον Obama για πρόεδρο όμως το Δημοκρατικό Κόμμα σήμερα έχει καταληφθεί από εξτρεμιστές», είχε πει τον Απρίλιο του 2022, ενώ σε ερώτηση για το αν έχει να πει κάτι για τους Ρεπουμπλικανούς και τον Trump είχε επιλέξει τη σιωπή.

Σε ένα γράφημά του ο ίδιος είχε περιγράψει τη σταδιακή του αποστασιοποίηση από τους (μπλε) Δημοκρατικούς και την προσέγγισή του στους (κόκκινους) Ρεπουμπλικανούς.

Πολύτιμα κρατικά συμβόλαια

Όσοι παρακολουθούν τα τεκταινόμενα δεν μπορούν παρά να παρατηρήσουν ότι στον έλεγχο του Musk βρίσκεται και η SpaceX, οι πύραυλοι της οποίας διεκπεραιώνουν τις διαστημικές αποστολές της NASA. Η αμερικανική υπηρεσία Διαστήματος προσβλέπει και στη συνεργασία της Boeing, οι επιδόσεις της οποίας όμως προς το παρόν περισσότερο προβληματισμό προκαλούν παρά αισιοδοξία, οπότε η SpaceX έχει τον πρώτο λόγο και ρόλο.

Η συνεργασία με την NASA αποτελεί σταθερή πηγή εσόδων για την SpaceX, καθώς κάθε αποστολή προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αποδίδει στην εταιρεία 145 – 260 εκατ. δολάρια, ενώ η εταιρεία θα εισπράξει 843 εκατ. δολάρια για ελεγχόμενη είσοδο του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού στην ατμόσφαιρα της Γης (και την καταστροφή του) το 2030.

Ανεξαρτήτως του πώς θα εξελιχθεί η σχέση Trump – Musk, η σχέση της NASA με την SpaceX θα συνεχίσει να υφίσταται, ανεξαρτήτως του τι μπορεί να λένε οι άσπονδοι φίλοι του νεοεκλεγέντος προέδρου και του στενού του συνεργάτη.

Εξίσου ισχυρή είναι η σχέση της SpaceX με το αμερικανικό Πεντάγωνο. Οι δορυφόροι της SpaceX προσφέρουν τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες στα ουκρανικά στρατεύματα και η εταιρεία του Musk πληρώνεται από το υπουργείο Άμυνας, καθώς και από ιδιώτες για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Εκτός από τις υπηρεσίες προς πολίτες η SpaceX ανέπτυξε τον Δεκέμβριο του 2022 μια νέα μονάδα την οποία ονόμασε Starshield με στόχο την παροχή υπηρεσιών προς τις ένοπλες δυνάμεις και τις μυστικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με το Reuters, η συγκεκριμένη μονάδα βασίστηκε σε ένα συμβόλαιο ύψους 1,8 δισ. δολαρίων που υπέγραψε η SpaceX με το  National Reconnaissance Office, την υπηρεσία των ΗΠΑ που είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση κατασκοπευτικών δορυφόρων.

Reality check

Δεν διαφαίνεται ότι τα συγκεκριμένα «χρυσά» συμβόλαια της SpaceX κινδυνεύουν, αφού προς το παρόν δεν υπάρχει ισχυρός ανταγωνιστής. Με τα διαθέσιμα δεδομένα, ουδείς είναι σε θέση να επιχειρηματολογήσει ότι κακώς η SpaceX έχει κερδίσει τις συγκεκριμένες συμβάσεις.

Οπότε, τι θέλει ο Musk;

Το βέβαιο είναι ότι, ακόμα και αν το ήθελε, δεν μπορεί να διεκδικήσει την προεδρία, καθώς δεν έχει γεννηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως ρητά προβλέπεται από το Σύνταγμα των ΗΠΑ.  

Ο ίδιος δηλώνει ότι η οργάνωση America PAC, την οποία δημιούργησε ο ίδιος για να στηρίξει την υποψηφιότητα Trump, θα συνεχίσει τη λειτουργία της ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026 και όποιων άλλων εκλογών μπορεί να προκύψουν στο μεσοδιάστημα.

Όμως δεν είναι βέβαιο ότι θα πρέπει κάποιος να στηρίζεται στα λεγόμενα του Musk χωρίς επιφυλάξεις. Όταν ανέλαβε τον έλεγχο του Twitter τον Οκτώβριο του 2022 ουδείς προέβλεψε ότι θα προχωρούσε σε μαζικές απολύσεις που θα μείωναν το προσωπικό κατά 50%. Η εφαρμογή μιας παρόμοιας πολιτικής σε ομοσπονδιακό επίπεδο δεν φαίνεται να έχει πολλές πιθανότητες επιτυχίας, ενώ ακόμα και ο ίδιος δείχνει να αναγνωρίζει ότι το σχέδιό του για περικοπές δαπανών ύψους τουλάχιστον 2 τρισ. δολαρίων θα προκαλέσει αναταράξεις στην αμερικανική οικονομία.

Το ποσό που υπόσχεται ότι θα περικόψει είναι θηριώδες από μόνο του αλλά είναι επίσης θηριώδες σε σύγκριση με τον συνολικό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό ο οποίος για το τρέχον έτος ανέρχεται σε 6,75 τρισ. δολάρια. Ο Musk, λοιπόν, υπόσχεται ότι θα περικόψει δαπάνες που αντιστοιχούν στο 1/3 του προϋπολογισμού των ΗΠΑ και κάτι τέτοιο φαντάζει αδύνατο να συμβεί, εκτός και αν στην κλίνη του Προκρούστη-Musk πέσουν οι δαπάνες για την άμυνα και την κοινωνική ασφάλιση. Τέτοιες περικοπές είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν αντιδράσεις και στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών και θα προσδώσουν νέο ενδιαφέρον στην πολιτική σκηνή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Musk, ωστόσο, είναι αισιόδοξος.

«Το μέλλον θα είναι φανταστικό», υποστηρίζει.

Θα δείξει…

Το cover του άρθρου δημιουργήθηκε στο πρόγραμμα DALLE.

The post Elon Musk, ο άνθρωπος πίσω από τον βασιλιά appeared first on 2045.gr.

Δυο φαντάσματα πλανιούνται πάνω από την Ευρώπη

Το ένα είναι πολιτικό…

Η ανησυχία για τα απρόοπτα που μπορεί να εμφανιστούν στην πορεία προς τις ευρωεκλογές, αλλά και για το αποτέλεσμα που θα βγάλουν οι κάλπες στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι έκδηλη αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στην αναμέτρηση για τις 705 θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν υπάρχουν αμφιβολίες και αγωνίες για την πρωτιά. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ, η ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά) αναμένεται να κόψει το νήμα και να ακολουθήσουν από απόσταση οι Σοσιαλδημοκράτες. Μαζί με το φιλελεύθερο κόμμα Renew μπορούν να σχηματίσουν μια άτυπη συμμαχία και να ορίσουν μια φιλοδυτική κατεύθυνση που θα λάβει τα επόμενα χρόνια το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμα και αν επαληθευτεί το χειρότερο δημοσκοπικά σενάριο.

Ωραία ως εδώ, προς τι η ανησυχία…

Πρώτον, τα κόμματα στο δεξιότερο άκρο του πολιτικού φάσματος -δεξιότερα του ΕΛΚ- κερδίζουν έδαφος έναντι πιο αδύναμων κεντρώων σχηματισμών και μπορεί στο τέλος να αναδειχθούν τρίτη δύναμη, προσπερνώντας το Renew. Κόμματα που πολλές φορές κατηγορούνται για την υιοθέτηση λαϊκιστικών προσεγγίσεων ή για δεσμούς με τη Ρωσία, έχουν κερδίσει έδαφος τα τελευταία χρόνια στο εκλογικό σώμα σε όλη την Ευρώπη. Οι λόγοι είναι πολλοί και αναλύονται εξαντλητικά από αρθρογράφους και σχολιαστές ανά τον κόσμο.

Την ίδια στιγμή το ενδιαφέρον των πολιτών για τις ευρωεκλογές είναι μάλλον μειωμένο. Η πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου έδειξε μεν ότι το 60% των πολιτών δηλώνει ότι ενδιαφέρεται σε κάποιο βαθμό για τις εκλογές, αλλά δεν είναι ποσοστό για το οποίο θα έπρεπε να πανηγυρίζει κανείς, ασχέτως που η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα υιοθετεί μια αισιόδοξη ανάγνωση λέγοντας ότι οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται ποιο είναι το διακύβευμα.

Αν οι πολίτες επιλέξουν τα πάρκα ή τις παραλίες αντί του εκλογικού τμήματος, το αποτέλεσμα της κάλπης θα αποτελέσει δυσάρεστη έκπληξη για τις ισχυρότερες των πολιτικών δυνάμεων, έστω και αν δεν διακινδυνεύεται ο πρωταγωνιστικός τους ρόλος στα ευρωπαϊκά πράγματα.

Το δεύτερο φάντασμα

Κάπου εδώ εμφανίζεται ο αστάθμητος παράγοντας, το δεύτερο φάντασμα που πλανάται πάνω από την Ευρώπη: Η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2016 έδειξαν πώς η παιδική χαρά του Facebook μπορούσε να αποτελέσει πεδίο δόξης λαμπρό για επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και για οργανωμένες εκστρατείες προπαγάνδας. Η ρωσική ανάμειξη στις προεδρικές εκλογές και, κυριότερα, ο τρόπος με τον οποίο αυτή εκδηλώθηκε, αναστάτωσε ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Ακολούθησε η πανδημία του κορωνοϊού όπου εκδηλώθηκαν εκστρατείες παραπληροφόρησης που έκαναν διάσημους ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δεν θα γίνονταν. Η Ευρώπη εκδήλωσε την αντίδρασή της νομοθετώντας. Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) παρουσιάστηκε ως μοντέλο για τη ρύθμιση του online περιβάλλοντος, αλλά όπως θα δούμε, άλλο πράγμα είναι να νομοθετήσεις και άλλο να εφαρμόσεις τη νομοθεσία.

Ο (όχι και τόσο ανομολόγητος) φόβος των αξιωματούχων είναι ότι οι διοργανωτές των εκστρατειών παραπληροφόρησης μπορούν να χρησιμοποιήσουν ισχυρά εργαλεία γενικής και δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης που είναι διαθέσιμα για ελάχιστα δολάρια ή ευρώ (αν δεν είναι διαθέσιμα δωρεάν).

Δεν κάνουν λάθος…

Το πλαστό αρχείο που (ίσως) έβγαλε πρωθυπουργό

Το περασμένο φθινόπωρο, δύο 24ωρα πριν ανοίξουν οι κάλπες για τις εθνικές εκλογές στη Σλοβακία και με τα ΜΜΕ σε υποχρεωτική αποχή από κάθε αναφορά σε σχετικά πολιτικά θέματα, κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο ένα ηχητικό απόσπασμα. Σε αυτό, ο επικεφαλής της φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης Μίκαλ Σιμέτσκα ακουγόταν να συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Μόνικα Τόντοβα σχετικά με το πώς μπορούν να επηρεάσουν την εκλογική διαδικασία, δωροδοκώντας μέλη της κοινότητας των Ρομά. Η υπηρεσία επαλήθευσης του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων πολύ γρήγορα επιβεβαίωσε ότι το αρχείο ήταν πλαστό, ήταν ένα ηχητικό deepfake. Αυτό δεν είχε τόσο μεγάλη σημασία όμως, αφενός λόγω της 48ωρης σιγής των σλοβακικών μέσων και αφετέρου λόγω του ότι το ηχητικό αρχείο μπορούσε να «ταξιδεύει» ελεύθερα στις σελίδες του Facebook ή άλλων κοινωνικών δικτύων. Οι κανονισμοί της Meta, της μητρικής εταιρείας του Facebook, ορίζουν την άμεση απομάκρυνση πλαστών βίντεο, όχι όμως και αρχείων ήχου. Βεβαίως οι διατάξεις της DSA περιλαμβάνουν πρόνοια για την αντιμετώπιση ενεργειών που στοχεύουν στην αθέμιτη επιρροή του εκλογικού σώματος αλλά η ζημιά (φαίνεται ότι) είχε γίνει.

Tο περιστατικό θορύβησε αλλά δεν αιφνιδίασε. Η επίτροπος Βέρα Γιούροβα είχε εγκαίρως προειδοποιήσει ότι οι εκλογές στη Σλοβακία θα έδειχναν αν οι εκλογές στην Ευρώπη είναι ευάλωτες στους μηχανισμούς χειραγώγησης που χρησιμοποιεί η Μόσχα.

Δύο ημέρες μετά η κάλπη στη Σλοβακία είχε δώσει την ετυμηγορία της. Το κόμμα του Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος τάσσεται κατά της στήριξης της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία, κέρδισε τις εκλογές με 23,37%. Το κόμμα του Σιμέτσκα συγκέντρωσε 18%. O Φίτσο κατόρθωσε να σχηματίσει κυβέρνηση με τη συμμετοχή δύο μικρότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης. Δεν είναι σαφές αν το παραποιημένο αρχείο έπαιξε κάποιο ρόλο στην εκλογή (και, αν έπαιξε, σε ποιο βαθμό), όμως προκάλεσε μία ευρύτερη ανησυχία. «Όσοι λένε ότι ρατσιστικά, λαϊκιστικά και φιλορωσικά κόμματα δεν μπορούν να αναλάβουν θέσεις εξουσίας καλό θα είναι να κοιτάξουν προς την Μπρατισλάβα», είχε δηλώσει η ευρωβουλευτής Ναταλι Λουασό, μέλος του κόμματος του Εμανουέλ Μακρόν και επικεφαλής της προεκλογικής του εκστρατείας το 2019.

Θύμα της εκστρατείας δεν ήταν μόνο η φιλοδυτική αντιπολίτευση της Σλοβακίας. Η δημοσιογράφος της οποίας η (τεχνητή) φωνή ακουγόταν στο επίμαχο αρχείο, η Μόνικα Τόντοβα, έχει βρεθεί κατ’ επανάληψη στο παρελθόν στο στόχαστρο επιχειρήσεων δυσφήμησης. Το Women Press Freedom επισήμανε ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά όπου ένας δημοσιογράφος στην Ε.Ε. έγινε στόχος μιας τόσο προηγμένης από τεχνολογικής πλευράς επιχείρησης.

Μάλλον δεν θα είναι η τελευταία και το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι το μόνο.

«Σας ομιλεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ»

Τον περασμένο Ιανουάριο, πολίτες στην Πολιτεία του Νιου Χαμσάιρ απάντησαν σε μια τηλεφωνική κλήση που δέχθηκαν και άκουσαν (έκπληκτοι, φυσικά) τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να τους προτρέπει να μην συμμετάσχουν στις προκριματικές εκλογές, ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου. Γρήγορα αποκαλύφθηκε ότι η φωνή είχε παραχθεί με κάποιο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης και (φυσικά) δεν ανήκε στον Αμερικανό πρόεδρο.

Λίγες εβδομάδες πριν, στα κοινωνικά δίκτυα εμφανίστηκαν φωτογραφίες με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ περιτριγυρισμένο από έφηβες στο αεροπλάνο του Τζέφρεϊ Επστάιν. Πολλοί έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν τις φωτογραφίες, ανάμεσά τους και ο ηθοποιός Μαρκ Ράφαλο που μετά την αποκάλυψη της πλαστογραφίας έσπευσε να ζητήσει συγγνώμη.

Τσουνάμι παραπληροφόρησης

Τον Μάρτιο του 2023 και στη διάρκεια μίας προεκλογικής συγκέντρωσης στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έπαιξε ένα βίντεο που εμφάνιζε ένα κορυφαίο στέλεχος του -εκτός νόμου στην Τουρκία- PKK να τραγουδάει το τραγούδι του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης. «Θα ψηφίσουν αυτούς οι συμπολίτες μου;» διερωτήθηκε από μικροφώνου ο Ερντογάν. Ο Ερντογάν δεν είπε ποτέ στους συγκεντρωμένους ότι το βίντεο ήταν ένα deepfake, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο βασικός του αντίπαλος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, συνεργάζεται με τους Κούρδους.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul Mitingi'nde Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Haydi" reklam filmine PKK'lı Murat Karayılan’ın videosunu montajlayıp PKK'lılar CHP'nin şarkısını söylüyorlar gibi izlettirdi. pic.twitter.com/BgJy5O1Wot

— 23 DERECE (@yirmiucderece) May 7, 2023

Το καλοκαίρι του 2023 κινεζικές υπηρεσίες (ή άνθρωποι που εργάζονται για λογαριασμό των κινεζικών υπηρεσιών) διοχέτευσαν στα κοινωνικά δίκτυα αναρτήσεις με τον ισχυρισμό ότι οι καταστροφικές πυρκαγιές στη Χαβάη είχαν προκληθεί από κάποιο «μετεωρολογικό όπλο» που είχαν αναπτύξει οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η εκστρατεία παραπληροφόρησης δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία από πλευράς δημοτικότητας, ωστόσο οι ερευνητές που την αποκάλυψαν, σχολίασαν ότι πιθανώς η  Κίνα δημιουργούσε ένα δίκτυο λογαριασμών που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένων των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ. Αυτό είναι το μοτίβο που έθεσε η Ρωσία κατά το έτος περίπου που προηγήθηκε των εκλογών του 2016.

Τον περασμένο Μάρτιο, ένα δίκτυο από websites άρχισε να δημοσιεύει άρθρα στα αγγλικά και τα γαλλικά με κατηγορίες κατά του Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου, με θέματα σχετικά με το μεταναστευτικό στις ΗΠΑ και με θεωρίες περί Πολωνών μισθοφόρων που πολεμούν στο πλευρό των Ουκρανών. Παρόμοια δίκτυα διανομής αρθρογραφίας αμφισβητούμενης αξιοπιστίας είχαν εντοπιστεί και στο παρελθόν. Το συγκεκριμένο όμως, πρωτοτύπησε, καθώς χρησιμοποίησε ως πρώτη ύλη δημοσιεύματα από αξιόπιστους ειδησεογραφικούς οργανισμούς και τα αλλοίωσε με τη βοήθεια γλωσσικών μοντέλων. Η εταιρεία Recorded Future, που εντόπισε το δίκτυο, επισήμανε ότι σε κάποιες περιπτώσεις είχε δημοσιευτεί και η εντολή που είχε δοθεί στο γλωσσικό μοντέλο. «Ξαναγράψε αυτό το άρθρο με μια συντηρητική στάση απέναντι στις φιλελεύθερες απόψεις του Μακρόν» ήταν η φράση που εντοπίστηκε σε 90 κείμενα γραμμένα στα γαλλικά. Η Recorded Future υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο δίκτυο -που φιλοξενούσε 19.000 άρθρα σε 11 γλώσσες- είχε διασυνδέσεις με το dc Weekly, μία πλατφόρμα παραπληροφόρησης την οποία λειτουργούσε ένας Αμερικανός που το 2016 διέφυγε στη Ρωσία.

Πριν από μερικούς μήνες, διαπιστώθηκε ότι σε μία κάπως πιο παλιομοδίτικη επιχείρηση, ρωσικές επιχειρήσεις με διασυνδέσεις στο Κρεμλίνο είχαν προσλάβει αρθρογράφους σε χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής για να παράγουν κείμενα τα οποία ακολούθως διοχετεύονταν με επιθετικό ρυθμό στα κοινωνικά δίκτυα, με τη χρήση AI chatbots. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, η επιχείρηση έχει ως στόχο την ανάπτυξη σχέσεων με ΜΜΕ της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής για την άσκηση επιρροής και την προώθηση των ρωσικών συμφερόντων.

Λίγες ημέρες πριν την Πρωτοχρονιά του 2024, ένα deepfake βίντεο που κυκλοφόρησε στο Telegram εμφάνιζε την πρόεδρο της Μολδαβίας Μάια Σάντου να μιλάει ειρωνικά για τους πολίτες της χώρας της και για την ποιότητα ζωής στη χώρα. Η προεδρία της χώρας έκανε λόγο για ενέργεια που είναι μέρος του υβριδικού πολέμου που διεξάγεται σε βάρος της δημοκρατικής ηγεσίας της Μολδαβίας.

Ενόψει των προεδρικών εκλογών οι αμερικανικές υπηρεσίες αναζητούν τρόπους αντίδρασης. Ο διοικητής του FBI Κρίστοφερ Ρέι σχολίασε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιμετωπίσει και στο παρελθόν κακοήθεις ενέργειες που προέρχονται από το εξωτερικό «όμως σε αυτόν τον εκλογικό κύκλο οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν περισσότερους αντιπάλους που κινούνται με ταχύτητα με τη βοήθεια νέων τεχνολογιών».

«Δεσμευόμαστε να…»

Μπροστά σε αυτή την ανησυχία οι μεγάλες εταιρείες στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης δηλώνουν ότι θα είναι σε εγρήγορση ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου και των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ του Νοεμβρίου.  Στην ετήσια Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, 20 εταιρείες τεχνολογίες, ανάμεσά τους οι Google, Microsoft, Meta, OpenAI, Adobe, TikTok και ElevenLabs, το εργαλείο της οποίας χρησιμοποιήθηκε στην εκστρατεία παραπληροφόρησης στη Σλοβακία, υπέγραψαν μία συμφωνία για την καταπολέμηση της παραπλανητικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στις επερχόμενες εκλογές. Οι εταιρείες δεσμεύονται να αναπτύξουν τεχνολογίες που θα αντιμετωπίζουν το επιβλαβές περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και αποσκοπεί στην εξαπάτηση των ψηφοφόρων. Όμως υπάρχουν πολλοί που έχουν στη διάθεσή τους εργαλεία γενικής ή δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης που δεν έχουν υπογράψει τη συμφωνία. Άλλωστε, η τεχνολογία δεν είναι μόνο υπόθεση των εταιρειών.

Τι κάνει ο κόσμος

Θα δυσκολευτούν άραγε; Αν κριτήριο αποτελούν οι αριθμοί των αντιδράσεων σε μία ανάρτηση στο Facebook, η απάντηση είναι όχι.

Μια ανάρτηση με μία φωτογραφία που… σαντορινίζει, συγκεντρώνει 94.000 αλληλεπιδράσεις και περισσότερα από 3.000 σχόλια με πολλούς να ζητούν πληροφορίες για το μέρος που εμφανίζεται στο κάδρο. Ακόμα χειρότερα ίσως, 5.100 άνθρωποι επιλέγουν να αναδημοσιεύσουν τη συγκεκριμένη δημιουργία ενός προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης, κάποιοι επειδή τους φάνηκε ωραία και (μάλλον) κάποιοι επειδή τους φάνηκε ότι απεικονίζει ένα φανταστικό (με την έννοια του μοναδικού) μέρος.

Επιστρέφοντας στο πολιτικό πεδίο, έχουμε δει σατιρικά deepfakes με «πρωταγωνιστές» τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Στέφανο Κασσελάκη.

Δεν είναι καθόλου δύσκολο να δούμε διαφορετικού περιεχομένου deepfakes με έναν πολιτικό αρχηγό να εμφανίζεται να λέει πράγματα που δεν θα περιμέναμε. Βεβαίως, η νομοθεσία που προστατεύει από κακόβουλες ενέργειες και εκστρατείες παραπληροφόρησης με τη χρήση (και) της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχει.  Τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεπέρασαν κάθε προσδοκία κατορθώνοντας να συμφωνήσουν για το κείμενο της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσα σε διάστημα περίπου δύο ετών. Μεταξύ άλλων, στο τελικό κείμενο διαβάζουμε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης  (ΤΝ) «που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για να επηρεάσουν το αποτέλεσμα εκλογών ή δημοψηφισμάτων ή τη συμπεριφορά των φυσικών προσώπων κατά την άσκηση της ψήφου τους σε εκλογές ή δημοψηφίσματα θα πρέπει να ταξινομούνται ως συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου, με εξαίρεση τα συστήματα ΤΝ στα στοιχεία εξόδου των οποίων δεν εκτίθενται άμεσα τα φυσικά πρόσωπα, όπως εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την οργάνωση, τη βελτιστοποίηση και τη διάρθρωση πολιτικών εκστρατειών από διοικητική και υλικοτεχνική άποψη». Η Πράξη ορίζει επίσης πρόστιμα που φτάνουν τα 15 και 30 εκατ. ευρώ για τους παραβάτες, αλλά όταν το τρόπαιο είναι μια θέση εκτελεστικής εξουσίας ή μερικές θέσεις σε ένα κοινοβούλιο, δεν είναι βέβαιο ότι μια τέτοια απειλή κύρωσης θα αποθάρρυνε τους δράστες, ιδίως αν αυτοί συνδέονται με μια ξένη δύναμη. Άλλωστε, αν στόχος σου είναι να ελέγξεις τις αποφάσεις μιας κυβέρνησης ή ενός υπερεθνικού οργανισμού, η απειλή ενός προστίμου δεν θα σε πτοήσει…

Μια καίρια πολιτική κίνηση

Με αυτά υπόψιν και καθώς οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινούνται σε ρυθμούς εκλογών, ζητήσαμε από τη νομικό Νιόβη Χριστοπούλου, υποψήφια ευρωβουλευτή με τη Νέα Δημοκρατία, να μας αναπτύξει τις σκέψεις της. Η Ν. Χριστοπούλου έχει εργαστεί στο παρελθόν ως νομική σύμβουλος στην Amazon και σήμερα εργάζεται ως σύμβουλος σε εταιρείες fintech και τεχνητής νοημοσύνης, οπότε γνωρίζει αρκετά από όσα συμβαίνουν στο παρασκήνιο.

– Τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν πρόσφατα σε συμφωνία για έναν νόμο σχετικά με τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης. Πολύ κακό για το τίποτα, κάλλιο αργά παρά ποτέ ή too litle too late;

Θεωρώ ότι η ψήφιση του EU AI Act ήταν μια καίρια πολιτική κίνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αποκτήσει μια θέση στο τραπέζι των παγκόσμιων πολιτικών για την Τεχνητή Νοημοσύνη και να προστατεύσει τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ προηγούνται με μεγάλη διαφορά στις επενδύσεις και την ανάπτυξη τεχνολογιών για την τεχνητή νοημοσύνη. Η πρόκληση τώρα για την ΕΕ είναι να εξασφαλίσει την απαραίτητη μόχλευση κεφαλαίων για να γίνει πιο ανταγωνιστική στην τεχνολογία της ΤΝ αλλά και να εφαρμόσει μηχανισμούς εφαρμογής των ρυθμίσεων της AI Act που θα ελαχιστοποιούν την γραφειοκρατία και θα πριμοδοτούν την Ευρωπαϊκή καινοτομία.

Η νομοθετική πρωτοβουλία της ΕΕ άλλωστε συμπαρέσυρε και τις ΗΠΑ στην θεώρηση κάποιου νομοθετικού πλαισίου για την ΤΝ.  Γενικότερα, η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν πλέον αναπτύξει μια δυναμική ανταγωνισμού αλλά και στενής συνεργασίας σε θέματα νομοθετικών ρυθμίσεων της ψηφιακής τεχνολογίας γενικότερα, εξ’ ου και ή ίδρυση του US-EU Trade and Technology Council. Οι δυο υπερδυνάμεις δεν μπορούν πλέον να αγνοήσουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας και τις ψηφιακές απολυταρχικές της αξίες και είναι περισσότερο από ποτέ συντονισμένες σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και τεχνολογικό πλαίσιο. Θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στην παρούσα συγκυρία η συνεργασία ΗΠΑ και ΕΕ σε θέματα ψηφιακών τεχνολογιών, Τ.Ν. αλλά και κυβερνοασφάλειας.

– Με αφορμή το σκάνδαλο με την Cambridge Analytica είδαμε τα τελευταία χρόνια να γίνονται επενδύσεις στον τομέα του fact-checking, τόσο από μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς όσο και από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο οι εκστρατείες παραπληροφόρησης συνεχίζουν με την ίδια ένταση, κάποιοι θα πουν και με την ίδια αποτελεσματικότητα. Εκτιμάτε ότι θα δούμε κάποια στιγμή μία πιο αυστηρή νομοθεσία για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και αν ναι, τι αντίκτυπο μπορεί να έχει μια τέτοια κίνηση στον σημερινό τρόπο λειτουργίας του διαδικτύου; 

Στις 26 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε οδηγίες για την χρήση online platforms και μηχανών αναζήτησης έτσι ώστε να μην θέσουν σε κίνδυνο τις δημοκρατικές διαδικασίες στις επερχόμενες Ευρωεκλογές. Προτεινόμενα μέτρα συμπεριλαμβάνουν την ταυτοποίηση πολιτικών διαφημίσεων καi deep fakes, υποχρέωση προώθησης διαφορετικού πολιτικού περιεχομένου και την ύπαρξη ομάδων εργασίας μέσα στις εταιρίες που ορίζονται από την Ευρωπαϊκή νομοθεσία ως very large online platforms για να παρακολουθούν τις σχετικές πρακτικές και να εντοπίζουν έγκαιρα κινδύνους παραπληροφόρησης.

Παράλληλα 7 πολιτείες των ΗΠΑ περάσανε νομοσχέδια για την χρήση παραπλανητικών ή συνθετικών μέσων στις εκλογές και τις προεκλογικές επικοινωνίες. 

Γνωρίζουμε όλοι ότι το TikTok χρησιμοποιείται ευρέως στις προεκλογικές καμπάνιες. Ήδη φαίνεται να υπάρχει μία άτυπη διατλαντική συνεργασία σε θέματα τεχνολογίας που απειλούν την ασφάλεια των κρατών και των πολιτών των ΗΠΑ και της ΕΕ- στις ΗΠΑ απειλείται η απαγόρευση του TikTok αν δεν πωληθεί από την ιδιοκτήτρια εταιρία ByteDance ενώ σε πρόσφατες δηλώσεις της η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής von der Leyen δεν απέκλεισε την απαγόρευση του στην ΕΕ υπενθυμίζοντας ότι ήδη απαγορεύεται η χρήση του στα εταιρικά κινητά όσων εργάζονται στην Επιτροπή. Στα τέλη Απριλίου η TikTok ανακοίνωσε την παύση προϊόντος της που κρίθηκε από την Επιτροπή ως πιθανώς εθιστικό για τη νεολαία υπό τις προβλέψεις του Digital Services Act.

Επιπλέον, στις 24 Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε το πρώτο στάδιο των stress tests για την ετοιμότητα των ενδιαφερομένων μερών να αποτρέψουν παραπλάνηση της κοινής γνώμης στις Ευρωεκλογές με την διάδοση ψευδούς περιεχομένου. Συγκεκριμένα τα stress tests εντόπισαν κενά στην λειτουργία των very large online platforms kαι πώς αυτά μπορούν να αντιμετωπισθούν καίρια στο πλαίσιο της Digital Services Act. Με το συγκεκριμένο νομοθέτημα, η ΕΕ στοχεύει στο να αποτρέψει ρίσκα που θα διακινδύνευαν τις Ευρωεκλογές του 2024. Παράλληλα, η Επιτροπή άρχισε έρευνα για να εκτιμήσει την συμμόρφωση της Meta με τις επιταγές του Digital Services Act και εγκαινίασε στις 30 Απριλίου ένα μηχανισμό για συγκέντρωση πληροφοριών σε ανώνυμη βάση σχετικά με παραβιάσεις των Digital Services Act Digital Markets Act δείχνοντας έτσι τις προθέσεις της για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.

* Η Νιόβη Παναγιώτα Χριστοπούλου είναι δικηγόρος Νέας Υόρκης, Ουάσιγκτον και Αθηνών και υποψήφια Ευρωβουλευτής με το κόμμα της ΝΔ. 

Έχει εργαστεί σε διεθνή δικηγορικά γραφεία στη Νέα Υόρκη στον τομέα συγχωνεύσεων και εξαγορών εταιριών, ενώ σταδιοδρόμησε ως νομική σύμβουλος στην Amazon στον τομέα των παγκόσμιων συστημάτων πληρωμών. Σήμερα εργάζεται ως νομική σύμβουλος μεγάλων εταιρειών στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, τεχνητής νοημοσύνης και της καινοτομίας. Συμμετέχει, επίσης, ως venture partner σε εταιρείες μόχλευσης κεφαλαίων σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

The post Ευρωεκλογές, παραπληροφόρηση και τεχνητή νοημοσύνη appeared first on 2045.gr.

Συνεπή στην υπόσχεση που είχαν δώσει τον Ιούνιο του 2023 ήταν τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ολοκληρώνοντας την ψήφιση και εφαρμογή του νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) πριν τον χρονικό ορίζοντα των Ευρωεκλογών του 2024. Για ουσιαστικούς, αλλά και για λόγους γοήτρου, η Ευρώπη τήρησε κατά γράμμα τα χρονοδιαγράμματα, κινήθηκε πολύ γρήγορα για τα δικά της δεδομένα και μόλις χθες ο τελικός νόμος για το AI Act υπερψηφίστηκε με ευρεία πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Απομένoυν πλέον μόνο δύο τυπικά βήματα: ο κανονισμός να υποβληθεί σε τελικό έλεγχο από γλωσσομαθείς νομικούς της ΕΕ και να εγκριθεί οριστικά και να επικυρωθεί επίσημα και από το Συμβούλιο. Βήματα που αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου, ώστε από το Μάιο το AI Act να τεθεί σε ισχύ.

Με την ψήφιση του ΑΙ Act η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται η πρώτη οντότητα κρατών στον κόσμο που υιοθετεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον περιορισμό των κινδύνων που πηγάζουν από την αλόγιστη ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η Κίνα έχει ήδη εισαγάγει ένα συνονθύλευμα ρυθμίσεων για το ΑΙ, η κυβέρνηση Μπάιντεν στις ΗΠΑ εξέδωσαν τον προηγούμενο Οκτώβριο ένα εκτελεστικό διάταγμα που απαιτεί από τους οργανισμούς που αναπτύσσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να μοιράζονται δεδομένα με την κυβέρνηση.

Η Ευρώπη όμως προχώρησε πολύ περισσότερο και η υιοθέτηση του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση της τεχνητής νοημοσύνης. «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό μέρος της καθημερινότητάς μας. Τώρα, θα είναι και μέρος της νομοθεσίας μας» έγραψε σε ανάρτησή της στα social media η πρόεδρος του ΕΚ, Roberta Metsola.

Promised. Negotiated. Approved.

Proud of Europe’s trailblazing #AIAct.

It means leadership, innovation & new avenues. But equally respect for fundamental rights.

Artificial intelligence is already very much part of our daily lives. Now, it will be part of our legislation too. pic.twitter.com/dUu3IUa1lT

— Roberta Metsola (@EP_President) March 13, 2024

Το ΑΙ Act τοποθετεί την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή των παγκόσμιων προσπαθειών αντιμετώπισης των προκλήσεων (μαζί και των ευκαιριών) που συνδέονται με το ΑΙ, αφήνοντας τις άλλες αγορές να παίζουν ένα είδος κυνηγητού για να την προφτάσουν. «Έχουμε επιτέλους την πρώτη νομοθεσία στον κόσμο για την τεχνητή νοημοσύνη, για τη μείωση των κινδύνων, τη δημιουργία ευκαιριών, την καταπολέμηση των διακρίσεων και την επίτευξη διαφάνειας. Χάρη στο Κοινοβούλιο, η Ευρώπη απαγορεύει απαράδεκτες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και προστατεύει τα δικαιώματα εργαζομένων και πολιτών» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Brando Benifei, συνεισηγητής του ΑΙ Act.

Παράλληλα -και κατά το παράδειγμα του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία των Δεδομένων (GDPR)- η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να αποτελέσει το παγκόσμιο πρότυπο για την ανάπτυξη αξιόπιστων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Άλλωστε, οι ρυθμίσεις που φέρνει το AI Act δεν αφορούν μόνο τις ευρωπαϊκές εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοια συστήματα. Αφορά το σύνολο των εταιρειών, από όλο τον κόσμο, που παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε ευρωπαϊκό έδαφος. Επομένως, έχει ένα παγκόσμιο αποτύπωμα, που θα αναγκάσει όλους τους Οργανισμούς να προσαρμοστούν αν θέλουν να δραστηριοποιούνται στη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά.

Ίσως, εκτός από τους νομοθέτες, να “πανηγυρίζουν” και οι εταιρείες ή οι οργανισμοί που αναπτύσσουν συστήματα ΑΙ, αφού πλέον έχουν έναν ολοκληρωμένο -θεσμικό και οδικό- χάρτη πάνω στον οποίο πρέπει να προσαρμοστούν οι ίδιες και να προσαρμόσουν τις λύσεις τους. Ενδεχομένως, να μην είναι τυχαίο ότι μέχρι στιγμής δεν έχουμε σημαντικές αντιδράσεις από μεγάλες, πολυεθνικές εταιρείες. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται και θέλουν ασφάλεια και ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο στο οποίο θα λειτουργούν. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές πρώτες δηλώσεις εταιρειών του κλάδου γίνεται λόγος για “ιστορική μέρα τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και για την Τεχνητή Νοημοσύνη“, όπως δήλωσε στο 2045 η Μαρία Παπουτσή Managing Associate, AI, Technology & Innovation, Tax & Legal, Deloitte Ελλάδος. Πολύ πιο θερμός ήταν ο Γιάννης Κανελλόπουλος, CEO and Founder της Code4Thought, εταιρείας που ελέγχει την αξιοπιστία λογισμικού AI. “Το χθεσινό ψήφισμα για το EU AI Act δίνει τόση ικανοποίηση όσο το να κερδίζει η αγαπημένη σου ομάδα derby με τον αιώνιο αντίπαλο. Ιστορικά, η Ευρώπη οδηγεί τις εξελίξεις σε ό,τι αφορά τη διακυβέρνηση των τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης. Θεωρώ πως στο Act υπάρχει ισορροπία μεταξύ της καινοτομίας και της (σε λογικά πλαίσια) νομοθέτησης” μας ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η βασική αρχή του ΑΙ Act: ρύθμιση ανάλογα με το ρίσκο

Η κύρια ιδέα πίσω από το AI Act και την υλοποίησή του είναι να ρυθμίζει την τεχνητή νοημοσύνη ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που (εκτιμάται ότι) προκαλεί στην κοινωνία. «Το ΑΙ Act έχει κατά βάση ανθρωποκεντρική προσέγγιση» σημειώνουν οι δημιουργοί του. Όσο μεγαλύτερο είναι το ρίσκο (για την κοινωνία) τόσο πιο αυστηροί είναι οι κανόνες και αντίστροφα.

“Το AI Act προβλέπει πρόστιμα έως και 35 εκατομμύρια ευρώ ή 7% του παγκόσμιου ακαθάριστου τζίρου για όσες επιχειρήσεις δεν συμμορφωθούν”

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η καθολική απαγόρευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που θέτουν σαφή κίνδυνο για θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, όπως εκείνα που περιλαμβάνουν την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων. «Θα απαγορεύονται επίσης η αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας και το σχολείο, η κοινωνική βαθμολόγηση, η προληπτική αστυνόμευση (όταν βασίζεται αποκλειστικά στην κατάρτιση προφίλ ενός ατόμου ή στην αξιολόγηση των χαρακτηριστικών του) και η τεχνητή νοημοσύνη που χειραγωγεί την ανθρώπινη συμπεριφορά ή εκμεταλλεύεται τα τρωτά σημεία των ανθρώπων» αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση. Βέβαια, για τα συστήματα βιομετρικής ταυτοποίησης από τις αρχές επιβολής του νόμου προβλέπονται εξαιρέσεις σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως η χρήση τους για περιορισμένο χρόνο και σε περιορισμένη γεωγραφική έκταση, με προηγούμενη ειδική άδεια από τις δικαστικές ή τις διοικητικές αρχές. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι η στοχευμένη αναζήτηση αγνοουμένου προσώπου ή η πρόληψη μιας τρομοκρατικής επίθεσης.

Αμέσως πιο κάτω συναντάμε  τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «υψηλού κινδύνου», όπως εκείνα που χρησιμοποιούνται σε υποδομές ζωτικής σημασίας, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, επιβολή του νόμου, διαχείριση συνόρων ή εκλογές. Τα συγκεκριμένα συστήματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με αυστηρές απαιτήσεις, «λόγω των σημαντικών επιβλαβών επιπτώσεων που ενδέχεται να έχουν στην υγεία, την ασφάλεια, τα θεμελιώδη δικαιώματα, το περιβάλλον, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου» σημειώνεται στο επίσημο κείμενο. Τα συστήματα αυτά πρέπει να αξιολογούν και να ελαχιστοποιούν τους κινδύνους, να τηρούν αρχεία καταγραφής της χρήσης τους, να είναι διαφανή και ακριβή και να εποπτεύονται από ανθρώπους. Οι πολίτες θα έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν καταγγελίες για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και να λαμβάνουν εξηγήσεις για τυχόν αποφάσεις που βασίστηκαν σε συστήματα υψηλού κινδύνου και επηρεάζουν τα δικαιώματά τους.

Πνευματικά δικαιώματα, GenAI και lobbying

Η αμέσως επόμενη βαθμίδα αφορά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «γενικής χρήσης» και τα μοντέλα στα οποία βασίζονται πρέπει να πληρούν ορισμένες απαιτήσεις διαφάνειας, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσής τους με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και της δημοσιοποίησης λεπτομερών περιλήψεων του περιεχομένου που χρησιμοποιούν για την εκπαίδευση των μοντέλων τους. Για τα ισχυρότερα μοντέλα που μπορούν να δημιουργήσουν συστημικούς κινδύνους θα ισχύουν επιπλέον απαιτήσεις, όπως η αξιολόγησή τους, η εκτίμηση και ο περιορισμός των συστημικών κινδύνων και η υποβολή εκθέσεων σχετικά με περιστατικά και δυσλειτουργίες.

Επιπλέον, αν οποιοδήποτε οπτικοακουστικό υλικό είναι τεχνητό ή παραποιημένο (τα λεγόμενα «προϊόντα βαθυπαραποίησης» ή «deepfakes») θα πρέπει να επισημαίνεται σαφώς.

Ο Dragoş Turodache, o έτερος εκ των εισηγητών του ΑΙ Act, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε αμέσως μετά το ψήφισμα, σημείωσε ότι πριν την ψηφοφορία οι διατάξεις για τα πνευματικά δικαιώματα ήταν σ’ αυτές που έγιναν οι περισσότερες προσπάθειες επηρεασμού (heaviest lobbied parts of the bill). Μάλλον αναμενόμενο, αφού εταιρείες όπως οι OpenAI, Stability AI, Google/Alphabet και αρκετές ακόμα αναμένεται είτε να κληθούν να εξηγήσουν ή ακόμα και να αντιμετωπίσουν αγωγές για τα δεδομένα που χρησιμοποίησαν για την εκπαίδευση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Ο νόμος είναι μόνο η αρχή, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα

Μπορεί η μεγάλη πλειονότητα των ευρωβουλευτών να πανηγύριζε χθες μετά την ευρεία υπερψήφιση του AI Act, όμως όλοι γνωρίζουν ότι ο νέος νόμος είναι μόνο η αρχή και οι μεγάλες δυσκολίες θα προκύψουν με την εφαρμογή του. Το παραδέχτηκε δημόσια και ο Dragoş Turodache, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο (για το ΑΙ Act) παραμένει η εφαρμογή του.

Άλλωστε, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων των προηγούμενων ετών και μηνών αρκετά κράτη της Ένωσης είχαν υποστηρίξει την αυτορρύθμιση ανησυχώντας ότι μια ασφυκτική ρύθμιση θα μπορούσε να θέσει εμπόδια στην πρόοδο της Ευρώπης και στην προσπάθεια που κάνει να ανταγωνιστεί την Κίνα και τις ΗΠΑ στον τομέα της τεχνολογίας. Γερμανία και Γαλλία, στις οποίες στεγάζονται μερικές από τις πιο υποσχόμενες startups τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, συμπεριλαμβάνονται σε αυτές τις χώρες.

Στο ίδιο κλίμα ήταν και η τοποθέτηση του Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου, συνεργάτη μας και Καθηγητή Δικαίου Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον οποίο απευθυνθήκαμε για μια πρώτη αντίδραση. “Ο νέος Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη καλείται να επιτύχει κάτι πολύ δύσκολο, να γεφυρώσει δηλαδή της υψηλές προσδοκίες, από νομική τουλάχιστον άποψη, και την πραγματικότητα. Οι υψηλές προσδοκίες, που δικαιολογημένα έχουν καλλιεργηθεί αφού αυτός είναι ο πρώτος νόμος παγκοσμίως για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αφορούν την επιτυχία της βασικής του νομοθετικής ιδέας, της διάκρισης δηλαδή όλων των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης σε κατηγορίες αναλόγως του βαθμού επικινδυνότητάς τους. Μένει, με άλλα λόγια, να αποδειχτεί αν αυτή η διάκριση είναι πράγματι εφικτή στην πράξη. Μια πράξη που είναι αναμφίβολα σύνθετη, αφού ούτε η τεχνολογία έχει κατασταλάξει, ούτε οι συμμέτοχοι σε αυτή είναι καθορισμένοι, ούτε οι πιθανές μορφές εκμετάλλευσης είναι ήδη γνωστές. Το πρώτο βήμα έγινε, αυτό όμως είναι μόνο η αρχή” μας δήλωσε. “Η πρόκληση τώρα είναι να μην καταπέσει ο κανονισμός αυτός σε ένα αναγκαίο κακό στο οποίο οι οργανισμοί (Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα) πρέπει να απλά να δείξουν ότι συμμορφώνονται”, ανέφερε ο κ. Κανελλόπουλος της Code4Thought στην επικοινωνία μας, προσκαλώντας και τους πολίτες να συνειδητοποιήσουν τα δικαιώματα που αυτή η νομοθεσία τους κατοχυρώνει.

Το ΑΙ Act εκτός από απαγορεύσεις προβλέπει και μέτρα για τη στήριξη της καινοτομίας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, όπως η δημιουργία sandboxes από τα κράτη-μέλη, στα οποία θα δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. «Οι δομές αυτές θα πρέπει να είναι προσβάσιμες στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και στις νεοφυείς επιχειρήσεις, για να μπορούν να αναπτύσσουν και να εκπαιδεύουν καινοτόμα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά» αναφέρει το επίσημο κείμενο.

Το ΑΙ Act θα αρχίσει να εφαρμόζεται πλήρως 24 μήνες μετά την έναρξη της ισχύος του, δηλαδή την Άνοιξη του 2026. Εξαίρεση θα αποτελέσουν οι εξής διατάξεις του: η καθολική απαγόρευση ορισμένων πρακτικών που θα αρχίσει να εφαρμόζεται έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, οι κώδικες δεοντολογίας (εννέα μήνες μετά την έναρξη ισχύος), οι κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη γενικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τη διακυβέρνηση (12 μήνες μετά την έναρξη ισχύος), και οι υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου (36 μήνες).

Μέχρι τα συγκεκριμένα χρονικά ορόσημα οι ενδιαφερόμενες εταιρείες και οργανισμοί θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την προετοιμασία συμμόρφωσης με τον Κανονισμό. Και μάλλον έχουν ήδη (τουλάχιστον κάποιες) ξεκινήσει να το κάνουν. “Οι επιχειρήσεις θα πρέπει το συντομότερο να προβούν σε καταγραφή και αξιολόγηση ρίσκου των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να φτιάξουν ένα πλάνο συμμόρφωσης με τη νέα νομοθεσία” δήλωσε και σε εμάς η κα Παπουτσή της Deloitte. Για τον κ. Κανελλόπουλο οι εταιρείες που θα δουν το AI Act ως ευκαιρία θα έχουν το πλεονέκτημα. “Όσες το δουν ως αφορμή για να βελτιώσουν τα προϊόντα/υπηρεσίες τους που βασίζονται στις τεχνολογίες ΑΙ θα έχουν σαφές πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού τους” μας ανέφερε χαρακτηριστικά.

The post <strong>AI </strong><strong>Act: Η Ευρώπη θέλει να γίνει το παγκόσμιο πρότυπο για αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη</strong><strong></strong> appeared first on 2045.gr.