Η πρόταση για μια «κολοβή» έκδοση του ψηφιακού ευρώ δεν πέρασε από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πράγμα που σημαίνει ότι ξεπεράστηκε ένα σημαντικό εμπόδιο – μέχρι το επόμενο.

Με το ψήφισμα που ενέκρινε την Τρίτη η ολομέλεια στο Στρασβούργο υπογραμμίζει ότι η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των πληρωμών, ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας νέων μορφών αποκλεισμού τόσο για τους χρήστες όσο και για τους εμπόρους εάν αφεθεί αποκλειστικά σε ιδιωτικούς φορείς και φορείς εκτός Ε.Ε. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί σαφή σύμπλευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με όσους προειδοποιούν ότι η εξάρτηση από τρίτους -κατά βάση αμερικανικούς- παρόχους υπηρεσιών πληρωμών μπορεί να κοστίσει ακριβά στην ανεξαρτησία της Ευρώπης. Βεβαίως αυτή την ανησυχία ενισχύει η συμπεριφορά του νυν Αμερικανού προέδρου και των συνεργατών του.

Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει τη χρήση του ψηφιακού ευρώ ως online και offline νομίσματος, ευθυγραμμιζόμενο πλήρως με τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η πρόταση του εισηγητή προέβλεπε ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε offline συναλλαγές, πράγμα που θα άφηνε τον διαρκώς αυξανόμενο χώρο των online συναλλαγών στα ιδιωτικά συστήματα πληρωμών. Σε αυτά περιλαμβάνονται τόσο τα γνωστά μας από τις Visa, MasterCard και PayPal όσο και τα συστήματα άμεσων πληρωμών που σχεδιάζονται από εμπορικές τράπεζες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι η εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ, που θα είναι σχεδιασμένο να συμπληρώνει τις υπηρεσίες μετρητών και τις ιδιωτικές τραπεζικές υπηρεσίες (όπως είναι για παράδειγμα το ελληνικό IRIS), είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της νομισματικής κυριαρχίας της Ε.Ε., τη μείωση του κατακερματισμού των πληρωμών λιανικής και τη στήριξη της ακεραιότητας και της ανθεκτικότητας της ενιαίας αγοράς.

Ταυτόχρονα, το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία που έχει να διατηρηθεί ο ρόλος των (σημερινών) μετρητών, για τα οποία και τα στελέχη της ΕΚΤ έχουν τονίσει ότι δεν σχεδιάζεται η κατάργησή τους. Σε πολλές χώρες άλλωστε, τόσο στον ευρωπαϊκό Βορρά όσο και στον ευρωπαϊκό Νότο, τα μετρητά είναι πάντοτε καλοδεχούμενα στις συναλλαγές.

Τα σχετικά άρθρα του ψηφίσματος εγκρίθηκαν με ευρύτατη πλειοψηφία στην ονομαστική ψηφοφορία, με το Κοινοβούλιο να καλεί την ΕΚΤ να εντείνει την παρακολούθηση των κρυπτοστοιχείων όπως, για παράδειγμα, των stablecoins.

Το επόμενο ορόσημο είναι η συνεδρίαση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου τον ερχόμενο Μάιο. Εφόσον δεν υπάρξουν απρόοπτα, τα επόμενα βήματα μπορούν να έχουν ολοκληρωθεί μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 ώστε το πιλοτικό πρόγραμμα του ψηφιακού ευρώ να ξεκινήσει το 2027 και η πλήρης του λειτουργία το 2029, αν και πολλοί λένε ότι το χρονοδιάγραμμα αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ αισιόδοξο.

The post Στήριξη του Ευρωκοινοβουλίου στο πλήρες ψηφιακό ευρώ appeared first on 2045.gr.

Η γαλλική κυβέρνηση ετοιμάζεται να απαγορεύσει τη χρήση αμερικανικών εφαρμογών τηλεδιασκέψεων στις δημόσιες υπηρεσίες της. Google Meet, Microsoft Teams και Zoom είναι μερικές από τις εφαρμογές που δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν οι Γάλλοι δημόσιοι υπάλληλοι. Τη θέση τους θα πάρει η εφαρμογή Visio (καμία σχέση με την εφαρμογή της Microsoft, που μάλλον θα έχει αντιρρήσεις για αυτή τη συνωνυμία), η οποία αναπτύχθηκε από την υπηρεσία Dinum και λειτουργεί σε υποδομή της γαλλικής Outscale.

Δεν είναι κάτι συναρπαστικό αλλά από κάπου πρέπει να αρχίσει κανείς. Ορισμένοι ευρωβουλευτές βάζουν τον πήχη σαφώς πιο ψηλά, καλώντας την πρόεδρο Roberta Metsola να αναλάβει πρωτοβουλία που θα μειώσουν την εξάρτηση του Κοινοβουλίου από τεχνολογίας αμερικανικής κατασκευής.

Υποστηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές. Όντως υπάρχουν.

Αντί για Chrome, βάλτε Vivaldi, αντί για Gmail βάλτε Proton και αντί για αναζητήσεις μέσω Google και Bing προτιμήστε το Qwant, λένε οι ευρωβουλευτές. Αν δεχθούμε ότι οι Ευρωπαίοι είμαστε έτοιμοι για τέτοιες αλλαγές στην ψηφιακή μας καθημερινότητα, είναι λίγο δύσκολη η πλήρης απεξάρτηση από αμερικανικής τεχνολογίας υπολογιστές και περιφερειακά συστήματα. Η απουσία της Ευρώπης στο hardware είναι οφθαλμοφανέστατη, άλλωστε.

Στο επίπεδο των υπηρεσιών cloud, υπάρχουν ευρωπαϊκές εταιρείες όπως οι OVHcloud, Ionos, Scaleway και Aruba με υποδομές που μπορούν να αντικαταστήσουν το Google Cloud, το Amazon Web Services ή το Microsoft Azure. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι οι υποδομές είναι έτοιμες σήμερα να δεχθούν μια μαζική μετανάστευση πελατών από τις αμερικανικές πλατφόρμες.

Η συζήτηση για την απεξάρτηση εντείνεται και οι σχετικές φωνές δυναμώνουν ως αντίδραση σε κάθε κορώνα του απρόβλεπτου Αμερικανού προέδρου και του στενού κύκλου των συνεργατών του (κάποιοι θα τους έλεγαν και αυλικούς, ίσως).  Ωστόσο η ψηφιακή ανεξαρτησία της Ευρώπης είναι κάτι που μπορεί να εξάπτει μεν τη φαντασία αλλά λόγω της μεγάλης εγκατεστημένης βάσης των αμερικανικών εταιρειών στις χώρες της ηπείρου δεν είναι κάτι που θα γίνει πολύ εύκολα.

Βήμα δεύτερο – πληρωμές

Κάθε αγορά που πραγματοποιείτε σήμερα μέσω κάρτας περνάει από τα συστήματα της Visa ή της Mastercard και αν προτιμάτε τις ψηφιακές υπηρεσίες το πιθανότερο είναι να κάνετε χρήση της PayPal. Η προμήθεια που παρακρατούν οι δύο μεγάλοι εκδότες καρτών είναι μικρή για κάθε συναλλαγή, της τάξης του 0,1% και 0,2% και το ποσοστό είναι μεν μικρό αλλά αν λάβετε υπόψιν ότι κάθε χρόνο πραγματοποιούνται γύρω στα 11 τρισ. συναλλαγές με τη χρήση καρτών σε όλο τον κόσμο προκύπτει ένα αξιοσέβαστο ποσό.

Αν και όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι έχουν σήμερα μια κάρτα με το σήμα της Visa ή της MasterCard, η απεξάρτηση από τις δύο εταιρείες είναι ευκολότερη σε σχέση με όσα συμβαίνουν στις ψηφιακές εφαρμογές και υπηρεσίες.

Ο λόγος είναι ότι εκτός από τους δύο εκδότες, στην υπόθεση των πληρωμών παρεμβαίνουν και οι τράπεζες, οι οποίες σχεδιάζουν τα δικά τους συστήματα πληρωμών.

Στην Ελλάδα έχουμε το IRIS που, μετά και από ρυθμιστικές παρεμβάσεις του υπουργείου Οικονομικών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών σε όλο το εμπόριο.

Αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά αυτό που λείπει είναι μια λύση που θα λειτουργεί όπως η περιαγωγή στην κινητή τηλεφωνία – διασυνοριακά, χωρίς επιβαρύνσεις και με την ευκολία των μετρητών.

Η ΕΚΤ προωθεί ως γνωστόν την ιδέα του ψηφιακού ευρώ, για το οποίο ο στόχος είναι να παρουσιαστεί προς χρήση το 2029. Αλλά κανείς δεν είναι σε θέση να ορκιστεί ότι το χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί, αφού ο δρόμος για τη λήψη αποφάσεων στην Ε.Ε. είναι πολλές φορές ολισθηρός. Ασχέτως αν το όραμα της ΕΚΤ για ένα ψηφιακό ισοδύναμο των μετρητών θα υλοποιηθεί, σε εξέλιξη βρίσκονται και άλλες προσπάθειες, όχι κατ’ ανάγκη ανταγωνιστικές.

Να σας γνωρίσουμε το Wero, το οποίο είναι σε λειτουργία από τον Ιούλιο του 2024 σε μικρό αριθμό ευρωπαϊκών χωρών. Η υπηρεσία θα αντικαταστήσει σταδιακά τις υπηρεσίες πληρωμών Giropay στη Γερμανία, Paylib στη Γαλλία, Payconiq στο Βέλγιο και iDEAL στην Ολλανδία. Σήμερα είναι διαθέσιμο στους πελάτες αρκετών τραπεζών σε Γερμανία, Γαλλία και Βέλγιο, ενώ η επέκτασή του στην Ολλανδία έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τον Μάρτιο.

Σε απλά λόγια, είναι ένα διασυνοριακό IRIS και προωθείται από τις εμπορικές τράπεζες ως ένα απλό, ασφαλές και εύκολο στη χρήση σύστημα πληρωμών, το οποίο (αν και δεν λέγεται φωναχτά) μπορεί να υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών.

Άρθρο 42.7 αντί του Άρθρου 5

«Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών. Οι δεσμεύσεις και η συνεργασία στον τομέα αυτόν εξακολουθούν να είναι σύμφωνες προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του NATO, η οποία παραμένει, όσον αφορά τα κράτη που είναι μέλη του, το θεμέλιο της συλλογικής τους άμυνας και το όργανο της εφαρμογής της».

Αυτά λέει στην 7^η παράγραφό του το Άρθρο 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών είναι κάτι που σταδιακά παύει να θεωρείται ταμπού. Έως σήμερα, η αλληλεγγύη ήταν θέμα συζήτησης εντός του ΝΑΤΟ και στη βάση του Άρθρου 5 περί παροχής συνδρομής, όμως η στάση της Ουάσιγκτον και η ρητορική του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία έχουν κάνει πολλούς Ευρωπαίους να χάνουν τον ύπνο τους και άλλους να βλέπουν μια χρυσή ευκαιρία, κάτι που αποτυπώνεται και στον χρηματιστηριακό κόσμο.

Η μετοχή της γερμανικής Rheinmetall έχει ενισχυθεί κατά 130% κατά το τελευταίο 12μηνο εν μέσω προσδοκιών ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία θα αναπτυχθεί σημαντικά μέσα από προγράμματα όπως το SAFE, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο 150 δισ. ευρώ που έχει ως στόχο να επιταχύνει την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού. Τον τόνο δίνει ο επίτροπος για την Άμυνα Andrius Kubilius που στα μέσα Ιανουαρίου τόνισε ότι η Ε.Ε. πρέπει να προετοιμαστεί για τη μείωση της αμερικανικής παρουσίας και απηύθυνε πρόσκληση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ. Ένα μικρό ΝΑΤΟ μέσα στο ΝΑΤΟ δηλαδή.

Από συνομοσπονδία, ομοσπονδία

Η αναβίωση του δόγματος Μονρόε (που, περιληπτικά, λέει ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές δυνάμεις να αναμειχθούν στις υποθέσεις του δυτικού ημισφαιρίου) όπως είδαμε και στην περίπτωση της Βενεζουέλας, επαναφέρει στην ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση τον φεντεραλισμό.

Ποιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας και προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι που σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Lauven είπε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι ένα χαλαρό κλαμπ βέτο και δισταγμών

«Ο συντονισμός των εθνικών συμφερόντων δεν είναι το ίδιο με το να ενεργεί κανείς ως μία δύναμη. Όπου η Ευρώπη έχει επιλέξει την ομοσπονδία -εμπόριο, ανταγωνισμός, ενιαία αγορά – είναι σεβαστή και ακούγεται. Όπου δεν το έχει κάνει – άμυνα, εξωτερική πολιτική, βιομηχανική στρατηγική – είναι διχασμένη και ευάλωτη. Μια Ένωση ισχυρή στο εμπόριο αλλά αδύναμη στην ασφάλεια θα βλέπει πάντα τα πλεονεκτήματά της να χρησιμοποιούνται εναντίον της. Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει: κατακερματισμένα έθνη ή μια πραγματική ευρωπαϊκή δύναμη», είπε ο Ντράγκι, ωστόσο, με εξαίρεση συγκεκριμένα πρόσωπα και κάποιων think tanks εντός της Ε.Ε. η ιδέα δεν φαίνεται να είναι -προς το παρόν- ιδιαίτερα ελκυστική. Οι πολίτες ανησυχούν όλο και περισσότερο για το μέλλον τους και επιθυμούν η Ε.Ε. να ενεργεί με ενότητα και φιλοδοξία, αναφέρει πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ίδιοι πολίτες θα συναινούσαν στην παραχώρηση ενός μέρους της εθνικής κυριαρχίας για τη λειτουργία ενός ομοσπονδιακού οργάνου. Όπως όμως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε εξελίξεις -η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ είναι ένα καλό παράδειγμα-  και το ίδιο μπορεί να συμβεί ως αντίδραση στην αμερικανική πολιτική.

Άλλωστε, δεν είναι εποχή για βεβαιότητες.

Αλλά για την ώρα θα αρκεστούμε στις… τηλεδιασκέψεις.

The post Μικρά βήματα ευρωπαϊκής αυτονομίας και στο βάθος… appeared first on 2045.gr.

«Αφήστε το δημόσιο συμφέρον να επικρατήσει» είναι ο τίτλος -και το κεντρικό μήνυμα- της παρέμβασης με την οποία οι οικονομολόγοι προσπαθούν να πείσουν τους ευρωβουλευτές να στοιχηθούν πίσω από την υπόθεση του ψηφιακού ευρώ.

Ένα ισχυρό δημόσιο ψηφιακό ευρώ, λένε οι υπογράφοντες, «αποτελεί ουσιώδη διασφάλιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, σταθερότητας και ανθεκτικότητας».

«Το ψηφιακό ευρώ δημιουργεί άμεσο δεσμό μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, επομένως, πρέπει να λειτουργεί τόσο online όσο και offline, να προστατεύει την ιδιωτικότητα εκ σχεδιασμού, και να είναι διαθέσιμο σε όλους τους κατοίκους της Ευρώπης – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν διαθέτουν λογαριασμούς σε εμπορικές τράπεζες. Εάν ένα μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών εταιρειών αποκλειστεί ή επιτραπεί να το αρνηθεί, ή εάν τα όρια κατοχής παραμείνουν τόσο χαμηλά που οι πολίτες δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως σοβαρή αποθήκη αξίας, τότε το ψηφιακό ευρώ θα αποτύχει να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του. Η Ευρώπη θα έχει δημιουργήσει ένα ψηφιακό νόμισμα – απλώς όχι ένα που έχει σημασία», προσθέτουν, έχοντας περιγράψει με κομψό τρόπο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το εγχείρημα.

Η ΕΚΤ προωθεί μετ’ επιτάσεως το ψηφιακό ευρώ και υπέρ του τάσσονται και κεντρικοί τραπεζίτες της ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένου του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα.  Βεβαίως οι τραπεζίτες σε αυτή την περίπτωση θέλουν τη βοήθεια των πολιτικών. Μεταξύ των 720 μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το σχέδιο του ψηφιακού ευρώ φαίνεται να υποστηρίζεται από τη φιλελεύθερη και την κεντροαριστερή πτέρυγα. Στο εσωτερικό του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος φαίνεται να διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις, ενώ οι υπερσυντηρητικοί του Ευρωκοινοβουλίου δεν κάνουν την έκπληξη και απορρίπτουν το εγχείρημα. Το επιχείρημά τους είναι ότι το ψηφιακό ευρώ θέτει κινδύνους για την ιδιωτικότητα και την καινοτομία. Παραδόξως, ίσως, δεν έχουν τις ίδιες ανησυχίες για την εξάρτηση της Ευρώπης από συστήματα πληρωμών τρίτων και από την κυριαρχία αμερικανικών εταιρειών στον συγκεκριμένο τομέα.

Εν κατακλείδι και αυτός είναι ο λόγος της παρέμβασης των 70 οικονομολόγων, χρειάζονται άλλοι 40 ευρωβουλευτές που θα νομοθετήσουν υπέρ του ψηφιακού ευρώ όταν έρθει η κρίσιμη ώρα. Η οποία κρίσιμη ώρα θα έρθει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί ως τώρα.

Ψηφιακό ευρώ όπως Mercosur;

Ακούγεται ίσως εύκολο με δεδομένο ότι και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. είναι υπέρ του εγχειρήματος. Όμως τίποτα δεν είναι δεδομένο, όπως έδειξε και η ξαφνική «αναποδιά» με την κύρωση της εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε. – Mercosur. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει τη νομική γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου μεταθέτει για ως και 24 μήνες την κύρωση της συμφωνίας. Η περιπέτεια της συγκεκριμένης εμπορικής συμφωνίας μάλλον ανησυχία προκάλεσε στον γυάλινο πύργο της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη. Εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει τη νομοθεσία για το ψηφιακό ευρώ μέσα στο 2026, το σχέδιο θα έχει ξεπεράσει ένα σημαντικό εμπόδιο. Η ΕΚΤ θα μπορεί να συνεχίσει με χρονικό ορίζοντα το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ πριν τη λήξη της δεκαετίας που διανύουμε.

Εκτός της ΕΚΤ, όμως, με (συγκρατημένη) ανησυχία παρακολουθούν την υπόθεση οι εμπορικές τράπεζες, οι οποίες είναι αυτές που σήμερα έρχονται σε επαφή με τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Οι παραδοσιακές δυνάμεις του χρηματοπιστωτικού τομέα δεν έχουν πολλούς λόγους να επιθυμούν την αίσια ολοκλήρωση της προσπάθειας.

Τράπεζες προβληματισμένες

Το ψηφιακό ευρώ εξ ορισμού θα περικόψει τον διαμεσολαβητικό τους ρόλο. Οι πολίτες θα μπορούν να διατηρούν εκτός τραπεζικού συστήματος ένα χρηματικό ποσό -που μάλλον δεν θα είναι μεγαλύτερο των 3.000 ευρώ-, σαν να ήταν φυσικό χρήμα, μετρητά δηλαδή. Η βασική ανησυχία είναι ότι το ψηφιακό ευρώ θα επηρεάσει τον όγκο των τραπεζικών καταθέσεων. Η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ομοσπονδία (EBF) πιέζει για αυστηρά όρια, ώστε το ψηφιακό ευρώ να μην χρησιμοποιείται ως μέσο αποταμίευσης αλλά μόνο για συναλλαγές.

«Αν και το σχέδιο για το ψηφιακό ευρώ, όπως παρουσιάστηκε από την ΕΚΤ, μπορεί να παρουσιάζει μια σειρά από πλεονεκτήματα, έχουν προκύψει αρκετές ανησυχίες» λέει η PriceWaterhouseCoopers σε έκθεση που ετοίμασε για την EBF με θέμα το ψηφιακό ευρώ.

Σύμφωνα με την έκθεση και για το σύνολο των τραπεζών της ευρωζώνης, το συνολικό κόστος για την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ της αλλαγής μπορεί να φτάσει τα 18 δισεκατομμύρια ευρώ. «Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι, καθώς ο σχεδιασμός, οι προσδοκίες και οι τεχνολογικές απαιτήσεις βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη, η μελέτη δεν περιλαμβάνει τα έξοδα λειτουργίας, τα έξοδα για την επεξεργασία των αγορών και τα έξοδα που σχετίζονται με τη λειτουργία εκτός σύνδεσης και τους πολλαπλούς λογαριασμούς», αναφέρει η έκθεση που δείχνει με σαφήνεια πώς αντιμετωπίζουν οι τράπεζες το θέμα.

Την ανησυχία των εμπορικών τραπεζών  εξέφρασε σαφώς και η Deutsche Bank σε ανάλυση όπου συνδέει το ψηφιακό ευρώ με τα σχέδια της Ε.Ε. για αύξηση των αμυντικών δαπανών.

«Σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κινητοποιήσει σημαντικά κεφάλαια για την άμυνα, τις υποδομές και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, είναι απαραίτητο να διατηρηθεί η ικανότητα του τραπεζικού τομέα να χρηματοδοτεί αυτές τις προτεραιότητες. Ως εκ τούτου, το ψηφιακό ευρώ θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο που να αποφεύγεται η σημαντική εκροή καταθέσεων που ενδέχεται να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης, να περιορίσει τη ροή κεφαλαίων προς την ευρωπαϊκή οικονομία, να θέσει τον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού και να θέσει σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ιδίως σε περιόδους κρίσης», γράφει η γερμανική τράπεζα και -για να αποφεύγονται, ίσως, παρανοήσεις- προσθέτει ότι «ένα καλά σχεδιασμένο όριο [κεφαλαίων που μπορεί να διατηρεί κανείς σε ψηφιακό ευρώ] και ένα δίκαιο μοντέλο αποζημίωσης για τις τράπεζες και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών είναι απαραίτητα για την αποφυγή αρνητικών συνεπειών».

Η Deutsche Bank εκτιμά ότι η στρατηγική της Ε.Ε. για τις λιανικές πληρωμές, που δημοσιεύθηκε το 2020, είναι πλέον παρωχημένη, καθώς στα χρόνια που μεσολάβησαν η ΕΚΤ ξεκίνησε να προωθεί την υπόθεση του ψηφιακού ευρώ, ενώ υπήρξαν και άλλες εξελίξεις στο νομισματικό πεδίο. Η τράπεζα υποστηρίζει ότι χρειάζεται μια ολιστική στρατηγική που θα περιλαμβάνει το ψηφιακό ευρώ, τα stablecoins και το καθιερωμένο οικοσύστημα του ιδιωτικού τομέα. Σε αντίθετη περίπτωση, οι μεμονωμένες πρωτοβουλίες κινδυνεύουν να υπονομεύσουν η μία την άλλη.

Ωστόσο ολιστική προσέγγιση δεν σημαίνει και ομοφωνία. Έτσι, τη στιγμή που η ΕΚΤ «κηρύττει» τα οφέλη του ψηφιακού ευρώ, οι εμπορικές τράπεζες κινούνται στην κατεύθυνση των stablecoins. Τον Οκτώβριο του 2025, έντεκα τράπεζες, οι BNP Paribas, CaixaBank, DanskeBank, Deka, DZ Bank, ING, KBC, Raiffeisen Bank, SEB, Sella, και UniCredit, δημιούργησαν την κοινοπραξία Qivalis, με σκοπό το λανσάρισμα ενός stablecoin με ρήτρα ευρώ εντός του τρέχοντος έτους.

Θα ακολουθήσουν και άλλοι; Μάλλον ναι και στον χορό λέγεται ότι θα μπουν και εκπρόσωποι της νέας τραπεζικής γενιάς.

Την εξέλιξη των stablecoins παρακολουθεί και η ΕΚΤ. Σε ανάλυση που δημοσιεύεται στον ιστότοπό της επισημαίνεται ότι κύριοι κίνδυνοι είναι η πιθανή «αποσύνδεση» από το συμβατικό νόμισμα με το οποίο έχουν συσχετιστεί και οι μαζικές ρευστοποιήσεις σε περιόδους κρίσης. Επιπλέον, η αυξανόμενη διασύνδεση με το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα ενδέχεται να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις στις τράπεζες, όπως εκροές καταθέσεων. Η ΕΚΤ υπογραμμίζει την ανάγκη για αυστηρή ρύθμιση και εποπτεία, προκειμένου να περιοριστούν οι κίνδυνοι από τη μεταβλητότητα και τη μόλυνση των αγορών.

Τα stablecoins με ρήτρα ευρώ δεν είναι κάτι νέο, είναι όμως κάτι μικρό στον «ωκεανό» των stablecoins. Σύμφωνα με στοιχεία της Coinmarket, το μεγαλύτερο stablecoin με ρήτρα ευρώ είναι το EURC, του οποίου η κεφαλαιοποίηση φτάνει τα 355 εκατ. ευρώ, αλλά η απόσταση από τα stablecoin δολαρίου είναι χαώδης. Η κεφαλαιοποίηση του USDC είναι στα 76 δισ. δολάρια και του Tether στα 187 δισ., είναι εύκολα αντιληπτό ότι τα ευρωπαϊκά stablecoins έχουν δρόμο μπροστά τους για να γίνουν πιο «ορατά» στην παγκόσμια αγορά.

Προς συμβιβασμό (μάλλον)

Άρα οδηγούμαστε σε σύγκρουση μεταξύ ψηφιακού ευρώ και stablecoins; Με δεδομένο ότι η ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης γράφεται με συμβιβασμούς, μάλλον οδηγούμαστε σε μια συγκατοίκηση. Μπορεί η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ να έχει κατά καιρούς μιλήσει για τους κινδύνους της ιδιωτικοποίησης του χρήματος, αλλά μάλλον θα επικρατήσει η μέση οδός, όπου τα stablecoins των τραπεζών θα «συμβιώνουν» με το ψηφιακό ευρώ. Σε βάθος δεκαετίας, μπορεί οι καθημερινές μας αγορές να γίνονται με ψηφιακό ευρώ ή κάποιο stablecoin, όπως σήμερα γίνονται με ψηφιακές ή φυσικές κάρτες Visa και MasterCard χωρίς κανείς να δίνει ιδιαίτερη σημασία.

Την οποία μέση οδό περιέγραψε ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας, Φάμπιο Πανέτα πριν από λίγες μόλις ημέρες σε εκδήλωση στο Μιλάνο. Σε ομιλία του στην ένωση των ιταλικών τραπεζών, ο Πανέτα εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι τα stablecoins θα εξελιχθούν, δεδομένης της υποστήριξης που απολαμβάνουν από την αμερικανική κυβέρνηση.

Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι τα ψηφιακά νομίσματα ενισχύουν τη θέση του δολαρίου και δεν δείχνει διάθεση να αναθεωρήσει τη στάση της.  Όποιος έχει ακούσει τις αναφορές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στα κρυπτοστοιχεία, θα συμφωνήσει.

Ο Πανέτα επισήμανε ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις έδειξαν ότι μπορεί να είναι επικίνδυνο για την Ευρώπη να βασίζεται σε αμερικανικές εταιρείες όπως η Visa, η Mastercard και η PayPal για περισσότερα από τα δύο τρίτα των πληρωμών της.  «Όταν συζήτησα αυτό το θέμα με τις τράπεζες μιας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας που αντιτάχθηκαν στο ψηφιακό ευρώ επειδή ανησυχούσαν ότι θα χάσουν το 30% των πληρωμών που διεκπεραιώνουν ψηφιακά, τους είπα: αντί να ανησυχείτε για το 30%, σκεφτείτε ποιος ελέγχει το 70% που έχετε ήδη χάσει», είπε, θέτοντας το θέμα μάλλον στις σωστές του βάσεις.

The post Επιστολές, αναλύσεις και… συνωμοσίες γύρω από το ψηφιακό ευρώ appeared first on 2045.gr.

Μία κάποια πρόοδος σημειώθηκε κατά τη συνεδρίαση του Eurogroup στην Κοπεγχάγη στις 19 Σεπτεμβρίου, αλλά, αν εξαιρέσουμε όσους συμμετείχαν στη συνεδρίαση, ουδείς άλλος είναι σε θέση να γνωρίζει ποια ακριβώς ήταν αυτή η πρόοδος.

«Οι υπουργοί συμφώνησαν στις πολιτικές κατευθύνσεις για το θεσμικό πλαίσιο σχετικά με το ανώτατο ποσό διακράτησης και την τελική έκδοση του ψηφιακού ευρώ», αναφέρεται στο σχετικό ανακοινωθέν και η μετάφραση σε όσο το δυνατόν πιο απλά ελληνικά είναι ότι τα μέλη του Eurogroup συμφώνησαν ότι το ψηφιακό πορτοφόλι στο οποίο θα «αποθηκεύουμε» τα ψηφιακά μας ευρώ θα έχει μια συγκεκριμένη χωρητικότητα. Ποια είναι αυτή; Άγνωστη, αλλά αν κρίνουμε με βάση εκτιμήσεις και δημοσιεύματα του σχετικά κοντινού παρελθόντος, το ανώτατο ποσό δεν θα υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τα 3.000 ευρώ.

Πίσω από αυτό το ποσό (το οποίο είναι ενδεικτικό, καθώς το τελικό μπορεί να είναι διαφορετικό) κρύβονται ουκ ολίγες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. Το ψηφιακό ευρώ χαλάει συνήθειες και δημιουργεί έναν ανταγωνισμό που δεν περίμεναν οι εμπορικές τράπεζες.

Γιατί ανησυχούν οι τράπεζες;

Ήδη από το 2023, όταν η ΕΚΤ άρχισε να διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια τα σχέδιά της για μια ψηφιακή εκδοχή του ευρώ, υπήρξαν ανησυχίες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι παρά μια μορφή μετρητών και τα μετρητά είναι εκτός τραπεζικού συστήματος. Μπορεί να βρίσκονται σε τσέπες ή σε… στρώματα και, φυσικά, λόγω της θέσης στην οποία βρίσκονται δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε χρηματοδοτήσεις. Κοινώς, δεν μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν οι τράπεζες για να δώσουν δάνεια. Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να είναι το ίδιο. Ακόμα χειρότερα, μιας και εδώ μιλάμε για μια άυλη μορφή χρήματος, η μεταφορά χρημάτων από έναν τραπεζικό λογαριασμό σε ένα ψηφιακό πορτοφόλι θα είναι υπόθεση μερικών κλικ, χωρίς να χρειάζεται αναμονή σε γκισέ ή ΑΤΜ.

Ο κίνδυνος ενός αθόρυβου bank run, όπου οι καταθέτες αποσύρουν χρήματα από τις τράπεζες για να τα κατευθύνουν στο ψηφιακό του πορτοφόλι προκάλεσαν ρίγη στα τραπεζικά στελέχη. Ρίγη ανησυχίας, όχι συγκίνησης.

Ένα δεύτερο σημείο που προκάλεσε επίσης ανησυχία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ότι το ψηφιακό ευρώ ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και όχι από τις εμπορικές τράπεζες ή από τρίτους όπως είναι η Visa και η MasterCard. Έως σήμερα, η ΕΚΤ δεν έχει καμία άμεση επαφή με την καθημερινότητα των πολιτών, ξαφνικά όμως βρίσκεται να λειτουργεί ένα σύστημα που θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε και ως σύστημα παράλληλων πληρωμών.  Σήμερα, σε μια συναλλαγή με κάρτα μεσολαβούν ενδιάμεσοι που λαμβάνουν κάποια προμήθεια. Η τράπεζα που εξέδωσε την κάρτα, η τράπεζα του εμπόρου στο κατάστημα του οποίου γίνεται η συναλλαγή, η Visa ή η MasterCard, οι τεχνολογικοί ενδιάμεσοι που εξασφαλίζουν την ακεραιότητα της συναλλαγής, όλοι αυτοί λαμβάνουν μια προμήθεια. Αντίθετα, στο ψηφιακό ευρώ (όπως και στα μετρητά) η συναλλαγή γίνεται απευθείας μεταξύ πωλητή και αγοραστή. Δεν μεσολαβούν ενδιάμεσοι και αυτό δεν αρέσει σε πολλούς. Στο Eurogroup επιτεύχθηκε μια ακόμη συμβιβαστική συμφωνία: Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συμφωνήσουν με την ΕΚΤ για το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ. Έτσι, σε αυτόν τον γύρο αναμέτρησης, οι πολιτικοί επικράτησαν των τεχνοκρατών, οι οποίοι μαζί με την υπόλοιπη επιχειρηματολογία τους περί χρηματοοικονομικής ανεξαρτησίας της Ευρώπης και αποσύνδεσής της από τα συστήματα πληρωμών των (ως επί το πλείστον αμερικανικών) εταιρειών τονίζουν και ένα ακόμα σημείο – αυτό της ασφάλειας.

Τεχνικές και… πολιτικές προκλήσεις

Διάφορα περιστατικά που έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια σε διάφορα σημεία στην Ευρώπη, έχουν δείξει την ανάγκη να υπάρχουν αξιόπιστες υποδομές και -κυρίως- αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις. Το μπλακάουτ που σημειώθηκε στην Ιβηρική τον περασμένο Απρίλιο έθεσε εκτός μάχης και τα συστήματα πληρωμών και ανέδειξαν τη σημασία των μετρητών. Χώρες όπως η Σουηδία καλούν τους πολίτες τους να διατηρούν ένα ποσό σε μετρητά στο σπίτι τους για την κάλυψη των βασικών αναγκών. Στη Γερμανία, η ομοσπονδιακή τράπεζα διαπίστωσε ότι κατά μέσο όρο οι πολίτες της χώρας διατηρούν 1.364 σε μετρητά είτε στο σπίτι είτε σε κάποια τραπεζική θυρίδα. Αν και η έρευνα είναι του 2020, λίγα πράγματα πρέπει να έχουν αλλάξει στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης όπου η φράση «τα μετρητά είναι βασιλιάς» είναι, ιστορικά,  κομμάτι της καθημερινότητας. Θεωρητικά, η Γερμανία θα μπορούσε να είναι έτοιμη για το άλμα στο ψηφιακό ευρώ, αν και είναι επίσης μια από τις πιο επιφυλακτικές χώρες απέναντι σε ο,τιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ότι μπορεί να υπονομεύσει την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Προσπαθώντας να διασκεδάσει τις ανησυχίες των Γερμανών (και πολλών ακόμα), η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η ασφάλεια των συναλλαγών είναι ακρογωνιαίος λίθος του σχεδιασμού της μαζί με την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Επισημαίνει επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ θα πρέπει να είναι διαθέσιμο και σε offline συναλλαγές, χωρίς δηλαδή να απαιτείται παρουσία του διαδικτύου. Το ίδιο θέλουν και οι πολίτες που έχουν ερωτηθεί. Τεχνολογικά, άλλωστε, υπάρχουν λύσεις ώστε το ψηφιακό ευρώ να χρησιμοποιείται με την ευκολία των κλασικών μετρητών στις καθημερινές συναλλαγές.

Υπάρχει κάτι άλλο; Βεβαίως, ο ανταγωνισμός. Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει δώσει ώθηση στα κρυπτονομίσματα, φροντίζοντας μάλιστα να απαγορεύσει στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα κάθε σκέψη για τη δημιουργία ψηφιακού δολαρίου. Ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός παραδοσιακών χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων δημιουργούν επενδυτικά προϊόντα που βασίζονται σε διάφορα κρυπτοστοιχεία. Το παράδειγμά τους ακολουθούν και ευρωπαϊκές τράπεζες. Αν, οι πολίτες στραφούν προς τα stablecoins ή άλλες μορφές κρυπτονομισμάτων τι νόημα άραγε θα έχει ένα ψηφιακό ευρώ;

Μια επιπλέον παράμετρος έχει να κάνει με ένα σοβαρό τεχνικό θέμα, την επαλήθευση των συναλλαγών. Η τεχνολογία blockchain εμφανίζεται εδώ ως μονόδρομος και η ΕΚΤ μπορεί είτε να δημιουργήσει ένα δικό της σύστημα είτε να βασιστεί σε ένα υφιστάμενο. Οι Financial Times έγραφαν τον περασμένο Αύγουστο ότι η ΕΚΤ μελετούσε τα δίκτυα του Ethereum ή του Solana. Κάτι τέτοιο είναι προφανές ότι θα δώσει τεράστια ώθηση σε μερικούς από τους πιο γνωστούς εκπροσώπους του οικοσυστήματος των κρυπτονομισμάτων. Το θέμα είναι αν επιθυμεί κάτι τέτοιο η ΕΚΤ. Ουσιαστικά, το θέμα εδώ δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό.

Τα πρόσωπα του ψηφιακού ευρώ

Στο ευρωπαϊκό περιβάλλον υπάρχουν αρκετοί που κινούνται στο προσκήνιο ή το παρασκήνιο υπέρ ή… όχι και τόσο υπέρ του ψηφιακού ευρώ. Αυτοί είναι οι σημαντικότεροι:

Christine Lagarde, η επικεφαλής

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) θεωρεί ότι το ψηφιακό ευρώ είναι εργαλείο για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας της Ευρώπης. Τον περασμένο Ιούλιο και κατά την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΕΚΤ, η Lagarde τόνισε ότι «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία και τη διατήρηση του νομίσματός μας. Είμαστε αποφασισμένοι να επικεντρωθούμε στην ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ και να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να είμαστε έτοιμοι εγκαίρως και να διαθέσουμε αυτή την ψηφιακή μορφή κυρίαρχου χρήματος στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα γίνει αύριο, να είστε σίγουροι. Τα μετρητά θα υπάρχουν πάντα, και οι τράπεζες θα συνεχίσουν να συμμετέχουν και να διαμεσολαβούν στη διαδικασία. Ωστόσο, καθήκον μας είναι να διασφαλίσουμε ότι, καθώς οι προτιμήσεις των Ευρωπαίων εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου, το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια πιθανή πραγματικότητα». Οι προσεκτικοί αναγνώστες θα διακρίνουν την προσπάθεια της προέδρου της ΕΚΤ να διασκεδάσει τις ανησυχίες των τραπεζών, που φαίνεται να θεωρούν ότι το ψηφιακό ευρώ μπορεί να υπονομεύσει τη ρευστότητά τους. Σε κάθε περίπτωση, είναι βέβαιο ότι η Lagarde από κάποια άλλη θέση, καθώς η θητεία της στο τιμόνι της ΕΚΤ λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2027 χωρίς δυνατότητα ανανέωσης.

Piero Cipollone, ο πρεσβευτής

Ο 63χρονος Ιταλός οικονομολόγος είναι μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και ο αξιωματούχος που έχει τη γενική εποπτεία του εγχειρήματος για το ψηφιακό ευρώ. Είναι πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Υψηλού Επιπέδου του Ευρωσυστήματος για το Ψηφιακό Ευρώ από το 2023, ενώ από το ίδιο έτος προεδρεύει επίσης του συμβουλίου για τις λιανικές πληρωμές, καθώς και του συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των πανευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις.  Είναι, επίσης, ο άνθρωπος που ανά τακτά χρονικά διαστήματα ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  σχετικά με θέματα που σχετίζονται με το ψηφιακό ευρώ.

Paschal Donohoe, ο πολιτικός

Ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών προεδρεύει του Eurogroup από το 2020 και πλέον βρίσκεται στην τρίτη θητεία του. Εφόσον δεν υπάρξουν απρόοπτα, θα παραμείνει σε αυτή τη θέση (τουλάχιστον) έως το τέλος του 2027. Λόγω της θέσης του καλείται να συγκεράσει τις διαφορετικές απόψεις που διατυπώνονται εντός της ευρωζώνης σε διάφορα θέματα, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως του ψηφιακού ευρώ. Απηχώντας και τις θέσεις της προέδρου της ΕΚΤ, ο Donohoe επισήμανε σε άρθρο του στο Politico ότι «το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα προσφέρει επιπλέον επιλογές πληρωμών, διασφαλίζοντας το απόρρητο και την ασφάλεια».

Fernando Navarrete Rojas, ο αντιρρησίας

Ο Ισπανός πολιτικός εξελέγη ευρωβουλευτής  το 2024, ανήκει στην κεντροδεξιά ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και έχει οριστεί ως ο εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σε πολιτικό επίπεδο για το ψηφιακό ευρώ. Η στάση του απέναντι στο εγχείρημα είναι κάπως χλιαρή και ίσως να εκφράζει τις επιφυλάξεις μέρους του χρηματοοικονομικού συστήματος, δεδομένου ότι πριν την εκλογή του και επί έξι χρόνια ήταν διευθυντής ιδιαίτερο γραφείο του διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας. Σε παρέμβασή του τον περασμένο Ιούνιο στο Ευρωκοινοβούλιο υπογράμμισε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτους παρόχους πληρωμών αποτελεί οικονομική και γεωπολιτική αδυναμία που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Όμως, πρόσθεσε, η λύση δεν μπορεί να είναι ο περιορισμός της καινοτομίας σε ένα προϊόν που προκαλεί ανησυχία στους πολίτες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και εμποδίζει την εμφάνιση εναλλακτικών επιλογών. «Ας θέσουμε έναν κοινό στόχο και ας εξερευνήσουμε χωρίς φόβο τι μπορούν να προσφέρουν στους πολίτες οι διάφορες λύσεις πληρωμών», ανέφερε. Η στάση του απέναντι στο ψηφιακό ευρώ ήταν σαφής και σε δηλώσεις του στο Politico, όταν ανέφερε ότι το συγκεκριμένο εγχείρημα αποτελεί πυρηνική απειλή για τον τραπεζικό κλάδο. Σε πολυσέλιδη ανάλυσή του αναρωτήθηκε ποιο ακριβώς πρόβλημα θα λύσει το ψηφιακό ευρώ και έλαβε απάντηση από τεχνοκράτες που τάσσονται υπέρ του εγχειρήματος.

Με τα μάτια στο ημερολόγιο

Είναι εύκολο να δει κανείς ότι διαφορετικές απόψεις, η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, οι επιφυλάξεις των εμπορικών τραπεζών, είναι μερικοί από τους λόγους που καθυστερούν το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ.

Η διαδικασία που απαιτείται για το νομοθετικό πλαίσιο είναι εκ… ευρωπαϊκής φύσεως πολύπλοκη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ουσιαστικά οι κυβερνήσεις των κρατών μελών) έχει υποσχεθεί ότι θα ολοκληρώσει την αξιολόγηση του νομοθετικού πλαισίου εντός του έτους. Ακολούθως, το μπαλάκι επιστρέφει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για περαιτέρω επεξεργασία, διορθώσεις, προσθήκες, αφαιρέσεις. Αν όλα πάνε καλά, η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2026, χωρίς να αποκλείεται μια μικρή παράταση που λόγω των θερινών διακοπών θα μεταφέρει την οριστικοποίηση αυτής της εργασίας στο φθινόπωρο του ίδιου έτους.  

Από εκεί και πέρα χρειάζονται 2,5 χρόνια για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του συστήματος που θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά του ψηφιακού ευρώ. Χωρίς απρόοπτα, όλα αυτά σημαίνουν ότι η ιδέα που διατυπώθηκε κάπως αφηρημένα προ δεκαπενταετίας και άρχισε να διαμορφώνεται το 2023 θα πάρει σάρκα και οστά το 2029. Στην καλύτερη των περιπτώσεων…

The post Διαβουλεύσεις και παρασκήνιο για το ψηφιακό ευρώ – Στόχος, το 2029 appeared first on 2045.gr.

Βήματα αυτονόμησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση και αν στον τομέα της άμυνας θα απαιτηθούν χρόνος και χρήμα, σε κάποιους άλλους τομείς οι συνθήκες δείχνουν περισσότερο ώριμες.

Οι ηγέτες των χωρών της ευρωζώνης είχαν συζήτηση με την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ την περασμένη εβδομάδα με την οποία αντάλλαξαν απόψεις για το ψηφιακό ευρώ. Σύμφωνα με το κείμενο συμπερασμάτων, σε έναν αυξανόμενα διασπασμένο και ψηφιακό κόσμο, η επιταχυνόμενη πρόοδος για το ψηφιακό ευρώ έχει κομβικό ρόλο. Το ψηφιακό ευρώ, αναφέρουν οι ηγέτες, «θα υποστηρίξει ένα ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών στο λιανεμπόριο, θα συμβάλλει στην οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης και θα ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ».

Η προετοιμασία για το ενδεχόμενο λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ ξεκίνησε πριν από περίπου 1,5 χρόνο, τον Οκτώβριο του 2023. Εκείνη την περίοδο, δεν ήταν ξεκάθαρο αν η ευρωζώνη θα προχωρήσει με μια ψηφιακή εκδοχή του ενιαίου νομίσματος, ωστόσο στο πέρασμα των μηνών η λέξη “ενδεχόμενο” άρχισε να εμφανίζεται όλο και λιγότερο στις δηλώσεις των αξιωματούχων της ευρωζώνης.

Ως ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα του ψηφιακού ευρώ εμφανίζεται η αυτονόμησή του από τα διαδεδομένα συστήματα πληρωμών και από τις πλατφόρμες που λειτουργούν σήμερα κολοσσοί όπως η Mastercard και η Visa. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές του εγχειρήματος, είναι σημαντικό η Ευρώπη να αποκτήσει ένα σύστημα πληρωμών που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις ψηφιακές συναλλαγές αλλά δεν θα υπόκειται στους περιορισμούς και τις απαιτήσεις μιας εταιρείας.

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η όξυνση των ευρω-αμερικανικών σχέσεων δεν λειτουργεί τόσο ως επιταχυντής των εξελίξεων, καθώς το χρονοδιάγραμμα δεν έχει αναθεωρηθεί. Μάλλον, όμως, επιβεβαιώνει την ορθότητα των ευρωπαϊκών επιλογών.

Σύμφωνα με τον σημερινό σχεδιασμό, η περίοδος Απριλίου-Ιουνίου 2025 αποτελεί την πιο κρίσιμη για την υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ, καθώς θα οριστικοποιηθούν όλες οι κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες. Εφόσον δεν υπάρξουν περιπλοκές ή άλλες καθυστερήσεις, τον Οκτώβριο του 2025 το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) θα λάβει αποφάσεις για την επόμενη φάση του σχεδίου και για το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ.

Όρια και δυνατότητες

Ένα από τα σημεία στα οποία υπήρξε εκτενής ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της ΕΚΤ και του τραπεζικού τομέα της ευρωζώνης αφορούσε στη χωρητικότητα των «πορτοφολιών», με άλλα λόγια, πόσα ψηφιακά ευρώ θα μπορούμε να έχουμε στην κατοχή μας. Υπήρξε μια ανησυχία εκ μέρους των τραπεζών ότι οι Ευρωπαίοι μπορεί να σπεύσουν να ψηφιοποιήσουν το σύνολο των αποταμιεύσεών τους, κάτι που θα προκαλούσε ουκ ολίγα προβλήματα στην ευστάθεια του τραπεζικού συστήματος. Υπήρξαν αναφορές ότι η ΕΚΤ κατέληγε σε ένα όριο της τάξης των 3.000 ευρώ. Αν, για κάποιο λόγο, κάποιος λάμβανε για μια συναλλαγή περισσότερα ψηφιακά ευρώ, το επιπλέον ποσό θα μεταφέρεται αυτόματα στον κλασικό τραπεζικό του λογαριασμό. Ωστόσο, νεότερη έρευνα που διεξήγαγε η ΕΚΤ έδειξε ότι η συζήτηση δεν έχει τελειώσει και ότι το κοινό δείχνει να εξετάζει διαφορετικά όρια μεταξύ 1.000 και 10.000 ευρώ.

Σχεδόν οι μισοί από όσους μετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι θα ήθελαν να χρησιμοποιούν το ψηφιακό ευρώ σε κάθε συναλλαγή, στο φυσικό εμπόριο, στο ηλεκτρονικό εμπόριο και στις απευθείας διαπροσωπικές συναλλαγές (αντίστοιχες με αυτές που γίνονται σήμερα μέσω του IRIS, για παράδειγμα), ενώ το 20% δήλωσε ότι θα ήθελε να λαμβάνει τον μισθό του σε ψηφιακά ευρώ.

Η ίδια έρευνα έδειξε επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ έχει να αντιμετωπίσει δυσκολίες αντίστοιχες με εκείνες ενός νεοεισερχόμενου που επιχειρεί να ταράξει τα νερά σε ένα ήδη οργανωμένο σύστημα. Σχεδόν το 45% όσων ρωτήθηκαν ανέφερε ότι χρησιμοποιεί ήδη ένα άλλο σύστημα πληρωμών (όπως της Visa ή της Mastercard) και δεν θεωρούν ότι θα χρειαστούν το ψηφιακό ευρώ. Ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι γύρω στο 10% δήλωσε ότι ανησυχεί για την ανωνυμία του  σε περίπτωση χρήσης του ψηφιακού ευρώ.

Ένας απροσδόκητος σύμμαχος

Το ψηφιακό ευρώ εμφανίζεται ως σημαντικό εργαλείο για την οικονομική αυτονομία της Ευρώπης και στην κατεύθυνση αυτοί οι αρμόδιοι αξιωματούχοι βρήκαν έναν απρόσμενο σύμμαχο – τον Ντόναλντ Τραμπ.

Σχεδόν αμέσως μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο ο Ντ. Τραμπ υπέγραψε ένα διάταγμα με το οποίο απαγορεύεται στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα να προχωρήσει κάθε διαδικασία σχετικά με την ανάπτυξη ψηφιακού δολαρίου.

Γενικότερα οι ΗΠΑ δεν ήταν ιδιαίτερα ενθουσιώδεις με την προοπτική της ψηφιοποίησης του νομίσματός τους, όμως άλλο πράγμα η απροθυμία και άλλο η ρητή απαγόρευση. Η σαφής προτίμηση του Ντόναλντ Τραμπ προς τα κρυπτονομίσματα είναι βέβαιο ότι αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα που οδήγησε στη συγκεκριμένη απόφαση.

Η Ευρώπη δεν έχει διάθεση να ακολουθήσει τις ΗΠΑ στον δρόμο των κρυπτονομισμάτων. Ερωτηθείσα πρόσφατα για το θέμα, η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες (και βεβαίως η ίδια η ΕΚΤ) δεν θα τηρούν αποθεματικά σε κρυπτονομίσματα.

Κίνα, Νιγηρία και Μπαχάμες έχουν ήδη θέσει σε κυκλοφορία τις ψηφιακές εκδοχές των νομισμάτων τους. Το γεγονός ότι το Πεκίνο προωθεί τη συγκεκριμένη δυνατότητα ενισχύει τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι τα ψηφιακά νομίσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις κυβερνήσεις για την παρακολούθηση των συναλλακτικών πρακτικών των πολιτών τους. Η ΕΚΤ επιχειρεί να διασκεδάσει αυτές τις ανησυχίες, λέγοντας ότι το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται με τρόπο που θα προσφέρει ανωνυμία στις συναλλαγές αντίστοιχη με εκείνη των μετρητών. Ταυτόχρονα, αναφέρει ότι θα υπάρχουν μηχανισμοί που θα αποτρέπουν τη χρήση του ψηφιακού ευρώ σε παράνομες ενέργειες όπως η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Το πώς θα γίνει αυτό μένει να φανεί. Ενδεχομένως ένα μικρό σε χωρητικότητα ψηφιακό πορτοφόλι να αποτελέσει ισχυρό αντίμετρο.

Η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να αποσυρθεί από την κούρσα ανάπτυξης ψηφιακών νομισμάτων ανοίγει διάπλατα τον δρόμο στην Ευρώπη για να δημιουργήσει ένα σύστημα πληρωμών που, στην ωρίμανσή του, θα ανταγωνιστεί τα υφιστάμενα συστήματα που διαχειρίζονται αμερικανικές πολυεθνικές, λένε οι υπέρμαχοι του ψηφιακού ευρώ. Με την προϋπόθεση, βέβαια, να υπάρξει έγκαιρη ολοκλήρωση όλων των νομοθετικών διαδικασιών που απαιτούνται για την εισαγωγή και κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ.

Η ΕΚΤ είχε θέσει το 2026 ως το έτος ορόσημο για τη χρήση του ψηφιακού ευρώ στις καθημερινές μας συναλλαγές. Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση ίσως να είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη. Πριν από έναν χρόνο, ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας, Joachim Nagel, εξέφρασε την άποψη ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα εμφανιστεί στην καθημερινότητά μας πριν το 2028 ή το 2029, καθώς απαιτούνται εγκρίσεις από το πολιτικό σύστημα, δηλαδή τα εθνικά κοινοβούλια και τα πολιτικά όργανα της Ε.Ε.

The post Ανεβάζει ταχύτητα το ψηφιακό ευρώ appeared first on 2045.gr.

Συνεπή στην υπόσχεση που είχαν δώσει τον Ιούνιο του 2023 ήταν τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ολοκληρώνοντας την ψήφιση και εφαρμογή του νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) πριν τον χρονικό ορίζοντα των Ευρωεκλογών του 2024. Για ουσιαστικούς, αλλά και για λόγους γοήτρου, η Ευρώπη τήρησε κατά γράμμα τα χρονοδιαγράμματα, κινήθηκε πολύ γρήγορα για τα δικά της δεδομένα και μόλις χθες ο τελικός νόμος για το AI Act υπερψηφίστηκε με ευρεία πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Απομένoυν πλέον μόνο δύο τυπικά βήματα: ο κανονισμός να υποβληθεί σε τελικό έλεγχο από γλωσσομαθείς νομικούς της ΕΕ και να εγκριθεί οριστικά και να επικυρωθεί επίσημα και από το Συμβούλιο. Βήματα που αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου, ώστε από το Μάιο το AI Act να τεθεί σε ισχύ.

Με την ψήφιση του ΑΙ Act η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται η πρώτη οντότητα κρατών στον κόσμο που υιοθετεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον περιορισμό των κινδύνων που πηγάζουν από την αλόγιστη ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η Κίνα έχει ήδη εισαγάγει ένα συνονθύλευμα ρυθμίσεων για το ΑΙ, η κυβέρνηση Μπάιντεν στις ΗΠΑ εξέδωσαν τον προηγούμενο Οκτώβριο ένα εκτελεστικό διάταγμα που απαιτεί από τους οργανισμούς που αναπτύσσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να μοιράζονται δεδομένα με την κυβέρνηση.

Η Ευρώπη όμως προχώρησε πολύ περισσότερο και η υιοθέτηση του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση της τεχνητής νοημοσύνης. «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό μέρος της καθημερινότητάς μας. Τώρα, θα είναι και μέρος της νομοθεσίας μας» έγραψε σε ανάρτησή της στα social media η πρόεδρος του ΕΚ, Roberta Metsola.

Promised. Negotiated. Approved.

Proud of Europe’s trailblazing #AIAct.

It means leadership, innovation & new avenues. But equally respect for fundamental rights.

Artificial intelligence is already very much part of our daily lives. Now, it will be part of our legislation too. pic.twitter.com/dUu3IUa1lT

— Roberta Metsola (@EP_President) March 13, 2024

Το ΑΙ Act τοποθετεί την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή των παγκόσμιων προσπαθειών αντιμετώπισης των προκλήσεων (μαζί και των ευκαιριών) που συνδέονται με το ΑΙ, αφήνοντας τις άλλες αγορές να παίζουν ένα είδος κυνηγητού για να την προφτάσουν. «Έχουμε επιτέλους την πρώτη νομοθεσία στον κόσμο για την τεχνητή νοημοσύνη, για τη μείωση των κινδύνων, τη δημιουργία ευκαιριών, την καταπολέμηση των διακρίσεων και την επίτευξη διαφάνειας. Χάρη στο Κοινοβούλιο, η Ευρώπη απαγορεύει απαράδεκτες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και προστατεύει τα δικαιώματα εργαζομένων και πολιτών» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Brando Benifei, συνεισηγητής του ΑΙ Act.

Παράλληλα -και κατά το παράδειγμα του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία των Δεδομένων (GDPR)- η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να αποτελέσει το παγκόσμιο πρότυπο για την ανάπτυξη αξιόπιστων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Άλλωστε, οι ρυθμίσεις που φέρνει το AI Act δεν αφορούν μόνο τις ευρωπαϊκές εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοια συστήματα. Αφορά το σύνολο των εταιρειών, από όλο τον κόσμο, που παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε ευρωπαϊκό έδαφος. Επομένως, έχει ένα παγκόσμιο αποτύπωμα, που θα αναγκάσει όλους τους Οργανισμούς να προσαρμοστούν αν θέλουν να δραστηριοποιούνται στη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά.

Ίσως, εκτός από τους νομοθέτες, να “πανηγυρίζουν” και οι εταιρείες ή οι οργανισμοί που αναπτύσσουν συστήματα ΑΙ, αφού πλέον έχουν έναν ολοκληρωμένο -θεσμικό και οδικό- χάρτη πάνω στον οποίο πρέπει να προσαρμοστούν οι ίδιες και να προσαρμόσουν τις λύσεις τους. Ενδεχομένως, να μην είναι τυχαίο ότι μέχρι στιγμής δεν έχουμε σημαντικές αντιδράσεις από μεγάλες, πολυεθνικές εταιρείες. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται και θέλουν ασφάλεια και ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο στο οποίο θα λειτουργούν. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές πρώτες δηλώσεις εταιρειών του κλάδου γίνεται λόγος για “ιστορική μέρα τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και για την Τεχνητή Νοημοσύνη“, όπως δήλωσε στο 2045 η Μαρία Παπουτσή Managing Associate, AI, Technology & Innovation, Tax & Legal, Deloitte Ελλάδος. Πολύ πιο θερμός ήταν ο Γιάννης Κανελλόπουλος, CEO and Founder της Code4Thought, εταιρείας που ελέγχει την αξιοπιστία λογισμικού AI. “Το χθεσινό ψήφισμα για το EU AI Act δίνει τόση ικανοποίηση όσο το να κερδίζει η αγαπημένη σου ομάδα derby με τον αιώνιο αντίπαλο. Ιστορικά, η Ευρώπη οδηγεί τις εξελίξεις σε ό,τι αφορά τη διακυβέρνηση των τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης. Θεωρώ πως στο Act υπάρχει ισορροπία μεταξύ της καινοτομίας και της (σε λογικά πλαίσια) νομοθέτησης” μας ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η βασική αρχή του ΑΙ Act: ρύθμιση ανάλογα με το ρίσκο

Η κύρια ιδέα πίσω από το AI Act και την υλοποίησή του είναι να ρυθμίζει την τεχνητή νοημοσύνη ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που (εκτιμάται ότι) προκαλεί στην κοινωνία. «Το ΑΙ Act έχει κατά βάση ανθρωποκεντρική προσέγγιση» σημειώνουν οι δημιουργοί του. Όσο μεγαλύτερο είναι το ρίσκο (για την κοινωνία) τόσο πιο αυστηροί είναι οι κανόνες και αντίστροφα.

“Το AI Act προβλέπει πρόστιμα έως και 35 εκατομμύρια ευρώ ή 7% του παγκόσμιου ακαθάριστου τζίρου για όσες επιχειρήσεις δεν συμμορφωθούν”

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η καθολική απαγόρευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που θέτουν σαφή κίνδυνο για θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, όπως εκείνα που περιλαμβάνουν την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων. «Θα απαγορεύονται επίσης η αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας και το σχολείο, η κοινωνική βαθμολόγηση, η προληπτική αστυνόμευση (όταν βασίζεται αποκλειστικά στην κατάρτιση προφίλ ενός ατόμου ή στην αξιολόγηση των χαρακτηριστικών του) και η τεχνητή νοημοσύνη που χειραγωγεί την ανθρώπινη συμπεριφορά ή εκμεταλλεύεται τα τρωτά σημεία των ανθρώπων» αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση. Βέβαια, για τα συστήματα βιομετρικής ταυτοποίησης από τις αρχές επιβολής του νόμου προβλέπονται εξαιρέσεις σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως η χρήση τους για περιορισμένο χρόνο και σε περιορισμένη γεωγραφική έκταση, με προηγούμενη ειδική άδεια από τις δικαστικές ή τις διοικητικές αρχές. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι η στοχευμένη αναζήτηση αγνοουμένου προσώπου ή η πρόληψη μιας τρομοκρατικής επίθεσης.

Αμέσως πιο κάτω συναντάμε  τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «υψηλού κινδύνου», όπως εκείνα που χρησιμοποιούνται σε υποδομές ζωτικής σημασίας, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, επιβολή του νόμου, διαχείριση συνόρων ή εκλογές. Τα συγκεκριμένα συστήματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με αυστηρές απαιτήσεις, «λόγω των σημαντικών επιβλαβών επιπτώσεων που ενδέχεται να έχουν στην υγεία, την ασφάλεια, τα θεμελιώδη δικαιώματα, το περιβάλλον, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου» σημειώνεται στο επίσημο κείμενο. Τα συστήματα αυτά πρέπει να αξιολογούν και να ελαχιστοποιούν τους κινδύνους, να τηρούν αρχεία καταγραφής της χρήσης τους, να είναι διαφανή και ακριβή και να εποπτεύονται από ανθρώπους. Οι πολίτες θα έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν καταγγελίες για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και να λαμβάνουν εξηγήσεις για τυχόν αποφάσεις που βασίστηκαν σε συστήματα υψηλού κινδύνου και επηρεάζουν τα δικαιώματά τους.

Πνευματικά δικαιώματα, GenAI και lobbying

Η αμέσως επόμενη βαθμίδα αφορά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «γενικής χρήσης» και τα μοντέλα στα οποία βασίζονται πρέπει να πληρούν ορισμένες απαιτήσεις διαφάνειας, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσής τους με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και της δημοσιοποίησης λεπτομερών περιλήψεων του περιεχομένου που χρησιμοποιούν για την εκπαίδευση των μοντέλων τους. Για τα ισχυρότερα μοντέλα που μπορούν να δημιουργήσουν συστημικούς κινδύνους θα ισχύουν επιπλέον απαιτήσεις, όπως η αξιολόγησή τους, η εκτίμηση και ο περιορισμός των συστημικών κινδύνων και η υποβολή εκθέσεων σχετικά με περιστατικά και δυσλειτουργίες.

Επιπλέον, αν οποιοδήποτε οπτικοακουστικό υλικό είναι τεχνητό ή παραποιημένο (τα λεγόμενα «προϊόντα βαθυπαραποίησης» ή «deepfakes») θα πρέπει να επισημαίνεται σαφώς.

Ο Dragoş Turodache, o έτερος εκ των εισηγητών του ΑΙ Act, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε αμέσως μετά το ψήφισμα, σημείωσε ότι πριν την ψηφοφορία οι διατάξεις για τα πνευματικά δικαιώματα ήταν σ’ αυτές που έγιναν οι περισσότερες προσπάθειες επηρεασμού (heaviest lobbied parts of the bill). Μάλλον αναμενόμενο, αφού εταιρείες όπως οι OpenAI, Stability AI, Google/Alphabet και αρκετές ακόμα αναμένεται είτε να κληθούν να εξηγήσουν ή ακόμα και να αντιμετωπίσουν αγωγές για τα δεδομένα που χρησιμοποίησαν για την εκπαίδευση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Ο νόμος είναι μόνο η αρχή, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα

Μπορεί η μεγάλη πλειονότητα των ευρωβουλευτών να πανηγύριζε χθες μετά την ευρεία υπερψήφιση του AI Act, όμως όλοι γνωρίζουν ότι ο νέος νόμος είναι μόνο η αρχή και οι μεγάλες δυσκολίες θα προκύψουν με την εφαρμογή του. Το παραδέχτηκε δημόσια και ο Dragoş Turodache, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο (για το ΑΙ Act) παραμένει η εφαρμογή του.

Άλλωστε, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων των προηγούμενων ετών και μηνών αρκετά κράτη της Ένωσης είχαν υποστηρίξει την αυτορρύθμιση ανησυχώντας ότι μια ασφυκτική ρύθμιση θα μπορούσε να θέσει εμπόδια στην πρόοδο της Ευρώπης και στην προσπάθεια που κάνει να ανταγωνιστεί την Κίνα και τις ΗΠΑ στον τομέα της τεχνολογίας. Γερμανία και Γαλλία, στις οποίες στεγάζονται μερικές από τις πιο υποσχόμενες startups τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, συμπεριλαμβάνονται σε αυτές τις χώρες.

Στο ίδιο κλίμα ήταν και η τοποθέτηση του Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου, συνεργάτη μας και Καθηγητή Δικαίου Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον οποίο απευθυνθήκαμε για μια πρώτη αντίδραση. “Ο νέος Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη καλείται να επιτύχει κάτι πολύ δύσκολο, να γεφυρώσει δηλαδή της υψηλές προσδοκίες, από νομική τουλάχιστον άποψη, και την πραγματικότητα. Οι υψηλές προσδοκίες, που δικαιολογημένα έχουν καλλιεργηθεί αφού αυτός είναι ο πρώτος νόμος παγκοσμίως για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αφορούν την επιτυχία της βασικής του νομοθετικής ιδέας, της διάκρισης δηλαδή όλων των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης σε κατηγορίες αναλόγως του βαθμού επικινδυνότητάς τους. Μένει, με άλλα λόγια, να αποδειχτεί αν αυτή η διάκριση είναι πράγματι εφικτή στην πράξη. Μια πράξη που είναι αναμφίβολα σύνθετη, αφού ούτε η τεχνολογία έχει κατασταλάξει, ούτε οι συμμέτοχοι σε αυτή είναι καθορισμένοι, ούτε οι πιθανές μορφές εκμετάλλευσης είναι ήδη γνωστές. Το πρώτο βήμα έγινε, αυτό όμως είναι μόνο η αρχή” μας δήλωσε. “Η πρόκληση τώρα είναι να μην καταπέσει ο κανονισμός αυτός σε ένα αναγκαίο κακό στο οποίο οι οργανισμοί (Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα) πρέπει να απλά να δείξουν ότι συμμορφώνονται”, ανέφερε ο κ. Κανελλόπουλος της Code4Thought στην επικοινωνία μας, προσκαλώντας και τους πολίτες να συνειδητοποιήσουν τα δικαιώματα που αυτή η νομοθεσία τους κατοχυρώνει.

Το ΑΙ Act εκτός από απαγορεύσεις προβλέπει και μέτρα για τη στήριξη της καινοτομίας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, όπως η δημιουργία sandboxes από τα κράτη-μέλη, στα οποία θα δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. «Οι δομές αυτές θα πρέπει να είναι προσβάσιμες στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και στις νεοφυείς επιχειρήσεις, για να μπορούν να αναπτύσσουν και να εκπαιδεύουν καινοτόμα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά» αναφέρει το επίσημο κείμενο.

Το ΑΙ Act θα αρχίσει να εφαρμόζεται πλήρως 24 μήνες μετά την έναρξη της ισχύος του, δηλαδή την Άνοιξη του 2026. Εξαίρεση θα αποτελέσουν οι εξής διατάξεις του: η καθολική απαγόρευση ορισμένων πρακτικών που θα αρχίσει να εφαρμόζεται έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, οι κώδικες δεοντολογίας (εννέα μήνες μετά την έναρξη ισχύος), οι κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη γενικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τη διακυβέρνηση (12 μήνες μετά την έναρξη ισχύος), και οι υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου (36 μήνες).

Μέχρι τα συγκεκριμένα χρονικά ορόσημα οι ενδιαφερόμενες εταιρείες και οργανισμοί θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την προετοιμασία συμμόρφωσης με τον Κανονισμό. Και μάλλον έχουν ήδη (τουλάχιστον κάποιες) ξεκινήσει να το κάνουν. “Οι επιχειρήσεις θα πρέπει το συντομότερο να προβούν σε καταγραφή και αξιολόγηση ρίσκου των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να φτιάξουν ένα πλάνο συμμόρφωσης με τη νέα νομοθεσία” δήλωσε και σε εμάς η κα Παπουτσή της Deloitte. Για τον κ. Κανελλόπουλο οι εταιρείες που θα δουν το AI Act ως ευκαιρία θα έχουν το πλεονέκτημα. “Όσες το δουν ως αφορμή για να βελτιώσουν τα προϊόντα/υπηρεσίες τους που βασίζονται στις τεχνολογίες ΑΙ θα έχουν σαφές πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού τους” μας ανέφερε χαρακτηριστικά.

The post <strong>AI </strong><strong>Act: Η Ευρώπη θέλει να γίνει το παγκόσμιο πρότυπο για αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη</strong><strong></strong> appeared first on 2045.gr.

Πριν λίγες ημέρες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ότι η ιδέα της δημιουργίας του ψηφιακού ευρώ προχωράει στην προπαρασκευαστική της φάση. Μια ιδέα που ξεκίνησε το 2020 και αποτελούσε ένα είδος απάντησης της Ευρωζώνης στα σχέδια άλλων κρατών και κεντρικών τραπεζών να δημιουργήσουν το δικό τους ψηφιακό νόμισμα, καθώς οι ηλεκτρονικές πληρωμές δεσπόζουν πλέον στον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες (ιδιαίτερα η νέα γενιά) δαπανούν χρήμα.

Ποια είναι όμως τα σχέδια της ΕΚΤ για το ψηφιακό ευρώ και τι έρχεται να προσφέρει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις; Θέλοντας να λύσει αρκετές από τις απορίες που έχουμε όλοι μας η ΕΚΤ δημοσίευσε μια λίστα 25 δυνητικών ερωτήσεων, παραθέτοντας και τις απαντήσεις. Μια καλή βάση για να κατανοήσουμε τις βάσεις πάνω στις οποίες χτίζεται η ιδέα της της δημιουργίας του.

Γιατί η Ευρώπη θα χρειαζόταν ένα ψηφιακό ευρώ;

Ως απόρροια του ψηφιακού μετασχηματισμού, ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούμε πληρωμές αλλάζει. Η χρήση μετρητών για τη διενέργεια πληρωμών μειώνεται και η πανδημία του κορωνοϊού έχει επιταχύνει τη στροφή προς τις ηλεκτρονικές αγορές και τις ψηφιακές πληρωμές. Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν η ηλεκτρονική μορφή μετρητών για τον ψηφιοποιημένο κόσμο. Θα έδινε στους καταναλωτές τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή, συμπληρώνοντας τη λειτουργία των τραπεζογραμματίων και των κερμάτων.

Το ψηφιακό ευρώ θα διευκόλυνε τη ζωή των ανθρώπων παρέχοντας κάτι το οποίο δεν υπάρχει σήμερα: ένα ψηφιακό μέσο πληρωμής που είναι καθολικά αποδεκτό σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, για πληρωμές σε καταστήματα, ηλεκτρονικές πληρωμές ή πληρωμές πρόσωπο με πρόσωπο. Όπως τα μετρητά, το ψηφιακό ευρώ θα ήταν μηδενικού κινδύνου, ευρέως προσβάσιμο, εύχρηστο και χωρίς χρέωση για βασική χρήση.

Επιπλέον, ένα ψηφιακό ευρώ θα ενίσχυε τη στρατηγική αυτονομία και τη νομισματική κυριαρχία της ζώνης του ευρώ στηρίζοντας την αποδοτικότητα του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος πληρωμών στο σύνολό του, προωθώντας την καινοτομία και αυξάνοντας την ανθεκτικότητά του σε πιθανές κυβερνοεπιθέσεις ή τεχνικές διαταράξεις, όπως διακοπές ρεύματος.

Πώς θα μπορούσε το ψηφιακό ευρώ να συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Το ψηφιακό ευρώ θα προσέφερε μια πανευρωπαϊκή λύση πληρωμών, η οποία θα ήταν διαθέσιμη σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, υπό ευρωπαϊκή διακυβέρνηση. Ως εκ τούτου, θα συνέβαλε στη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από ιδιωτικούς, μη ευρωπαϊκούς παρόχους πληρωμών, λειτουργώντας παράλληλα ως αντίβαρο στην κυριαρχία τους στην αγορά. Με τη σειρά του, το ψηφιακό ευρώ θα καθιστούσε το ευρωπαϊκό τοπίο πληρωμών πιο ανταγωνιστικό και καινοτόμο μέσω μιας πλατφόρμας που θα διευκολύνει τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να προσφέρουν τις δικές τους πανευρωπαϊκές λύσεις.

Συνολικά, ένα επιτυχημένο ψηφιακό ευρώ θα μετέτρεπε την Ευρώπη σε παγκόσμιο πρωτοπόρο στον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα και στα ψηφιακά νομίσματα των κεντρικών τραπεζών.

Θα αντικαθιστούσε το ψηφιακό ευρώ τα μετρητά;

Όχι, το ψηφιακό ευρώ θα συμπλήρωνε τη λειτουργία των μετρητών και δεν θα τα αντικαθιστούσε. Θα ήταν διαθέσιμο παράλληλα με τα μετρητά ως απάντηση στην ολοένα μεγαλύτερη προτίμηση των πολιτών να κάνουν τις πληρωμές τους ψηφιακά, γρήγορα και με ασφάλεια. Τα μετρητά θα εξακολουθούσαν να είναι διαθέσιμα στη ζώνη του ευρώ, όπως και τα άλλα ιδιωτικά ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος.

Θα αποτελούσε το ψηφιακό ευρώ ένα εναλλακτικό νόμισμα εντός του Ευρωσυστήματος;

Όχι, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελούσε έναν ακόμη τρόπο για τη διενέργεια πληρωμών χρησιμοποιώντας το ευρώ, το ενιαίο μας νόμισμα, στην Ευρώπη. Θα ήταν μετατρέψιμο σε τραπεζογραμμάτια σε βάση ένα προς ένα. Το ψηφιακό ευρώ θα ανταποκρινόταν στην αυξανόμενη προτίμηση των πολιτών και των επιχειρήσεων να διενεργούν ψηφιακές πληρωμές.

Ποια είναι η κατάσταση του έργου για το ψηφιακό ευρώ σήμερα;

Κατόπιν φάσης διερεύνησης που διήρκεσε δύο χρόνια, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε να προχωρήσει σε προπαρασκευαστική φάση, η οποία θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου 2023.

Η προπαρασκευαστική φάση θα περιλαμβάνει δύο στάδια: Το πρώτο στάδιο θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου 2023 και θα διαρκέσει δύο έτη. Με βάση τα αποτελέσματα του πρώτου σταδίου και τις εξελίξεις στη νομοθετική διαδικασία, το Διοικητικό Συμβούλιο στη συνέχεια θα αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε δεύτερο στάδιο και θα καθορίσει το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκειά του.

Σκοπός ολόκληρης της φάσης είναι η περαιτέρω ανάπτυξη και δοκιμή του ψηφιακού ευρώ, σύμφωνα με τις επιλογές σχεδιασμού και τις τεχνικές απαιτήσεις που καθορίστηκαν κατά τη φάση διερεύνησης.

Η προπαρασκευαστική φάση θα επιτρέψει τη διεξαγωγή εκτενών αναλύσεων, ελέγχων, δοκιμών και διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους φορείς, διασφαλίζοντας ότι το ψηφιακό ευρώ πληροί τα υψηλότερα πρότυπα ποιότητας, ασφάλειας και χρηστικότητας.

Η έναρξη της προπαρασκευαστικής φάσης αποτελεί σημαντικό βήμα, αλλά δεν προδικάζει οποιαδήποτε απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου σχετικά με την έκδοση ψηφιακού ευρώ. Η απόφαση αυτή μπορεί να εξεταστεί μόνο μετά την έκδοση της σχετικής νομοθεσίας.

Ποια είναι η συμμετοχή των Ευρωπαίων νομοθετών στη διαδικασία;

Στις 28 Ιουνίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο νομοθετικής πρότασης για την πιθανή έκδοση ψηφιακού ευρώ. Σκοπός της νομοθεσίας είναι να διασφαλίσει ότι τυχόν μελλοντικό ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να δώσει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μια πρόσθετη επιλογή να πληρώνουν ψηφιακά χρησιμοποιώντας μια ευρέως αποδεκτή, φθηνή, ασφαλή και ανθεκτική μορφή δημόσιου χρήματος οπουδήποτε στη ζώνη του ευρώ.

Οι δύο διαδικασίες –νομοθεσία και σχεδιασμός του ψηφιακού ευρώ– θα εξελιχθούν παράλληλα, ώστε το Ευρωσύστημα να είναι σε θέση να εκδώσει άμεσα ψηφιακό ευρώ, εάν και όποτε κριθεί αναγκαία η απόφαση μόλις εγκριθεί το νομοθετικό πλαίσιο για το ψηφιακό ευρώ.

Το Ευρωσύστημα θα εξετάσει το ενδεχόμενο τυχόν απαραίτητων προσαρμογών στον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ που μπορεί να προκύψουν από τις νομοθετικές διαβουλεύσεις. Η ΕΚΤ είναι επίσης έτοιμη να παράσχει υποστήριξη και τεχνικές πληροφορίες στη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, όπως απαιτείται.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα αποφασίσει αν θα εκδώσει ψηφιακό ευρώ μόνο μετά την έκδοση της νομοθετικής πράξης.

Ποιος συμμετέχει στο έργο για το ψηφιακό ευρώ;

Το Ευρωσύστημα –η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ– πρέπει να διασφαλίζει ότι το ψηφιακό ευρώ καλύπτει τις ανάγκες των χρηστών. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωσύστημα συνεργάζεται στενά και είναι σε τακτική επαφή με τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, τους νομοθέτες, τους συμμετέχοντες στην αγορά και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι ομάδες ειδικού σκοπού, που επιτρέπουν να ακουστούν οι απόψεις και οι προτιμήσεις των πολιτών, είναι επίσης ανεκτίμητες.

Οι επαφές αυτές πραγματοποιούνται σε διάφορα πλαίσια όπως στο Συμβούλιο Πληρωμών Λιανικής σε Ευρώ, ένα φόρουμ υπό την προεδρία της ΕΚΤ στο οποίο συγκεντρώνονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς της αγοράς πληρωμών ή στη συμβουλευτική ομάδα για ζητήματα της αγοράς, στην οποία συμμετέχουν εμπειρογνώμονες που παρέχουν στοιχεία για τον σχεδιασμό και τη διανομή του ψηφιακού ευρώ κατά τη φάση διερεύνησης.

Επιπλέον, η ΕΚΤ συμμετέχει τακτικά στις συνεδριάσεις της Ευρωομάδας με τους υπουργούς οικονομικών των χωρών της ζώνης του ευρώ και παρίσταται σε τακτική βάση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να παρουσιάσει τις τελευταίες ενημερώσεις του έργου στους ευρωπαϊκούς φορείς χάραξης πολιτικής. Διοργανώνει επίσης σεμινάρια με ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για να ακούσει τις απόψεις τους.

Ποιος θα μπορούσε να χρησιμοποιεί το ψηφιακό ευρώ;

Όπως αναφέρεται στη νομοθετική πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένα ψηφιακό ευρώ θα ήταν διαθέσιμο σε πρόσωπα, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς που διαμένουν ή είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ σε προσωρινή ή μόνιμη βάση.

Πρόσωπα που ταξιδεύουν στη ζώνη του ευρώ για προσωπικούς ή επαγγελματικούς λόγους, ή τα οποία διέμεναν ή ήταν εγκατεστημένα σε χώρα της ζώνης του ευρώ στο παρελθόν, μπορεί επίσης να έχουν πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ.

Επιπλέον, πρόσωπα, επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς που διαμένουν ή είναι εγκατεστημένοι εκτός της ζώνης του ευρώ μπορεί να έχουν πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ ανοίγοντας λογαριασμούς σε ψηφιακό ευρώ σε παρόχους υπηρεσιών πληρωμών που είναι εγκατεστημένοι ή δραστηριοποιούνται σε χώρα μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή σε τρίτη χώρα, με την επιφύλαξη προηγούμενης συμφωνίας μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών ή/και ρυθμίσεων που συνάπτονται μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των εθνικών κεντρικών τραπεζών σε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ και σε τρίτες χώρες.

Γιατί οι πολίτες θα προτιμούσαν να χρησιμοποιούν το ψηφιακό ευρώ;

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν μια λύση πληρωμών για κάθε περίπτωση, που θα μπορούσε να χρησιμοποιείται οποτεδήποτε και οπουδήποτε στη ζώνη του ευρώ. Θα ήταν ένα καθολικά αποδεκτό ψηφιακό μέσο πληρωμής το οποίο οι καταναλωτές θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν χωρίς χρέωση σε καταστήματα, ηλεκτρονικές πληρωμές ή πληρωμές πρόσωπο με πρόσωπο. Θα παρείχε στους πολίτες τη δυνατότητα να πληρώνουν ψηφιακά, εξακολουθώντας να χρησιμοποιούν ένα δημόσιο μέσο πληρωμής. Και θα ήταν διαθέσιμο τόσο διαδικτυακά (online) όσο και εκτός σύνδεσης (offline).

Το ψηφιακό ευρώ θα διατηρούσε χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα των μετρητών. Θα παρείχε τον υψηλότερο βαθμό προστασίας της ιδιωτικής ζωής στις ψηφιακές πληρωμές: το Ευρωσύστημα δεν θα είχε πρόσβαση ούτε θα αποθήκευε τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών. Οι επιλογές για υψηλότερο βαθμό προστασίας της ιδιωτικής ζωής θα ίσχυαν ιδίως για τις πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ που δεν θα γίνονταν σε απευθείας ηλεκτρονική σύνδεση, οι λεπτομέρειες των οποίων θα ήταν γνωστές μόνο στον πληρωτή και τον δικαιούχο της πληρωμής.

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν ασφαλές και εύχρηστο και θα επιδίωκε επίσης να προωθήσει την ψηφιακή χρηματοπιστωτική ενσωμάτωση διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν μένει στο περιθώριο. Θα εξυπηρετούσε τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και εκείνων που δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό ή δεν διαθέτουν ψηφιακές ή χρηματοοικονομικές δεξιότητες.

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και να είναι προσβάσιμο σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, το σχέδιο νομοθετικής πρότασης που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει υποχρεωτική αποδοχή από τους εμπόρους και υποχρεωτική διανομή από τους εποπτευόμενους ενδιάμεσους φορείς στους πελάτες τους.

Τι αξία θα μπορούσε να αποφέρει στους εμπόρους το ψηφιακό ευρώ;

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν μια πραγματικά πανευρωπαϊκή λύση, αποδεκτή σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Θα αποτελούσε μια ευκολότερη και φθηνότερη εναλλακτική σε σχέση με το τοπίο πληρωμών που είναι επί του παρόντος κατακερματισμένο και στο οποίο δραστηριοποιούνται οι έμποροι. Χάρη στο ψηφιακό ευρώ οι έμποροι θα ήταν σε ισχυρότερη θέση να διαπραγματεύονται όρους με τους παρόχους λύσεων πληρωμών και, ως εκ τούτου, να μειώνουν το δικό τους κόστος. Αυτό το χαμηλότερο κόστος θα μπορούσε στη συνέχεια να μετακυλίεται στους πελάτες.

Χάρη στο ψηφιακό ευρώ, οι έμποροι θα μπορούσαν να ωφεληθούν επίσης από υψηλότερες τιμές μετατροπής. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ηλεκτρονικές αγορές, καθώς οι πελάτες είναι λιγότερο πιθανό να απορρίψουν μια αγορά εάν είναι εξοικειωμένοι με το μέσο πληρωμής. Επιπλέον, το ψηφιακό ευρώ θα επέτρεπε στους εμπόρους να λαμβάνουν άμεσες πληρωμές χωρίς πρόσθετο κόστος.

Τι αξία θα απέφερε το ψηφιακό ευρώ στους ενδιάμεσους φορείς;

Οι εποπτευόμενοι ενδιάμεσοι φορείς, όπως οι τράπεζες, θα διαδραμάτιζαν βασικό ρόλο στη διανομή του ψηφιακού ευρώ. Θα ενεργούσαν ως το βασικό σημείο επαφής για τους ιδιώτες, τους εμπόρους και τις επιχειρήσεις για όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με το ψηφιακό ευρώ και θα παρείχαν όλες τις υπηρεσίες τελικού χρήστη.

Το ψηφιακό ευρώ θα επέτρεπε στους ενδιάμεσους φορείς να έχουν άμεση εμβέλεια σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, σε αντίθεση με τις περισσότερες ιδιωτικές καινοτομίες, οι οποίες τείνουν να επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες εγχώριες αγορές. Ως εκ τούτου, το ψηφιακό ευρώ θα χρησίμευε ως πλατφόρμα για τους ενδιάμεσους φορείς με σκοπό την περαιτέρω προώθηση της καινοτομίας και του ανταγωνισμού στις αναπτυσσόμενες αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου και ψηφιακών πληρωμών σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Θα προσέφερε επίσης πρόσθετες επιχειρηματικές ευκαιρίες στους ενδιάμεσους φορείς. Για παράδειγμα, όπως προτείνει το Ευρωσύστημα, εάν οι έμποροι εκτός της ζώνης του ευρώ θα ήθελαν να διενεργούν συναλλαγές σε ψηφιακό ευρώ, θα έπρεπε να τηρούν λογαριασμό σε πάροχο υπηρεσιών πληρωμών από τη ζώνη του ευρώ.

Επιπλέον, το μοντέλο αποζημίωσης του ψηφιακού ευρώ, όπως προβλέπεται επί του παρόντος στο σχέδιο νομοθετικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρέχει στους ενδιάμεσους φορείς οικονομικά κίνητρα συγκρίσιμα με άλλα ψηφιακά μέσα πληρωμής. Από αυτή την άποψη, το ψηφιακό ευρώ ανοίγει επίσης την πόρτα στους ενδιάμεσους φορείς να επενδύουν σε πρόσθετες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας για τους πελάτες τους.

Θα έπρεπε οι πολίτες να πληρώνουν για να χρησιμοποιούν το ψηφιακό ευρώ;

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν δημόσιο αγαθό. Ως εκ τούτου, θα ήταν δωρεάν για βασική χρήση.

Ωστόσο, οι εποπτευόμενοι ενδιάμεσοι φορείς, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν τις βασικές λειτουργίες του ψηφιακού ευρώ ως βάση για να αναπτύξουν περαιτέρω τις δικές τους πλατφόρμες και λύσεις. Αυτοί οι ενδιάμεσοι φορείς θα μπορούσαν ενδεχομένως να συνεχίσουν να προσφέρουν στους πελάτες τους άλλες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας με ορισμένο κόστος.

Πώς θα λειτουργούσε το ψηφιακό ευρώ;

Το ψηφιακό ευρώ θα επέτρεπε τη διενέργεια ασφαλών άμεσων πληρωμών σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα και μεταξύ ιδιωτών, ανεξάρτητα από τη χώρα της ζώνης του ευρώ στην οποία βρίσκονται ή από τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών με τον οποίο έχουν λογαριασμό. Η ΕΚΤ διερευνά επί του παρόντος πώς θα μπορούσε αυτό να λειτουργήσει στην πράξη.

Για παράδειγμα, το Ευρωσύστημα θα μπορούσε να αναπτύξει μια ειδική εφαρμογή για το ψηφιακό ευρώ στην οποία όλοι θα είχαν ισότιμη πρόσβαση. Εναλλακτικά, οι ενδιάμεσοι φορείς, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, θα ενσωμάτωναν τις υπηρεσίες σε ψηφιακό ευρώ στις υφιστάμενες εφαρμογές τους, με τις οποίες οι πελάτες τους είναι ήδη εξοικειωμένοι. Σε κάθε περίπτωση, όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό ή ψηφιακές συσκευές θα μπορούσαν επίσης να πληρώνουν με ψηφιακό ευρώ χρησιμοποιώντας φυσική κάρτα που παρέχεται από δημόσιους ενδιάμεσους φορείς, όπως τα ταχυδρομεία.

Το ψηφιακό ευρώ θα προσέφερε τόσο διαδικτυακές λειτουργίες (online) όσο και λειτουργίες εκτός σύνδεσης (offline), προλαμβάνοντας καταστάσεις περιορισμένης συνδεσιμότητας. Όταν οι πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ πραγματοποιούνται εκτός σύνδεσης (offline), τα στοιχεία πληρωμής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και τον δικαιούχο πληρωμής, παρέχοντας τον υψηλότερο δυνατό βαθμό προστασίας της ιδιωτικής ζωής.

Πόσο θα προστάτευε την ιδιωτική ζωή το ψηφιακό ευρώ;

Η προστασία της ιδιωτικής ζωής είναι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά σχεδιασμού του ψηφιακού ευρώ. Το Ευρωσύστημα δεν έχει κανένα εμπορικό συμφέρον για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των πολιτών που αφορούν πληρωμές ή για την κοινοποίηση τους σε τρίτους. Έτσι, το Ευρωσύστημα δεν θα είχε πρόσβαση στα ιδιωτικά στοιχεία των χρηστών ή να τα αποθηκεύει.

Το ψηφιακό ευρώ θα έδινε στους πολίτες τη δυνατότητα να κάνουν πληρωμές χωρίς να κοινοποιούν τα δεδομένα τους σε τρίτους, πέραν όσων απαιτούνται για την πρόληψη παράνομων δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.

Επιπλέον, η εκτός σύνδεσης (offline) λειτουργία του ψηφιακού ευρώ θα παρείχε ακόμη υψηλότερο βαθμό προστασίας της ιδιωτικής ζωής, δεδομένου ότι τα στοιχεία πληρωμής θα ήταν γνωστά μόνο στον πληρωτή και τον δικαιούχο.

Πώς θα διασφάλιζε η ΕΚΤ ότι το ψηφιακό ευρώ θα είναι ανοιχτό σε όλους;

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν δημόσιο αγαθό, όπως είναι σήμερα τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα, αλλά σε ψηφιακή μορφή.

Θα ήταν χωρίς χρέωση για βασική χρήση, μέσω μιας εφαρμογής για κινητές συσκευές ή μιας φυσικής κάρτας. Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργούσε επίσης εκτός σύνδεσης (offline), σε περίπτωση που οι χρήστες έχουν περιορισμένη συνδεσιμότητα.

Το σχέδιο νομοθετικής ρύθμισης που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα που διανέμουν ψηφιακό ευρώ θα υποχρεούνται να παρέχουν βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ όταν το ζητήσουν οι πελάτες τους.

Επιπλέον, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι όλοι –συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, με λειτουργικούς περιορισμούς ή με περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες, καθώς και οι ηλικιωμένοι– μπορούν να πληρώνουν με ψηφιακό ευρώ, θα προσδιορίζονται δημόσιοι φορείς, όπως τα ταχυδρομεία, σε κάθε χώρα της ζώνης του ευρώ. Αυτοί οι φορείς θα παρείχαν στα άτομα που είναι ευάλωτα στον ψηφιακό χρηματοοικονομικό αποκλεισμό δωρεάν στήριξη και πρόσβαση σε υπηρεσίες σχετικά με το ψηφιακό ευρώ, όπως κατ’ ιδίαν στήριξη και ειδική συνδρομή κατά το άνοιγμα λογαριασμού σε ψηφιακό ευρώ και χρήση όλων των βασικών υπηρεσιών σε ψηφιακό ευρώ. Η δωρεάν πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες του ψηφιακού ευρώ θα μπορούσαν να παρέχονται επίσης σε άτομα χωρίς τραπεζικό λογαριασμό.

Επιπλέον, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτωση ευάλωτων ομάδων, όπως άτομα χωρίς σταθερή διεύθυνση, αιτούντες άσυλο ή δικαιούχοι διεθνούς προστασίας.

Το ψηφιακό ευρώ θα σχεδιαζόταν κατά τρόπο ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων, χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο.

Θα ήταν το ψηφιακό ευρώ προγραμματιζόμενο χρήμα;

Το ψηφιακό ευρώ δεν θα μπορούσε να είναι ποτέ προγραμματιζόμενο χρήμα.

Το προγραμματιζόμενο χρήμα είναι μια ψηφιακή μορφή χρήματος που χρησιμοποιείται για προκαθορισμένο σκοπό, όπως μια δωροεπιταγή, με περιορισμούς ως προς τον τόπο και τον χρόνο χρήσης του ή ως προς τους χρήστες του.

Όπως προβλέπεται επίσης στη νομοθετική πρόταση για το ψηφιακό ευρώ που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ψηφιακό ευρώ δεν θα ήταν προγραμματιζόμενο χρήμα, αλλά θα μπορούσε να διευκολύνει τις αυτοματοποιημένες πληρωμές εφόσον οι χρήστες επιθυμούν να αξιοποιήσουν αυτήν τη λειτουργία. Για παράδειγμα, ένας χρήστης θα μπορούσε να αποφασίσει να δημιουργήσει μια αυτόματη μηνιαία πληρωμή για να μεταφέρει άμεσα ψηφιακά ευρώ σε μέλη της οικογένειας ή φίλους.

Θα αποζημιώνονταν οι ενδιάμεσοι φορείς για τη διανομή του ψηφιακού ευρώ;

Το Ευρωσύστημα προτείνει ένα μοντέλο αποζημίωσης που θα δημιουργούσε εύλογα οικονομικά κίνητρα για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, όπως οι τράπεζες, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το λειτουργικό κόστος διανομής του ψηφιακού ευρώ.

Όπως συμβαίνει σήμερα με άλλα συστήματα πληρωμών, οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών που θα διανέμουν το ψηφιακό ευρώ θα χρέωναν τους εμπόρους για αυτές τις υπηρεσίες. Ο καθορισμός των τιμών για τους εμπόρους και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών θα υπόκειντο σε ανώτατο όριο, όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη νομοθετική πρόταση για το ψηφιακό ευρώ.

Όπως και με την παραγωγή και την έκδοση τραπεζογραμματίων, το Ευρωσύστημα θα αναλάμβανε το κόστος δημιουργίας ενός συστήματος και μιας υποδομής για το ψηφιακό ευρώ. Επιπλέον, το Ευρωσύστημα θα επιδίωκε να ελαχιστοποιήσει το πρόσθετο επενδυτικό κόστος για τους ενδιάμεσους φορείς με την όσο το δυνατόν πιο εκτεταμένη επαναχρησιμοποίηση των υφιστάμενων υποδομών.

Θα αποτελούσε το ψηφιακό ευρώ απειλή για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα με την αποδιαμεσολάβηση των τραπεζών;

Το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα –στο κέντρο του οποίου βρίσκεται το τραπεζικό σύστημα– λειτουργεί ομαλά και το Ευρωσύστημα επιθυμεί να διατηρήσει τον βασικό ρόλο των τραπεζών στη διασφάλιση της αποτελεσματικής παροχής πιστώσεων προς την πραγματική οικονομία.

Η ΕΚΤ θα ελαχιστοποιήσει τυχόν απειλές που μπορεί να δημιουργήσει το ψηφιακό ευρώ για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ως εκ τούτου, η ποσότητα ψηφιακού ευρώ που μπορούν να διακρατούν οι χρήστες στους λογαριασμούς τους θα περιορίζεται για την αποτροπή εκροών τραπεζικών καταθέσεων, ακόμη και σε περιόδους κρίσης.

Πώς θα διασφάλιζε η ΕΚΤ ότι οι πολίτες μπορούν να πληρώνουν με ψηφιακό ευρώ με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ;

Οι εποπτευόμενοι ενδιάμεσοι φορείς θα ήταν υπεύθυνοι για τη διανομή ψηφιακού ευρώ στη ζώνη του ευρώ. Για να διασφαλιστεί η αρμονική εφαρμογή, το Ευρωσύστημα σχεδιάζει ένα σύστημα για το ψηφιακό ευρώ το οποίο αποτελείται από ενιαίο σύνολο κανόνων, προτύπων και διαδικασιών για την τυποποίηση των πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, εξασφαλίζοντας πανευρωπαϊκή εμβέλεια.

Αυτό το ενιαίο σύνολο κανόνων, προτύπων και διαδικασιών καταρτίζεται επί του παρόντος από την ομάδα κατάρτισης εγχειριδίου κανόνων (Rulebook Development Group) σε στενή συνεργασία με τους εκπροσώπους της αγοράς, όπως μεταξύ άλλων χρήστες, εμπόρους λιανικής και ενδιάμεσους φορείς.

Πώς καταρτίζεται το ενιαίο σύνολο κανόνων, προτύπων και διαδικασιών για το ψηφιακό ευρώ;

Για να στηρίξει την κατάρτιση του ενιαίου συνόλου κανόνων, προτύπων και διαδικασιών για το ψηφιακό ευρώ, το Ευρωσύστημα συγκρότησε την ομάδα κατάρτισης εγχειριδίου κανόνων (Rulebook Development Group) του συστήματος για το ψηφιακό ευρώ με σκοπό να συγκεντρώσει πληροφορίες από τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, τους καταναλωτές και τους εμπόρους.

Η ομάδα, η οποία απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος και εκπροσώπους της αγοράς με σχετική εμπειρία, εργάζεται με βάση τις επιλογές σχεδιασμού του ψηφιακού ευρώ που έχουν ήδη εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Εκτός από την ομάδα, έχουν δημιουργηθεί και ορισμένοι ειδικοί άξονες εργασίας για την κατάρτιση του εγχειριδίου κανόνων, οι οποίοι ασχολούνται με συγκεκριμένες ενότητες του εν λόγω εγχειριδίου που απαιτούν ιδιαίτερη εμπειρογνωμοσύνη.

Ποιο θα είναι το πεδίο εφαρμογής του εγχειριδίου κανόνων για το ψηφιακό ευρώ;

Το εγχειρίδιο κανόνων για το ψηφιακό ευρώ θα καθορίσει το ενιαίο σύνολο κανόνων, προτύπων και διαδικασιών που θα έπρεπε να ακολουθούν οι εποπτευόμενοι ενδιάμεσοι φορείς κατά τη διανομή του ψηφιακού ευρώ. Οι εν λόγω κανόνες, πρότυπα και διαδικασίες θα καλύπτουν:

• το λειτουργικό και επιχειρησιακό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ (π.χ. διατερματικές ροές, βασικές απαιτήσεις για τους εποπτευόμενους ενδιάμεσους φορείς, ελάχιστα πρότυπα εμπειρίας χρηστών, κ.λπ.)·
• το μοντέλο συμμόρφωσης του συστήματος για το ψηφιακό ευρώ (π.χ. κριτήρια επιλεξιμότητας του συστήματος, υποχρεώσεις των συμμετεχόντων, κ.λπ.)·
• τις τεχνικές απαιτήσεις του συστήματος (π.χ. υποδομή πληροφορικής, υλοποίηση διασύνδεσης προγραμματισμού εφαρμογών, τεχνικά πρότυπα κ.λπ.)·
• τις απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνου·
• τους κανόνες διαχείρισης του συστήματος για το ψηφιακό ευρώ (π.χ. διακυβέρνηση συστήματος, διαδικασίες διαχείρισης αλλαγών κ.λπ.).

Ποια θα ήταν η σύνδεση μεταξύ των άμεσων πληρωμών και του ψηφιακού ευρώ;

Σήμερα, οι καταναλωτές σπάνια έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν άμεσες πληρωμές στα καταστήματα, γεγονός που σημαίνει επίσης ότι οι έμποροι δεν λαμβάνουν τα χρήματά τους αμέσως. Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να το αλλάξει αυτό, καθώς όλες οι πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ θα ήταν άμεσες.

Το ενιαίο σύνολο κανόνων, προτύπων και διαδικασιών που καταρτίστηκε και, εφόσον εγκριθεί, θα εφαρμοστεί για το ψηφιακό ευρώ θα σήμαινε ότι οι λύσεις άμεσων πληρωμών θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω ώστε να είναι διαθέσιμες σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ. Αυτό θα μείωνε την εξάρτηση από ιδιωτικές μη ευρωπαϊκές εταιρείες που κυριαρχούν επί του παρόντος στον τομέα των πληρωμών.

Θα βασιζόταν το ψηφιακό ευρώ σε τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (distributed ledger technology), όπως είναι η τεχνολογία blockchain;

Το Ευρωσύστημα δοκιμάζει διαφορετικές τεχνολογίες –τόσο σε κεντρική όσο και σε αποκεντρωμένη βάση– για την ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών κατανεμημένου καθολικού. Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί ακόμη κάποια απόφαση.

Θα καθιστούσε η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ τις πληρωμές στην Ευρώπη πιο ευάλωτες σε κυβερνοεπιθέσεις;

Όπως και με άλλες ψηφιακές υποδομές, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο κυβερνοεπιθέσεων. Για τον μετριασμό αυτού του κινδύνου, ο σχεδιασμός του ψηφιακού ευρώ θα βασιζόταν σε πρωτοποριακές τεχνολογίες οι οποίες θα δημιουργούσαν ένα περιβάλλον που θα ήταν ανθεκτικό σε κυβερνοεπιθέσεις και θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Σε τι θα διέφερε το ψηφιακό ευρώ από τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) και τα κρυπτοστοιχεία ενεργητικού;

Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν χρήμα κεντρικής τράπεζας. Αυτό σημαίνει ότι θα είχε κάλυψη από την κεντρική τράπεζα και θα ήταν σχεδιασμένο για να ικανοποιεί τις ανάγκες των χρηστών. Ως εκ τούτου, δεν θα παρουσίαζε κανέναν κίνδυνο και, επιπλέον, θα προστάτευε την ιδιωτική ζωή και τα προσωπικά δεδομένα. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν την εντολή να διατηρούν την αξία του χρήματος, ανεξάρτητα από το αν αυτό διατίθεται σε φυσική ή ψηφιακή μορφή.

Η σταθερότητα και η αξιοπιστία των σταθερών κρυπτονομισμάτων εξαρτώνται σε τελική ανάλυση από την οντότητα που τα εκδίδει και από την αξιοπιστία και την ικανότητα εκπλήρωσης της δέσμευσής της να διατηρεί την αξία του χρήματος διαχρονικά. Οι εκδότες από τον ιδιωτικό τομέα επίσης ενδέχεται να χρησιμοποιούν προσωπικά δεδομένα για εμπορικούς σκοπούς.

Δεν υπάρχει δυνατότητα προσδιορισμού της οντότητας που είναι υπεύθυνη για τα κρυπτοστοιχεία, πράγμα που σημαίνει ότι τυχόν απαιτήσεις δεν μπορούν να ικανοποιηθούν.

The post Ερωτήσεις και απαντήσεις για το ψηφιακό ευρώ appeared first on 2045.gr.

To Brussels effect είναι ένας όρος που όλο και περισσότερο, αυτάρεσκα, χρησιμοποιούμε στην Ευρώπη αυτή την περίοδο. Είναι σχετικά πρόσφατος, λανσαρίστηκε από την Anu Bradford και, εν ολίγοις, υποδηλώνει ότι όσα νομοθετεί πρώτη η Ευρώπη αντιγράφουν αργά ή γρήγορα και οι υπόλοιπες χώρες του πλανήτη.

Ισχύει πράγματι κάτι τέτοιο; Δεν είναι πιθανότερο να αντιγράφουν όλοι τους νόμους της Αμερικής, αφού αυτή είναι η ισχυρότερη (και δημοκρατική) χώρα στον κόσμο; Η συγγραφέας στήριξε το εύρημά της στην παρατήρηση κάποιων τομέων δικαίου και της αγοράς. Θεωρεί ότι, επειδή οι νόμοι της Ευρώπης είναι καλογραμμένοι, δημοκρατικοί και αυστηροί, έχουν κίνητρο να τους αντιγράψουν οι κυβερνήσεις παντού στον πλανήτη. Σε αυτό άλλωστε πιέζονται και από τις επιχειρήσεις τους, επειδή οι τεχνικές προδιαγραφές της Ευρώπης είναι οι αυστηρότερες στον κόσμο, επομένως η αντιγραφή τους και οδηγεί σε ομοιομορφία προϊόντων και υπηρεσιών (δηλαδή, τελικά σε οικονομία) αλλά και «πετά έξω» τον ανταγωνισμό από τους «μικρούς» που δεν έχουν ίσως τα χρήματα να εφαρμόσουν τις ίδιες αυστηρές μεθόδους παραγωγής. Όλα επομένως συνηγορούν στην υιοθέτηση των ευρωπαϊκών στάνταρντ και κανόνων από όλους.

“Οι ψηφιακές τεχνολογίες παρουσιάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά που κάνουν σχεδόν ιδανική τη νομοθέτηση από τις Βρυξέλλες“

Τι μας νοιάζει αυτό; Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για ένα νομικό φαινόμενο (αν κανείς καν το αποδεχόταν), που δεν φαίνεται να επηρεάζει κάπως την καθημερινότητά μας. Επηρεάζει όμως την πολιτική, η οποία με τη σειρά της τελικά επηρεάζει την καθημερινότητά μας. Πώς γίνεται αυτό; Δίνοντας ώθηση στη νομοθέτηση από τις Βρυξέλλες. Αν το Brussels effect δίνει ρόλο στην Ευρώπη, και μάλιστα σε ένα παγκοσμιοποιημένο δίπολο μεταξύ Αμερικής και Κίνας, τότε δικαιολογεί και τον ρόλο της και τη συνέχιση των προσπαθειών της.

Αυτό δεν γίνεται πουθενά αλλού περισσότερο φανερό από στις ψηφιακές τεχνολογίες (μάλιστα, ένα από τα παραδείγματα της συγγραφέως είναι πράγματι η νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα – ο, γνωστός μας, GDPR). Οι ψηφιακές τεχνολογίες παρουσιάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά που κάνουν σχεδόν ιδανική τη νομοθέτηση από τις Βρυξέλλες (και όχι από τα εθνικά Κοινοβούλια): Είναι παγκοσμιοποιημένες, επομένως η νομοθέτηση από ένα μόνο κράτος (πχ. για τις ψηφιακές πλατφόρμες) θα ήταν αναποτελεσματική. Είναι επίσης γενικευμένες, επομένως ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένας Έλληνας χρήστης  πχ. του Facebook το αντιμετωπίζει με τον ακριβώς ίδιο τρόπο και ένας Γάλλος. Τέλος, είναι νέες και απαιτούν νέες λύσεις και νομικά μοντέλα, τα οποία όμως για να εκπονηθούν απαιτούν κόπο και χρήμα (και ειδικούς) που καμία χώρα μόνη της δεν διαθέτει σε επαρκή αριθμό.

Επομένως, ενθαρρυμένες και από το, «επώνυμο», πλέον φαινόμενο της νομοθέτησής τους, δηλαδή το Brussels effect, οι Βρυξέλλες πράγματι νομοθετούν πρώτες, και αποκλειστικά, για τις ψηφιακές τεχνολογίες. (Σε πλαίσιο ανερυθρίαστης αυτο-προώθησης(!), όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να δουν σχετικό άρθρο μας, που αυτή την περίοδο γίνεται βιβλίο, εδώ.)

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτού του φαινομένου σημειώθηκε πριν λίγες μέρες, στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όμως, για να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη απαιτείται μια μικρή αναδρομή. Η Ευρώπη ήδη από το 2017, ή και νωρίτερα ακόμα, είχε αρχίσει να συζητά για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το θέμα έγινε προτεραιότητα με την εκλογή της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής (μετά τις αντίστοιχες ευρωεκλογές) το 2019. Πράγματι, το 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε Σχέδιο Νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη. (Θεωρώ ότι η ελληνική μετάφραση του «AI Act» ως «Πράξη», αντί για «Νόμος», «για την Τεχνητή Νοημοσύνη», είναι αποτυχημένη.) Όπως απαιτείται, στη συνέχεια επεξεργάστηκαν το Σχέδιο Νόμου το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Καθένα από τα δύο οφείλει να δημοσιεύσει τις θέσεις του και τις προτάσεις του σχετικά. Το Συμβούλιο το έκανε εδώ και λίγους μήνες – είναι το Κοινοβούλιο που ολοκλήρωσε τις δικές του διαδικασίες πριν λίγες μέρες. Επομένως, τώρα μπορεί να ξεκινήσει το τελευταίο στάδιο της ευρωπαϊκής νομοθέτησης, η συνεργασία μεταξύ των τριών οργάνων (ο, λεγόμενος, «τρίλογος») ώστε να συμβιβαστούν οι θέσεις τους και να καταλήξουμε σε τελικό κείμενο, κάτι που αναμένεται να συμβεί σύντομα (επειδή άλλωστε, «πιέζουν» πλέον χρονικά οι επόμενες ευρωεκλογές του Ιουνίου και η νέα Επιτροπή που θα έρθει – που μπορεί να βλέπει τα πράγματα διαφορετικά).   

“Σημασία έχει η ύπαρξη του Νόμου. Η παραδοχή δηλαδή ότι ο άνθρωπος πρέπει να προστατευτεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη.”

Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η δημοσίευση των θέσεων του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, ώστε να αρχίσει ο «τρίλογος», δεν είναι αυτονόητα. Κάποια νομοθετήματα «κολλάνε» για χρόνια. Άλλα απορρίπτονται ρητά και «επιστρέφονται» στην Επιτροπή. Επομένως, το γεγονός ότι για την Τεχνητή Νοημοσύνη όλοι κατέληξαν ότι απαιτείται πράγματι ρύθμιση και ότι το αρχικό κείμενο της Επιτροπής, μετά φυσικά από αλλαγές και τροποποιήσεις, είναι επαρκές για τον σκοπό αυτόν είναι και πρέπει να γιορταστεί ως επιτυχία. Αυτό άλλωστε εννοούσε η Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μέτσολα, όταν είπε ότι «σήμερα γράφουμε ιστορία».

Ιστορία όμως δεν γράφεται μόνο «εσωτερικά» στην Ευρώπη, αλλά και «εξωτερικά». Η αλήθεια είναι ότι κανένα άλλο κράτος του κόσμου, ούτε καν η Αμερική ή η Κίνα, οι οποίες στο κάτω-κάτω πρωταγωνιστούν στις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν έχουν τολμήσει να νομοθετήσουν γι αυτές. Πρώτη η Ευρώπη προτείνει τέτοιο νόμο. Είναι επομένως πιθανότατο, σύμφωνα με τα παραπάνω, ο νόμος της να αντιγραφεί από όλη την υπόλοιπη υφήλιο.

Τι λέει βασικά αυτός ο νόμος; Η βασική του ιδέα, και παραδοχή, είναι ότι οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης κατηγοριοποιούνται (και μπορεί να κατηγοριοποιηθούν) ανάλογα με τους κινδύνους που δημιουργούν για τον άνθρωπο. Αν συμφωνήσουμε σε αυτό (δεν είναι αυτονόητο, παρακαλώ σκεφτείτε αν μπορείτε να κατηγοριοποιήσετε το λογισμικό που ήδη γνωρίζετε και χρησιμοποιείτε…) τότε μπορούμε σχετικά εύκολα να αποδεχτούμε ότι οι υψηλού κινδύνου εφαρμογές πρέπει να απαγορευτούν ή πάντως να περιοριστούν ασφυκτικά, οι μέσου κινδύνου να ρυθμιστούν πιο χαλαρά και οι άνευ κινδύνου σχεδόν καθόλου.

Φυσικά δεν είναι εδώ ο χώρος κατάλληλος για νομική ανάλυση. Ούτε είναι αυτό που έχει σημασία. Σημασία έχει η ύπαρξη του Νόμου. Η παραδοχή δηλαδή ότι ο άνθρωπος πρέπει να προστατευτεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Ιστορία άλλωστε, αν αυτός είναι ο σκοπός μας, δεν γράφεται από τις λεπτομέρειες αλλά από το ίδιο το γεγονός. Ο GDPR, και η προστασία των προσωπικών δεδομένων, έγραψαν ιστορία αφού ξεκίνησαν από την Ευρώπη και πλέον κατέκτησαν όλον τον κόσμο ανεξαρτήτως από τις επιμέρους ρυθμίσεις τους. Είναι το γεγονός που μετράει: το γεγονός δηλαδή ότι χρειαζόμαστε νόμο για την προστασία των προσωπικών μας δεδομένων. Και, τώρα, το γεγονός ότι χρειαζόμαστε νόμο για να μας προστατεύσει από τις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τι είναι εξίσου σημαντικό; Η ευελιξία. Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον ο νόμος απαιτείται να έχει τις κεραίες του ανοιχτές. Να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να προσαρμόζεται. Να τροποποιεί τις διατάξεις του, εφόσον χρειαστεί. Όπως είπαμε, το βασικό ζητούμενο ήταν η παραδοχή ότι πράγματι χρειαζόμασταν έναν τέτοιο νόμο. Από τη στιγμή που η Ευρώπη την έκανε πρώτη και για όλους, για όλον τον πλανήτη, η συνέχεια είναι λιγο-πολύ προδιαγεγραμμένη: το πρώτο βήμα έγινε, η υλοποίηση δεν θα αργήσει και, αν λάβουμε υπόψη τις προηγούμενες επιδόσεις της Ευρώπης, θα είναι παραπάνω από ικανοποιητική.

Cover Photo: Copyright © European Union 2023 – Source EP

The post <strong>To</strong><strong> «</strong><strong>Brussels</strong><strong> </strong><strong>effect</strong><strong>», η Τεχνητή Νοημοσύνη και η πρωτιά της Ευρώπης</strong> appeared first on 2045.gr.

Τα μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας της COVID-19 έφεραν στο προσκήνιο τις ψηφιακές τεχνολογίες και τις δυνατότητες αυτών. Είναι η περίοδος που άπαντες στον κόσμο συνειδητοποίησαν ότι η εποχή μας είναι μία «ψηφιακή εποχή». Ταυτόχρονα, όμως, οι εξελίξεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας ανέδειξαν και κάτι άλλο: οι ψηφιακές τεχνολογίες δεν είναι μόνο το λογισμικό, οι εφαρμογές και τα apps αλλά είναι εξίσου σημαντικό και το hardware. Και ειδικά η «καρδιά» του hardware, ήτοι τα chips στα οποία περιλαμβάνονται κάθε είδους ημιαγωγοί (ή μικροκυκλώματα αν προτιμάτε την επίσημη ελληνική μετάφραση της λέξης chip). Αυτά τα chips βρίσκονται κυριολεκτικά παντού και αυτό αποδείχθηκε όταν η πανδημία ήταν ο λόγος που πολλοί κατασκευαστές ημιαγωγών σταμάτησαν την παραγωγή με αποτέλεσμα να επηρεαστούν δεκάδες άλλοι κλάδοι που ουδείς, ίσως, δεν περίμενε ότι θα επηρεάζονταν.

Όπως, για παράδειγμα, η αυτοκινητοβιομηχανία. Τη διετία 2020-2021 ήταν που καταλάβαμε ότι τα αυτοκίνητα μας είναι γεμάτα από chips, όπως επίσης συνειδητοποιήσαμε τη σημασία του hardware στην καθημερινότητα μας.

Η συνειδητοποίηση της σημασίας των chips έφερε στο προσκήνιο και κάτι ακόμη: τη «μάχη» μεταξύ των «μεγάλων» όσον αφορά τον έλεγχο αυτής της αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση άρχισε να ασχολείται πλέον με το θέμα της παραγωγής chips περισσότερο από κάθε άλλη φορά, θέτοντας σε εφαρμογή ένα πλάνο (European Chips Act) με σκοπό την κινητοποίηση έως 43 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην παραγωγή chips μέχρι το 2030. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενέκριναν στα μέσα Αυγούστου ένα τεράστιο πλάνο συνολικού ύψους 280 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής chips, εκ των οποίων περίπου 53 δισ. δολάρια αφορούν κίνητρα ή έρευνα και ανάπτυξη και άλλα 200 δισ. δολάρια για την παραγωγή. Αντίστοιχες κινήσεις έχουν κάνει τόσο από την Κίνα όσο και από την Νότια Κορέα, ενώ, φυσικά, Ταϊβάν και Ιαπωνία προσπαθούν και αυτές από τη δική τους πλευρά να ενισχύσουν τη δική τους παρουσία στη συγκεκριμένη αγορά.

Μία περίπλοκη εφοδιαστική αλυσίδα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΕ, το 2020 παρήχθησαν περισσότερα από 1 τρισ. chips σε παγκόσμιο επίπεδο. Κάτι που σημαίνει ότι για κάθε άνθρωπο αντιστοιχούν 130 chips!

Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό ότι όταν μιλάμε για ημιαγωγούς και chips δεν αναφερόμαστε μόνο στους επεξεργαστές που έχουμε στα smartphones και στους προσωπικούς υπολογιστές μας. Chips υπάρχουν σε κάθε είδους ηλεκτρονική αλλά και ηλεκτρική συσκευή. Από το αυτοκίνητο μας μέχρι το πλυντήριο και το ψυγείο μας, όλες οι συσκευές έχουν ενσωματωμένο κάποιο «τσιπάκι». Είναι χαρακτηριστικό ότι η McKinsey εκτιμά πως η παγκόσμια αγορά των ημιαγωγών θα φθάσει μέχρι το 2030 σε αξία το 1 τρισ. δολάρια από περίπου 600 δισ. δολάρια που είχε φθάσει το 2021. Όσον αφορά τα προβλήματα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή αναφορικά με τη διαθεσιμότητα chips, αυτά εκτιμάται ότι θα έχουν επιλυθεί μέχρι το αργότερο το 2024.

Ένα σημείο που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είναι πως η παραγωγή ημιαγωγών είναι μία αρκετά περίπλοκη διαδικασία με μία τεράστια εφοδιαστική αλυσίδα πίσω της. Όταν η παραγωγή σταμάτησε στην ανατολική Ασία στις αρχές του 2020 λόγω της πανδημίας, δεν ήταν ιδιαίτερο εύκολο να επανεκκινήσει. Ούτε είναι απλό θέμα η δημιουργία νέων υποδομών, αν αναλογιστεί κανείς ότι ένα εργοστάσιο παραγωγής chips μπορεί να απαιτήσει ακόμη και 20 δισ. δολάρια σε επενδυτικά κεφάλαια!

Ένας «μύθος» που υπάρχει είναι πως η Κίνα ελέγχει την παγκόσμια παραγωγή όσον αφορά στους ημιαγωγούς. Αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και ο λόγος είναι πως η παραγωγή των chips έχει πολλούς εμπλεκόμενους «παίκτες». Είναι χαρακτηριστικό ότι εκτιμάται πως ένας μεγάλος κατασκευαστής chips έχει περίπου 1600 προμηθευτές!

Όπως αναφέρει έρευνα του Center for Security and Emerging Technology του αμερικανικού πανεπιστημίου Georgetown, η εφοδιαστική αλυσίδα όσον αφορά την παραγωγή chips ξεκινά από την έρευνα και ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διανομή των ημιαγωγών. Ειδικά για την παραγωγή υπάρχουν τρία τμήματα: ο σχεδιασμός, η κατασκευή και το τρίτο είναι η συναρμολόγηση, δοκιμή και η «πακετοποίηση» (assembly, testing & packaging – ATP). Από εκεί και πέρα, για την παραγωγή απαιτείται ειδικός εξοπλισμός αλλά και υλικά, συμπεριλαμβανομένων των αποκαλούμενων wafers, τα οποία είναι πρακτικά τα καλούπια από τα οποία δημιουργούνται τα chips, το σχετικό λογισμικό αλλά και οι πατέντες που συνοδεύουν όλα τα παραπάνω.

Το αποκαλούμενο ATP είναι ίσως το πιο απλό κομμάτι, καθώς όλα τα υπόλοιπα απαιτούν τεράστιες επενδύσεις σε έρευνα και ανθρώπινο κεφάλαια, οι οποίες, μάλιστα, έχουν ιδιαίτερα μεγάλο χρόνο απόσβεσης. Γι’ αυτό και δεν είναι ιδιαίτερα εύκολο για κάποιο κράτος ή οργανισμό (π.χ. ΕΕ) να εμπλακούν σε αυτή την αγορά. Και δεν είναι τυχαίο ότι η Ρωσία δεν έχει καταφέρει -παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει- να αποκτήσει σοβαρή πρόσβαση σε αυτή την αγορά.

Τα παγκόσμια μερίδια

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μελέτης που έγινε για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και δημοσιοποιήθηκε στα μέσα του καλοκαιριού, το μερίδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά στο σύνολο της αγοράς αλλά και της εφοδιαστικής αλυσίδας της παραγωγής ημιαγωγών ανέρχεται σε περίπου 10% όταν στη δεκαετία του ’90 ήταν στο 20%. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχει παραγωγή για ημιαγωγούς που κατασκευάζονται με την τεχνολογία των 22 και άνω νανομέτρων (σ.σ. όσο πιο μικρός είναι ο αριθμός στα νανόμετρα τόσο πιο προηγμένο και πιο μικρό σε μέγεθος είναι το παραγόμενο chip).

Από την άλλη πλευρά, ενώ υπάρχουν μόνο δύο εταιρείες στην ανατολική Ασία (η ταϊβανέζικη TSMC και η Samsung) που μπορούν να κατασκευάσουν chips στα 2-7 νανόμετρα, ο αναγκαίος εξοπλισμός για την παραγωγή αυτών των προηγμένων chips είναι διαθέσιμος μόνο από μία εταιρεία, την ολλανδική ASML! Αυτό είναι ένα σαφές δείγμα ότι είναι πρακτικά αδύνατο μία χώρα ή περιοχή να κυριαρχήσει απόλυτα όσον αφορά στην παγκόσμια παραγωγή chips και άπαντες εξαρτώνται από τους υπόλοιπους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμάται πως έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα με 38%, αλλά αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ελέγχουν το 60% όσον αφορά την έρευνα και έχουν πολύ μεγάλα μερίδια όσον αφορά στις τεχνολογίες παραγωγής συγκεκριμένων κατηγοριών ημιαγωγών (π.χ. τεχνολογίες για chips στα 10-22 νανόμετρα) και στον εξοπλισμό που απαιτείται για την κατασκευή ημιαγωγών. Από την άλλη πλευρά, η Ιαπωνία ελέγχει το 56% της παραγωγής wafers και η Ταϊβάν αντιπροσωπεύει το 60% των foundries, όπως ονομάζονται οι εταιρείες που παράγουν chips, όπως είναι η TSMC, για παράδειγμα.

Βάσει των εκτιμήσεων της έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι ΗΠΑ είναι στην πρώτη θέση με 38%, η Κίνα είναι μόλις στο 9%, η ΕΕ στο 10%, η Ταϊβάν επίσης στο 9%, η Νότια Κορέα στο 16%, η Ιαπωνία στο 14% και οι υπόλοιπες χώρες του πλανήτη έχουν μόλις το 4%.

Οι κινήσεις της Ευρώπης και τα πλάνα των μεγάλων κατασκευαστών

“Το 70% της ανάπτυξης στην αγορά των chips θα αφορά την αυτοκίνηση, την υπολογιστική και αποθήκευση δεδομένων και τις ασύρματες τεχνολογίες”

Πρόβλεψη της McKinsey

H κίνηση της EE με το European Chips Act μπορεί να έχει δημιουργήσει αίσθηση στην παγκόσμια κοινότητα της παραγωγής chips, αλλά είναι προφανές ότι η Ευρώπη δεν παίζει «μόνη» της όσον αφορά στην προσέλκυση επενδύσεων από τους μεγάλους κατασκευαστές.

Στην Ευρώπη, τα εργοστάσια και οι υποδομές που σχετίζονται με την παραγωγή chips θα έλεγε κανείς ότι περιορίζονται κατά κύριο λόγο στην κεντρική Ευρώπη. Η συντριπτική πλειοψηφία των εργοστασίων βρίσκονται στη Γερμανία -και ειδικά στο ανατολικό κομμάτι της χώρας- στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στη Γαλλία, ενώ υπάρχουν και κάποια εργοστάσια και κέντρα στην Ιταλία. Σημειωτέον πως και η Ελβετία είναι αρκετά δυνατή στον συγκεκριμένο τομέα λόγω της ST Microelectronics.

Εκτός κεντρικής Ευρώπης, η μόνη υποδομή που υπάρχει είναι ένα εργοστάσιο της Intel στην Ιρλανδία. Η Intel είναι πρακτικά η μόνη μη ευρωπαϊκή εταιρεία που επενδύει στη Γηραιά Ήπειρο και πρόκειται να το συνεχίσει να το κάνει. Ο αμερικανικός κολοσσός σχεδιάζει να επενδύσει συνολικά 80 δισ. ευρώ στην επόμενη δεκαετία με την πρώτη φάση να ανακοινώνεται τον Μάρτιο του 2022 και να περιλαμβάνει μία επένδυση 17 δισ. ευρώ για τη δημιουργία ενός μεγάλου εργοστασίου στη Γερμανία και υποδομές έρευνας αλλά και παραγωγής στη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πολωνία και την Ισπανία. Σημειωτέον πως υπάρχει έντονη φημολογία ότι το πλάνο περιλαμβάνει και τη δημιουργία εργοστασίου στην Ιταλία, μία επένδυση που μπορεί να φθάσει στα 5 δισ. ευρώ.

Εκτός της Intel, υπάρχει έντονη φημολογία και για προσέλκυση στην Ευρώπη και της TSMC, του μεγαλύτερου «παίκτη» παγκοσμίως στο χώρο των chips, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποια σχετική ανακοίνωση.

Η TSMC φημολογείται πως είναι σε επαφή και με τις αρχές αμερικανικών πολιτειών που ανταγωνίζονται μεταξύ τους προκειμένου να προσελκύσουν επενδύσεις στην παραγωγή chips. Δεδομένου και του πρόσφατου ψηφισμένου Chip & Science Act 2022 είναι προφανές ότι οι Αμερικανοί θέλουν να ενισχύσουν την παρουσία τους στην παγκόσμια αγορά. Μάλιστα, έχουν γίνει και οι πρώτες ανακοινώσεις όπως αυτή της Micron που σκοπεύει να επενδύσει 40 δισ. δολάρια για την παραγωγή chips μνήμης σε εγκαταστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Qualcomm και η GlobalFroundries έχουν ανακοινώσει κοινή επένδυση 4,2 δισ. δολαρίων στην πολιτεία της Νέας Υόρκης. Το γεγονός ότι μεγάλοι κατασκευαστές όπως η Intel και η Qualcomm είναι αμερικανικές θα παίξει προφανώς το δικό του ρόλο προκειμένου οι ΗΠΑ να προσελκύσουν περισσότερες επενδύσεις.

Το μεγάλο «στοίχημα» πάντως είναι η Samsung. Ο κορεατικός κολοσσός ανακοίνωσε τον Μάιο του 2022 ότι σκοπεύει να επενδύσει μέχρι το 2030 πάνω από 150 δισ. δολάρια σε εγκαταστάσεις για την παραγωγή chips που δεν σχετίζονται με μνήμες, καθώς ο στόχος είναι να ξεπεράσει εντός της δεκαετίας την TSMC! Οπότε είναι προφανές ότι που θα επενδύσει η Samsung θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τα επόμενα χρόνια και πολλές χώρες θα σπεύσουν να προσφέρουν μεγάλα κίνητρα.

Η «ατμομηχανή» των chips

Τα chips αποκαλούνται η «ατμομηχανή» της παγκόσμιας αγοράς των ψηφιακών τεχνολογιών. Ενδεχομένως ο όρος να είναι λανθασμένος καθώς μιλάμε για μία ψηφιακή εποχή αλλά το νόημα είναι πως τα chips αποτελούν τη βάση ανάπτυξης κάθε είδους ψηφιακής συσκευής και πρακτικά κάθε ψηφιακής εφαρμογής. Η σημασία των chips και γενικότερα του πυριτίου (silicon) είναι πλέον το ίδιο μεγάλη με εκείνη τεχνολογικών τάσεων όπως είναι το ΑΙ, τα big data και το cloud για τα οποία τόσο ακούμε. Και η παραγωγή των chips είναι μία διαδικασία όπου οι εμπλεκόμενοι «παίκτες» τόσο σε επίπεδο κρατών όσο και σε επίπεδο κατασκευαστών είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν πολλά, γνωρίζοντας άλλωστε ότι το μέλλον θα είναι ακόμη πιο ψηφιακό.

The post Γιατί η Ευρώπη επενδύει σε εργοστάσια παραγωγής chip appeared first on 2045.gr.

Όσοι ασχολούμαστε με τη νομική ρύθμιση των ψηφιακών τεχνολογιών την περίοδο αυτή βρισκόμαστε σε απόγνωση: Η Κομισιόν τα τελευταία δύο-τρία χρόνια έχει βαλθεί να μας εξοντώσει, παρουσιάζοντας απανωτά νέα, βασικά νομοθετήματα σχεδόν σε όλους τους τομείς της ψηφιακής ζωής. Υπό άλλες συνθήκες, δηλαδή λίγα χρόνια πριν, καθένα τους θα ήταν αρκετό να μας απασχολεί για χρόνια. Τώρα, το επόμενο διαδέχεται το προηγούμενο με ρυθμό καταιγιστικό, και πριν καλά-καλά προλάβουν να οριστικοποιηθούν τα πρώτα ξεκινά η δημόσια διαβούλευση για τα επόμενα.

Εν τάχει, αναφέρομαι συγκεκριμένα (και στα αγγλικά, καθώς οι ελληνικοί τίτλοι δεν έχουν καμία σημασία για τους λόγους που θα εξηγήσω στη συνέχεια) στις Artificial Intelligence Act, Digital Markets Act, Digital Services Act, Data Governance Act, και στην Data Act, οι οποίες σήμερα είναι «τρέχουσες», ενώ πριν λίγο καιρό ολοκληρώθηκε η Cybersecurity Act και είμαστε εν αναμονή, τουλάχιστον, μιας European Cyber Resilience Act.

Καθένα από τα παραπάνω νομοθετήματα έχει εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους. Η Artificial Intelligence Act θέλει να βάλει τους κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Digital Markets Act θέλει να ρυθμίσει τις μεγάλες ιντερνετικές πλατφόρμες. Η Digital Services Act θέλει να ρυθμίσει τις σχέσεις μας στο ίντερνετ. Η Data Governance Act και η Data Act θέλουν να ρυθμίσουν τη χρήση και την πρόσβαση στις ψηφιακές πληροφορίες. Τα θέματα κυβερνοασφάλειας επιχειρούν να καλύψουν οι Cybersecurity Act (καθώς και η NIS2 Οδηγία) και, στο άμεσο μέλλον, η European Cyber Resilience Act.

Η παραπάνω εξέλιξη, που για τους λόγους αυτής εδώ της ανάλυσης θα την εκλάβω σαν μια, ενιαία πολιτική απόφαση της Ευρώπης να ρυθμίσει την ψηφιακή ζωή, έχει σημαντικότατες συνέπειες για την ίδια την Ευρώπη, για καθένα από τα Κράτη-Μέλη, για καθέναν από εμάς ατομικά, καθώς και για ολόκληρο τον πλανήτη.

Οι συνέπειες για τις μη-ευρωπαϊκές χώρες

“Οι Ευρωπαίοι τολμούν να βάλουν πρώτοι κανόνες εκεί που δεν έχουν τολμήσει ούτε οι Αμερικανοί, ούτε οι Κινέζοι”

Ας ξεκινήσουμε από τον πλανήτη, δηλαδή τις τρίτες, μη-ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό που είναι κοινό σχεδόν σε όλα τα παραπάνω νομοθετήματα είναι ότι είναι τα πρώτα στον τομέα τους. Δηλαδή, τα θέματα της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν τόλμησε κανένας νομοθέτης στον κόσμο να τα ακουμπήσει, ούτε καν σε ΗΠΑ και Κίνα όπου οι αντίστοιχες τεχνολογίες ανθούν. Το ίδιο και τις μεγάλες ιντερνετικές πλατφόρμες: Παρότι Αμερικανικής και Κινεζικής προέλευσης, ούτε η μία ούτε η άλλη κυβέρνηση δεν τόλμησε τους να βάλει κανόνες. Οι πρώτοι που το κάνουν είναι οι Ευρωπαίοι. Και, όπως είναι λογικό, οι κανόνες τους θα αποτελέσουν τελικά και τους παγκόσμιους κανόνες.

Αυτό το είδαμε να συμβαίνει ήδη με τον GDPR – τον Ευρωπαϊκό νόμο για τα προσωπικά δεδομένα. Το παράδειγμά του ακολούθησαν οι Κινέζοι (και οι Βραζιλιάνοι, οι Ινδοί, οι Ιάπωνες, οι Κορεάτες για να αναφέρω μόνο τους πιο πρόσφατους), και προσπαθούν να ακολουθήσουν οι Αμερικανοί. Στον τομέα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, τόσο κρίσιμο για την ψηφιακή ζωή, τον παγκόσμιο τόνο τον δίνει εδώ και χρόνια, επισήμως και επωνύμως, η Ευρώπη.

Οι συνέπειες για την Ευρώπη και τα κράτη-μέλη

Για την ίδια την Ευρώπη οι παραπάνω πρωτοβουλίες έχουν μεγάλη σημασία επειδή αποτελούν σημαντικά βήματα προς την ενοποίηση. Καθένα από τα νομοθετήματα αυτά είναι Κανονισμός – επομένως, όπως ο GDPR, ισχύει απευθείας στα Κράτη-Μέλη. Επίσης, καθένα από τα νομοθετήματα αυτά έχει εύκολα αναγνωρίσιμο όνομα – είναι δηλαδή, όπως και ο GDPR, «επώνυμα». Τέλος, ο συνδυασμός όλων αυτών των νομοθετημάτων ρυθμίζει ολόκληρη την ψηφιακή ζωή μας: ειδικά η Digital Services Act αφορά, ακριβώς όπως και ο GDPR, κάθε στιγμή της διαδικτυακής μας ζωής – δηλαδή, ίσως το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας. Συνεπώς, μόλις η διαδικασία ολοκληρωθεί καθένας μας για την ψηφιακή του ζωή θα αναφέρεται απευθείας στην Ευρώπη, και στον ευρωπαϊκό νόμο, και όχι στον εθνικό νόμο. Όπως ακριβώς σήμερα όλοι στην Ελλάδα αναφέρονται στον «GDPR» και, σχεδόν ποτέ, στον ΓΚΠΔ (τα ελληνικά αρχικά του) ή, πολύ λιγότερο, στον ελληνικό νόμο που τον «τοπικοποιεί», έτσι και στο μέλλον όλοι θα αναφερόμαστε απευθείας στο AI Act ή στο DSA. Οι συνέπειες αυτής της γλωσσικής αλλαγής για το ευρωπαϊκό πρότζεκτ είναι προφανείς.

Για τα Κράτη-Μέλη αυτή η βιασύνη της Ευρώπης να ρυθμίσει την ψηφιακή ζωή αποτελεί ταυτόχρονα πρόβλημα και λύση. Πρόβλημα, επειδή όπως είδαμε η Ευρώπη αφαιρεί από τα Κράτη-Μέλη τη δυνατότητα να νομοθετήσουν μόνα τους για την ψηφιακή ζωή. Αυτή όμως ακριβώς η διαπίστωση είναι ταυτόχρονα και λύτρωση γι αυτά: Ποιο κράτος άραγε θα είχε τις δυνάμεις και τις γνώσεις να νομοθετήσει για την Τεχνητή Νοημοσύνη μόνο του; Για την κυβερνοασφάλεια; Αλλά, ακόμα και αν το έκανε, τι σημασία θα είχε η νομοθεσία, πχ. για το Facebook από ένα μόνο ευρωπαϊκό κράτος; Απολύτως καμία – όπως πρόσφατα αναγκάστηκε να διαπιστώσει η Αυστραλία. Όμως ολόκληρη η Ευρώπη έχει άλλο ειδικό βάρος – όπως επανειλημμένα αναγκάστηκαν να διαπιστώσουν η Google, το Facebook ή η Microsoft.

Για τους Ευρωπαίους, για καθέναν από εμάς, η ευρωπαϊκή νομοθεσία μόνο καλό κάνει. Όταν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες οι Ευρωπαίοι θα έχουν το αποτελεσματικότερο και καλύτερο ρυθμιστικό πλαίσιο στον κόσμο για την ψηφιακή ζωή. Θα είναι οι μόνοι των οποίων η διαδικτυακή ζωή θα προστατεύεται. Όπως ακριβώς είναι οι μόνοι με τόσο αποτελεσματικό και πλήρες νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των προσωπικών τους δεδομένων, μέσω του GDPR, το ίδιο θα συμβεί και με τις υπόλοιπες ψηφιακές τεχνολογίες που μας κατακλύζουν.

Ακόμα σημαντικότερο όμως για καθέναν μας είναι το γεγονός ότι ο Ευρωπαϊκός τρόπος ψηφιακής ζωής βάζει τον άνθρωπο στο επίκεντρο. Αυτή είναι η βασική αρχή της Ευρωπαϊκής Διακήρυξης για τα Ψηφιακά Δικαιώματα, που εκδόθηκε μόλις τον Ιανουάριο και που όμως θα αποτελέσει την βασική πολιτική προσέγγιση της Ευρώπης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η τοποθέτηση του ανθρώπου στο επίκεντρο έχει μεγάλη σημασία: Η Ευρώπη δεν βάζει το παγκόσμιο τεχνολογικό προβάδισμα ή τη μεγιστοποίηση του κέρδους από τις ψηφιακές τεχνολογίες στο επίκεντρο, αλλά τον άνθρωπο.

“Η Ευρώπη επιλέγει να δώσει προτεραιότητα στον άνθρωπο, θυσιάζοντας την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία και το κέρδος. Κανείς δεν μπορεί να τα έχει όλα”

Τελικά, επομένως, το παγκόσμιο τρί-πολο επιβεβαιώνεται για μια ακόμα φορά: Οι ΗΠΑ έχουν την τεχνολογία, η Κίνα τα χρήματα, και η Ευρώπη βάζει τους κανόνες. Αυτός είναι ο Ευρωπαϊκός τρόπος ψηφιακής ζωής, οι κανόνες που βάζουν πρώτο τον άνθρωπο. Οι κανόνες αυτοί δεν μπορεί παρά να βρίσκονται μέσα σε νόμους, και μάλιστα αυστηρούς –οτιδήποτε διαφορετικό απλά δεν λειτουργεί. Αν με ρωτήσετε, είμαι χαρούμενος με αυτή την εξέλιξη. Όχι τόσο λόγω προσωπικού συμφέροντος (νομικός είμαι, τι άλλο θα έλεγα;;) αλλά κυρίως επειδή αφενός πιστεύω ότι η Ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι η σωστή για τον άνθρωπο και επειδή αφετέρου πιστεύω ότι, για δομικούς λόγους, ο ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ και Κίνα στα δικά τους πεδία είναι καταδικασμένος – όσο καταδικασμένες είναι και αυτές αν προσπαθήσουν να παράξουν κανόνες για όλους. Φυσικά φαντάζομαι ότι υπάρχουν πολλοί που θα διαφωνούσαν μαζί μου, όπως έχουν κάθε δικαίωμα να κάνουν – αυτή είναι άλλωστε η ουσία της δημοκρατίας, η οποία, ας μην ξεχνάμε, είναι μια άλλη ρυθμιστική προσφορά της Ευρώπης στην ανθρωπότητα.

The post Ο Ευρωπαϊκός τρόπος (ψηφιακής) ζωής περνά μέσα από τον νόμο appeared first on 2045.gr.