Ο πόλεμος στη Ουκρανία ανέδειξε τον ρόλο των drones. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει τον ρόλο των data centers στη μάχη αλλά και τι συμβαίνει όταν μπαίνουν στο σκόπευτρο του αντιπάλου.
Την 1η Μαρτίου τρία ιρανικά drones έπληξαν εγκαταστάσεις data centers της Amazon Web Services σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Μπαχρέιν. Η εταιρεία ανέφερε ζημιές στις κτιριακές εγκαταστάσεις. διακοπές ρεύματος και υδροδότησης, ενώ εξαιτίας των επιθέσεων, διεκόπη η ομαλή λειτουργία τραπεζικών ιδρυμάτων, υπηρεσιών πληρωμών και άλλων εφαρμογών στην περιοχή.
Ήταν η πρώτη φορά που τέτοιες εγκαταστάσεις δέχθηκαν φυσικό πλήγμα και βρέθηκαν να γίνονται στόχοι στο πεδίο της μάχης. Μέχρι τότε, οι επιθέσεις που δέχονταν τα data centers ήταν ψηφιακής μορφής.
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι με το τριπλό αυτό χτύπημα ήθελε να υπογραμμίσει ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις «υποστηρίζουν τις στρατιωτικές δραστηριότητες του εχθρού» και μπορεί επισήμως να μη δόθηκαν περισσότερες λεπτομέρειες αλλά αρκετά ειδησεογραφικά μέσα φιλοξένησαν την πληροφορία ότι οι συγκεκριμένοι στόχοι φιλοξενούσαν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που είτε υποστήριζαν τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ είτε συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των ιρανικών πυρών.
Λίγες ημέρες μετά, πλήγμα από τις ισραηλινές δυνάμεις δέχθηκε το data center της ιρανικής τράπεζας Sepah, η οποία φέρεται να διατηρεί στενούς δεσμούς με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Απαντώντας στα αντίποινα, η Τεχεράνη απείλησε με χτυπήματα στις εγκαταστάσεις που διατηρούν εταιρείες όπως η Microsoft, η Google, η Nvidia, η IBM, η Palantir και η Oracle. στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου. Οι απειλές δεν έχουν γίνει πράξη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι εταιρείες ψηφιακής τεχνολογίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Microsoft, Cisco, Palantir, SpaceX και άλλοι υποστηρίζουν την Ουκρανία στην αντιμετώπιση των ρωσικών υποθέσεων αλλά η βοήθειά τους εστιάζεται στην ανάλυση δεδομένων, τον κυβερνοπόλεμο και τις επικοινωνίες.
Στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τα data centers δείχνουν ότι η συνεργασία ενόπλων δυνάμεων – ψηφιακής τεχνολογίας γίνεται ακόμα πιο στενή.
Όταν θα βάλεις το χακί
Η σχέση των υπολογιστών με τον στρατό μετρά δεκαετίες. Μία από τις εργασίες του πρώτου υπολογιστή γενικής χρήσης ήταν να υπολογίζει τις παραμέτρους που χρησιμοποιούσαν τα πυροβόλα για να πλήξουν τους στόχους τους. Το ότι δεν πρόλαβε να χρησιμοποιηθεί για αυτόν τον σκοπό κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν αναιρεί τη στρατιωτική διάστασή του.
Τα data centers είναι εξ ορισμού εγκαταστάσεις υψηλής ασφαλείας αλλά πώς να είναι ένα data center που έχει τη «σφραγίδα» έγκρισης ενός στρατιωτικού οργανισμού όπως είναι για παράδειγμα το ΝΑΤΟ;
Μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα, εξετάζοντας τις υποδομές του data center που λειτουργεί σε ένα παλιό ορυχείο στο Λέφνταλ της Νορβηγίας. Λίγα πράγματα φαίνονται απ’ έξω, αφού όλη η δραστηριότητα αναπτύσσεται μέσα στον ορεινό όγκο και τις παλιές γαλαρίες του ορυχείου. Η εγκατάσταση προσφέρει προφανή προστασία από εξωτερικές επιθέσεις και είναι θωρακισμένη από επιθέσεις με όπλα ηλεκτρομαγνητικών παλμών τα οποία στοχεύουν στις ψηφιακές υποδομές.
Παρόμοιας λογικής είναι το data center που λειτουργεί η Green Mountain επίσης στη Νορβηγία, σε μια παλιά αποθήκη πυρομαχικών του ΝΑΤΟ. Μπορεί η Συμμαχία να είναι χρήστης της συγκεκριμένης υποδομής; Πολύ πιθανό, όπως πιθανό είναι να χρησιμοποιεί και τις υποδομές του Λέφνταλ.
Φυσικά, το ΝΑΤΟ δεν λέει πολλά για τα data centers που επιλέγει. Ωστόσο κάποιες φορές μπορούν να μιλήσουν οι συνεργάτες του. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Oracle ανακοίνωσε ότι επελέγη, μαζί με την Thales και τον όμιλο Reply, για να υποστηρίξει με τις υποδομές νέφους που διαθέτει τις κρίσιμες δραστηριότητες της Υπηρεσίας Επικοινωνιών και Πληροφοριών του ΝΑΤΟ (NCIA). Η NCIA αποτελεί τον τεχνολογικό κόμβο του ΝΑΤΟ με βασικές δραστηριότητες την προστασία των δικτύων και των υποστήριξη των επιχειρήσεων της Συμμαχίας.
Το ΝΑΤΟ συνεργάζεται και με την Google για την υποστήριξη των λειτουργιών του και διαθέτει δικές του υποδομές data centre,
Τι γίνεται όμως στο επιχειρησιακό πεδίο; Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα, καθώς το ΝΑΤΟ χρησιμοποιεί κινητά κέντρα δεδομένων που έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τις αποστολές στο πεδίο. Για να το πούμε διαφορετικά, τον 20ο αιώνα μια μονάδα εκστρατείας έπρεπε να λάβει υπόψιν της που θα μπουν οι σκηνές, η διοίκηση και οι επικοινωνίες, σήμερα οι μονάδες φαίνεται ότι πρέπει να εξασφαλίσουν χώρο και για το μάχιμο data center, το οποίο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου κέντρου επικοινωνιών.
Φαίνεται ότι κάποιοι, πριν από δέκα χρόνια, είχαν αντιληφθεί πόσο μεγάλη σημασία θα έχει η παρουσία συστημάτων επεξεργασίας δεδομένων όσο το δυνατόν πιο κοντά στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Έτσι, το 2016 η NCIA διεξήγαγε διαγωνισμό προσκαλώντας 250 εταιρείες από τα 28 κράτη-μέλη της Συμμαχίας, για να καταθέσουν προτάσεις σχετικές με την ανάπτυξη φορητών συστημάτων διαχείρισης δεδομένων και επικοινωνιών. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας ήταν η επιλογή της ιταλικής Italtel, η οποία το φθινόπωρο του 2016 παρουσίασε τη λύση της στο πλαίσιο μιας στρατιωτικής άσκησης που διεξήγαγε η Συμμαχία.
Φυσικά τα πράγματα εξελίσσονται και για όλα τα υποσυστήματα που αποτελούν ένα στρατιωτικής χρήσης data center υπάρχουν επιπλέον απαιτήσεις και ο ανταγωνισμός είναι σκληρός. Σε ένα έργο του ΝΑΤΟ για την επιλογή της εταιρείας που θα παρέχει λύσεις ψύξης για κρίσιμες υποδομές της Συμμαχίας, υποβλήθηκαν 3.600 προτάσεις, από τις οποίες επελέγη εκείνη της βελγικής Calyos.
Όπως διαπιστώνουμε σε πρόσκληση που δημοσιεύθηκε και στον ιστότοπο του ελληνικού υπουργείου Ανάπτυξης, το ΝΑΤΟ ζήτησε από τα κράτη μέλη πληροφορίες για λύσεις που μπορούν να ενσωματωθούν στα επιχειρησιακά του συστήματα. Oι λύσεις που θα προτείνονταν θα πρέπει να πληρούν απαιτήσεις στρατιωτικού επιπέδου περιλαμβάνοντας προηγμένη κρυπτογράφηση και να ανιχνεύουν διακοπές στην επικοινωνία αυτόματα ώστε να αναδρομολογούν την κίνηση σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου το δίκτυο μπορεί να υποστεί παρεμβολές ή υποβάθμιση. Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι μια τέτοια περιγραφή ταιριάζει στις συνθήκες του πεδίου μάχης. Στη συγκεκριμένη πρόσκληση το ΝΑΤΟ έδειξε ενδιαφέρον για χαρακτηριστικά τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούν να αξιοποιηθούν στην πρόβλεψη προβλημάτων στο δίκτυο και την αυτοματοποιημένη επίλυσή του, κάτι που μόνο έκπληξη δεν θα πρέπει να προκαλεί.
Ο πόλεμος αποκτά ολοένα και πιο προηγμένα τεχνολογικά χαρακτηριστικά και σίγουρα σε κάποια εργαστήρια γίνονται πειράματα για στρατιώτες-ρομπότ. Θέμα χρόνου είναι να τους δούμε σε κάποιο πεδίο μάχης…
