Η πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης με τα έντονα στοιχεία απομονωτισμού που τη χαρακτηρίζει προκαλεί αντιδράσεις στην Ευρώπη και δυναμώνει τις φωνές υπέρ του φεντεραλισμού. Αλλά πριν φτάσουμε εκεί ας ξεκινήσουμε από κάπου αλλού – τις τηλεδιασκέψεις, τις πληρωμές και, ίσως, την άμυνα…
Η γαλλική κυβέρνηση ετοιμάζεται να απαγορεύσει τη χρήση αμερικανικών εφαρμογών τηλεδιασκέψεων στις δημόσιες υπηρεσίες της. Google Meet, Microsoft Teams και Zoom είναι μερικές από τις εφαρμογές που δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν οι Γάλλοι δημόσιοι υπάλληλοι. Τη θέση τους θα πάρει η εφαρμογή Visio (καμία σχέση με την εφαρμογή της Microsoft, που μάλλον θα έχει αντιρρήσεις για αυτή τη συνωνυμία), η οποία αναπτύχθηκε από την υπηρεσία Dinum και λειτουργεί σε υποδομή της γαλλικής Outscale.
Δεν είναι κάτι συναρπαστικό αλλά από κάπου πρέπει να αρχίσει κανείς. Ορισμένοι ευρωβουλευτές βάζουν τον πήχη σαφώς πιο ψηλά, καλώντας την πρόεδρο Roberta Metsola να αναλάβει πρωτοβουλία που θα μειώσουν την εξάρτηση του Κοινοβουλίου από τεχνολογίας αμερικανικής κατασκευής.
Υποστηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές. Όντως υπάρχουν.
Αντί για Chrome, βάλτε Vivaldi, αντί για Gmail βάλτε Proton και αντί για αναζητήσεις μέσω Google και Bing προτιμήστε το Qwant, λένε οι ευρωβουλευτές. Αν δεχθούμε ότι οι Ευρωπαίοι είμαστε έτοιμοι για τέτοιες αλλαγές στην ψηφιακή μας καθημερινότητα, είναι λίγο δύσκολη η πλήρης απεξάρτηση από αμερικανικής τεχνολογίας υπολογιστές και περιφερειακά συστήματα. Η απουσία της Ευρώπης στο hardware είναι οφθαλμοφανέστατη, άλλωστε.
Στο επίπεδο των υπηρεσιών cloud, υπάρχουν ευρωπαϊκές εταιρείες όπως οι OVHcloud, Ionos, Scaleway και Aruba με υποδομές που μπορούν να αντικαταστήσουν το Google Cloud, το Amazon Web Services ή το Microsoft Azure. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι οι υποδομές είναι έτοιμες σήμερα να δεχθούν μια μαζική μετανάστευση πελατών από τις αμερικανικές πλατφόρμες.
Η συζήτηση για την απεξάρτηση εντείνεται και οι σχετικές φωνές δυναμώνουν ως αντίδραση σε κάθε κορώνα του απρόβλεπτου Αμερικανού προέδρου και του στενού κύκλου των συνεργατών του (κάποιοι θα τους έλεγαν και αυλικούς, ίσως). Ωστόσο η ψηφιακή ανεξαρτησία της Ευρώπης είναι κάτι που μπορεί να εξάπτει μεν τη φαντασία αλλά λόγω της μεγάλης εγκατεστημένης βάσης των αμερικανικών εταιρειών στις χώρες της ηπείρου δεν είναι κάτι που θα γίνει πολύ εύκολα.
Βήμα δεύτερο – πληρωμές
Κάθε αγορά που πραγματοποιείτε σήμερα μέσω κάρτας περνάει από τα συστήματα της Visa ή της Mastercard και αν προτιμάτε τις ψηφιακές υπηρεσίες το πιθανότερο είναι να κάνετε χρήση της PayPal. Η προμήθεια που παρακρατούν οι δύο μεγάλοι εκδότες καρτών είναι μικρή για κάθε συναλλαγή, της τάξης του 0,1% και 0,2% και το ποσοστό είναι μεν μικρό αλλά αν λάβετε υπόψιν ότι κάθε χρόνο πραγματοποιούνται γύρω στα 11 τρισ. συναλλαγές με τη χρήση καρτών σε όλο τον κόσμο προκύπτει ένα αξιοσέβαστο ποσό.
Αν και όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι έχουν σήμερα μια κάρτα με το σήμα της Visa ή της MasterCard, η απεξάρτηση από τις δύο εταιρείες είναι ευκολότερη σε σχέση με όσα συμβαίνουν στις ψηφιακές εφαρμογές και υπηρεσίες.
Ο λόγος είναι ότι εκτός από τους δύο εκδότες, στην υπόθεση των πληρωμών παρεμβαίνουν και οι τράπεζες, οι οποίες σχεδιάζουν τα δικά τους συστήματα πληρωμών.
Στην Ελλάδα έχουμε το IRIS που, μετά και από ρυθμιστικές παρεμβάσεις του υπουργείου Οικονομικών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών σε όλο το εμπόριο.
Αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά αυτό που λείπει είναι μια λύση που θα λειτουργεί όπως η περιαγωγή στην κινητή τηλεφωνία – διασυνοριακά, χωρίς επιβαρύνσεις και με την ευκολία των μετρητών.
Η ΕΚΤ προωθεί ως γνωστόν την ιδέα του ψηφιακού ευρώ, για το οποίο ο στόχος είναι να παρουσιαστεί προς χρήση το 2029. Αλλά κανείς δεν είναι σε θέση να ορκιστεί ότι το χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί, αφού ο δρόμος για τη λήψη αποφάσεων στην Ε.Ε. είναι πολλές φορές ολισθηρός. Ασχέτως αν το όραμα της ΕΚΤ για ένα ψηφιακό ισοδύναμο των μετρητών θα υλοποιηθεί, σε εξέλιξη βρίσκονται και άλλες προσπάθειες, όχι κατ’ ανάγκη ανταγωνιστικές.
Να σας γνωρίσουμε το Wero, το οποίο είναι σε λειτουργία από τον Ιούλιο του 2024 σε μικρό αριθμό ευρωπαϊκών χωρών. Η υπηρεσία θα αντικαταστήσει σταδιακά τις υπηρεσίες πληρωμών Giropay στη Γερμανία, Paylib στη Γαλλία, Payconiq στο Βέλγιο και iDEAL στην Ολλανδία. Σήμερα είναι διαθέσιμο στους πελάτες αρκετών τραπεζών σε Γερμανία, Γαλλία και Βέλγιο, ενώ η επέκτασή του στην Ολλανδία έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τον Μάρτιο.
Σε απλά λόγια, είναι ένα διασυνοριακό IRIS και προωθείται από τις εμπορικές τράπεζες ως ένα απλό, ασφαλές και εύκολο στη χρήση σύστημα πληρωμών, το οποίο (αν και δεν λέγεται φωναχτά) μπορεί να υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών.
Άρθρο 42.7 αντί του Άρθρου 5
«Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών. Οι δεσμεύσεις και η συνεργασία στον τομέα αυτόν εξακολουθούν να είναι σύμφωνες προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του NATO, η οποία παραμένει, όσον αφορά τα κράτη που είναι μέλη του, το θεμέλιο της συλλογικής τους άμυνας και το όργανο της εφαρμογής της».
Αυτά λέει στην 7η παράγραφό του το Άρθρο 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών είναι κάτι που σταδιακά παύει να θεωρείται ταμπού. Έως σήμερα, η αλληλεγγύη ήταν θέμα συζήτησης εντός του ΝΑΤΟ και στη βάση του Άρθρου 5 περί παροχής συνδρομής, όμως η στάση της Ουάσιγκτον και η ρητορική του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία έχουν κάνει πολλούς Ευρωπαίους να χάνουν τον ύπνο τους και άλλους να βλέπουν μια χρυσή ευκαιρία, κάτι που αποτυπώνεται και στον χρηματιστηριακό κόσμο.
Η μετοχή της γερμανικής Rheinmetall έχει ενισχυθεί κατά 130% κατά το τελευταίο 12μηνο εν μέσω προσδοκιών ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία θα αναπτυχθεί σημαντικά μέσα από προγράμματα όπως το SAFE, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο 150 δισ. ευρώ που έχει ως στόχο να επιταχύνει την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού. Τον τόνο δίνει ο επίτροπος για την Άμυνα Andrius Kubilius που στα μέσα Ιανουαρίου τόνισε ότι η Ε.Ε. πρέπει να προετοιμαστεί για τη μείωση της αμερικανικής παρουσίας και απηύθυνε πρόσκληση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ. Ένα μικρό ΝΑΤΟ μέσα στο ΝΑΤΟ δηλαδή.
Από συνομοσπονδία, ομοσπονδία
Η αναβίωση του δόγματος Μονρόε (που, περιληπτικά, λέει ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές δυνάμεις να αναμειχθούν στις υποθέσεις του δυτικού ημισφαιρίου) όπως είδαμε και στην περίπτωση της Βενεζουέλας, επαναφέρει στην ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση τον φεντεραλισμό.
Ποιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας και προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι που σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Lauven είπε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι ένα χαλαρό κλαμπ βέτο και δισταγμών
«Ο συντονισμός των εθνικών συμφερόντων δεν είναι το ίδιο με το να ενεργεί κανείς ως μία δύναμη. Όπου η Ευρώπη έχει επιλέξει την ομοσπονδία -εμπόριο, ανταγωνισμός, ενιαία αγορά – είναι σεβαστή και ακούγεται. Όπου δεν το έχει κάνει – άμυνα, εξωτερική πολιτική, βιομηχανική στρατηγική – είναι διχασμένη και ευάλωτη. Μια Ένωση ισχυρή στο εμπόριο αλλά αδύναμη στην ασφάλεια θα βλέπει πάντα τα πλεονεκτήματά της να χρησιμοποιούνται εναντίον της. Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει: κατακερματισμένα έθνη ή μια πραγματική ευρωπαϊκή δύναμη», είπε ο Ντράγκι, ωστόσο, με εξαίρεση συγκεκριμένα πρόσωπα και κάποιων think tanks εντός της Ε.Ε. η ιδέα δεν φαίνεται να είναι -προς το παρόν- ιδιαίτερα ελκυστική. Οι πολίτες ανησυχούν όλο και περισσότερο για το μέλλον τους και επιθυμούν η Ε.Ε. να ενεργεί με ενότητα και φιλοδοξία, αναφέρει πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ίδιοι πολίτες θα συναινούσαν στην παραχώρηση ενός μέρους της εθνικής κυριαρχίας για τη λειτουργία ενός ομοσπονδιακού οργάνου. Όπως όμως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε εξελίξεις -η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ είναι ένα καλό παράδειγμα- και το ίδιο μπορεί να συμβεί ως αντίδραση στην αμερικανική πολιτική.
Άλλωστε, δεν είναι εποχή για βεβαιότητες.
Αλλά για την ώρα θα αρκεστούμε στις… τηλεδιασκέψεις.
