Σε συνεργασία με την Eat Just, η οποία προωθεί στην αγορά ένα εργαστηριακά παρασκευασμένο κοτόπουλο μέσω της θυγατρικής της “Good Meat”, το εστιατόριο προσέφερε έναντι 70 δολαρίων το άτομο μια γνωριμία με την περουβιανή κουζίνα και με βάση το κρέας κοτόπουλου που παράγει η εταιρεία στις μονάδες της. Αυτά, τον Ιούλιο του 2023, το εστιατόριο δεν προσφέρει σήμερα τη συγκεκριμένη επιλογή αλλά την έχει αναρτημένη στο site του. Ωστόσο, το συγκεκριμένο προϊόν δύσκολα θα το βρείτε σε κάποιο σουπερμάρκετ. Συνολικά, άλλωστε ο κλάδος του συνθετικού κρέατος δεν δείχνει έτοιμος για το λιανεμπόριο.

Πριν από δύο χρόνια εξετάζαμε το ενδεχόμενο το συνθετικό κρέας να αποτελεί ένα Ελντοράντο για τη βιομηχανία των τροφίμων. Το διάστημα που μεσολάβησε δείχνει ότι η αναζήτηση συνεχίζεται, ενώ και οι επενδυτές είναι περισσότερο επιφυλακτικοί.

Σύμφωνα με στοιχεία του AgFunderNews, από το ένα δισ. δολάρια που συγκέντρωσαν διάφορες startups συνθετικού κρέατος το 2021, το 2024 το ύψος των κεφαλαίων που διατέθηκαν προς χρηματοδότηση υποχώρησε στα 55 εκατ. ευρώ και το 2025 ανέκαμψε ελαφρά στα 86 εκατ. δολάρια. Δύσκολοι καιροί, αν και στο ρυθμιστικό πεδίο όλο και κάτι γίνεται.

Οι αρμόδιες αρχές σε διάφορες χώρες και, κυρίως, σε Σιγκαπούρη και ΗΠΑ έχουν στο μεταξύ εγκρίνει τις αιτήσεις ορισμένων εταιρειών για τη διάθεση στην αγορά συνθετικού χοιρινού, σολωμού, μοσχαριού και πουλερικών αλλά οι πωλήσεις είναι περιορισμένες, ελλείψει μεγέθους και συνεργασιών με μεγάλους λιανέμπορους. Ενδεχομένως λόγω και της επιφυλακτικότητας των καταναλωτών.

Εξετάζοντας πού βρίσκονται σήμερα μερικοί από τους πρωτοπόρους, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι δεν έχει κυλήσει και πολύ νερό στο αυλάκι.

Aleph Farms: Ισραηλινή εταιρεία που μετράει ήδη εννέα χρόνια ζωής . Υπολογίζεται ότι έχει συγκεντρώσει ως σήμερα κεφάλαια ύψους 160 εκατ. δολαρίων αλλά αντιμετωπίζει αρκετές δυσκολίες με αποτέλεσμα να έχει περικόψει αρκετές θέσεις εργασίας. Είχε φτάσει να απασχολεί περίπου 140 εργαζόμενους ωστόσο μετά από διαδοχικούς γύρους απολύσεων υπολογίζεται ότι το προσωπικό της είναι σημαντικά περιορισμένο, σε μερικές δεκάδες. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Didier Toubia διαβεβαιώνει σε δηλώσεις του ότι δεν έχουν αλλάξει οι μακροπρόθεσμοι στόχοι και το όραμα της εταιρείας αλλά τέτοιου τύπου δηλώσεις είναι συνηθισμένες. Τα καλά νέα είναι ότι η εταιρεία έλαβε έγκριση για την πώληση προϊόντων της στη Σιγκαπούρη, ενώ έχει το πράσινο φως για διάθεση συνθετικού βοδινού στο Ισραήλ.

Believer Meats: Γνωστή στο παρελθόν ως Future Meat Technologies, βρίσκεται επίσης εν μέσω οικονομικών Συμπληγάδων, κάτι που θα καταλάβετε αν δείτε ότι η τελευταία της ανακοίνωση χρονολογείται από τον Σεπτέμβριο του 2024. Η εταιρεία ξεκίνησε την πορεία της το 2018 και μετά από διαδοχικούς γύρους χρηματοδότησης κατάφερε να συγκεντρώσει σχεδόν 400 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, αυτοί οι πόροι δεν ήταν επαρκείς και τον Δεκέμβριο του 2025 η Believer ανακοίνωσε ότι κατεβάζει ρολά, αφήνοντας απλήρωτους λογαριασμούς 34 εκατ. δολαρίων στην εταιρεία που είχε αναλάβει την ανέγερση του εργοστασίου παραγωγής. Η Believer βρίσκεται στη διαδικασία της ρευστοποίησης των περιουσιακών της στοιχείων.

Mission Barns: Ξεκίνησε και αυτή τη λειτουργία της το 2018 και μετά από διαδοχικούς γύρους χρηματοδότησης έχει συγκεντρώσει κάτι περισσότερο από 100 εκατ. δολάρια. H Mission Barns φαίνεται να τα πηγαίνει κάπως καλύτερα, σε σχέση με τις Aleph και Believer, καθώς το 2025 πήρε την έγκριση των αμερικανικών υπηρεσιών για τη διάθεση συνθετικού χοιρινού λίπους στην αγορά.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, ανακοίνωσε ότι συνεργάστηκε με ένα εστιατόριο στο Σαν Φρανσίσκο για ένα πιάτο που περιείχε το προϊόν της. Έκτοτε, δεν είχαμε νέα της.

Parima: Αν θεωρείτε ότι το όνομα της εταιρείας παραπέμπει στη Γαλλία δεν κάνετε λάθος. Δημιουργήθηκε το 2025 με τη συγχώνευση εταιρειών Gourmey και Vital Meet. Παράγει συνθετικό κρέας κοτόπουλου και πάπιας και κατά το προηγούμενο 12μηνο έλαβε σχετικές άδειες κυκλοφορίας από τις αρχές της Σιγκαπούρης. Πριν από λίγους μήνες και σε συνεργασία με μια εταιρεία από την Αυστραλία, την Vow, κατόρθωσε να προχωρήσει σε μεγάλης κλίμακας παραγωγή συνθετικού κρέατος.

Συγκεκριμένα, παρήγαγε 22.000 λίτρα μεικτού προϊόντος με καθαρό προϊόν που αντιστοιχεί στο 10% αυτής της ποσότητας, δηλαδή 2.200 λίτρα και με κόστος κάτω από 10 ευρώ ανά κιλό. Βεβαίως δεν είναι άμεσα ανταγωνιστικό του συμβατικού κοτόπουλου, το οποίο θα βρείτε στα ελληνικά καταστήματα έναντι 2-3 ευρώ το κιλό, αλλά αν το βάλετε δίπλα στο φιλέτο κοτόπουλου που πωλείται έναντι 7-9 ευρώ το κιλό βλέπετε ότι έχουμε να κάνουμε με μια ανταγωνιστική πρόταση. Για την ώρα η Parima περιορίζεται σε συνεργασίες με εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας και δεν έχει ανακοινώσει πότε (και αν) θα επιχειρήσει να αποκτήσει μια θέση στο ράφι των καταστημάτων λιανικής. Η εταιρεία έχει υποβάλει επίσης αιτήσεις σε Νέα Ζηλανδία και Βρετανία αναμένοντας τις σχετικές άδειες για ανάπτυξη εμπορικής δραστηριότητας και δείχνει να αποτελεί υποσχόμενη πρόταση στον χώρο της. Από πλευράς χρηματοδότησης, έχει λάβει στήριξη ύψους περίπου 60 εκατ. δολαρίων από επενδυτικά κεφάλαια.

Wildtype: Οι περισσότερες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο του συνθετικού κρέατος ασχολούνται με παραγωγές που «συγγενεύουν» με θηλαστικά ή πουλερικά. Η αμερικανική Wildtype ασχολείται με το συνθετικό κρέας σολωμού το οποίο παράγει χρησιμοποιώντας ως βάση έναν μικρό αριθμό κυττάρων από νεαρής ηλικίας σολωμούς του Ειρηνικού. Το καλοκαίρι του 2025 και έχοντας αποκτήσει από τον Μάιο του ίδιου έτους την έγκριση της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, προχώρησε σε συνεργασίες με μικρό αριθμό εστιατορίων σε Τέξας, Ουάσιγκτον, Όρεγκον και Καλιφόρνια. Όπως και άλλες εταιρείες του χώρου, η Wildtype θεωρεί ότι αν το προϊόν της χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη από διακεκριμένους σεφ, θα ανοίξει πιο εύκολα ο δρόμος για τη μαζική αγορά. Από την ίδρυσή της το 2018 έως και σήμερα η εταιρεία είχε συγκεντρώσει περίπου 240 εκατ. δολάρια, εκ των οποίων τα 100 εκατ. σε έναν μόνο γύρο χρηματοδότησης που ολοκληρώθηκε τον περασμένο Μάρτιο.

The post Συνθετικό κρέας: Το Ελντοράντο αναζητείται appeared first on 2045.gr.

Μια διαχρονική καθοδική πορεία των επιδόσεων αναδεικνύουν τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA στη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών. Οι απώλειες στην αξιολόγηση των Ελλήνων μαθητών είναι τέτοιες που -σύμφωνα με τη μεθοδολογία που ακολουθεί ο διεθνής διαγωνισμός του ΟΟΣΑ- έχουν χαθεί δύο σχολικές χρονιές στο χρονικό διάστημα 2006 – 2025. Μια ανησυχητική πραγματικότητα, αφού από τις μετρήσεις του 2006 μέχρι τις πλέον πρόσφατες παρατηρείται μια συστηματική και διαρκής υποχώρηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων.

Στις (περίπου) 40 μονάδες οι απώλειες στις τρεις βασικές κατηγορίες

Η μεθοδολογία αξιολόγησης που ακολουθεί ο διαγωνισμός PISA αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «20 μονάδες αντιστοιχούν περίπου στην ποσότητα μάθησης που αποκτούν συνήθως οι 15χρονοι σε ένα σχολικό έτος στις χώρες του ΟΟΣΑ. Επομένως, εάν η βαθμολογία μιας χώρας πέσει κατά 20 μονάδες μεταξύ δύο αξιολογήσεων PISA, είναι σαν οι μαθητές να αποδίδουν στο επίπεδο που αναμενόταν από τους 14χρονους στον προηγούμενο κύκλο».

Εξετάζοντας τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των Ελλήνων μαθητών στο διάστημα 2006-2025 στις τρεις βασικές κατηγορίες παρατηρούμε ότι:

• Στον τομέα της επιστήμης οι απώλειες είναι 39 μονάδες. Από 473 μονάδες το 2006 η Ελλάδα έχει υποχωρήσει στις 434 το 2025.
• Στον τομέα της κατανόησης κειμένου οι απώλειες είναι 37 μονάδες. Από τις 460 στις 423.
• Στον τομέα των μαθηματικών οι απώλειες είναι 35 μονάδες. Από τις 459 στις 424.

Μία διολίσθηση των επιδόσεων σε πολύ υψηλά επίπεδα και σαφώς μεγαλύτερη από την υποχώρηση που παρατηρείται και στο μέσο όρο 23 χωρών που δίνει ως μέτρο σύγκρισης η επίσημη σελίδα του διαγωνισμού.

Αρνητικές είναι οι τάσεις για τις επιδόσεις της Ελλάδας και στις επιμέρους κατηγορίες που αξιολογούνται. Ειδικότερα, τα συγκριτικά στοιχεία που δίνει ο διαγωνισμός PISA φανερώνουν μια «κρίση» όχι μόνο στη βάση των μαθητών, αλλά και την πλήρη συρρίκνωση των υψηλών επιδόσεων. Συγκεκριμένα:  

• Μεταξύ 2015-2025, το ποσοστό όσων είχαν κορυφαίες επιδόσεις στην επιστήμη έχει υποχωρήσει από το 2,1% στο 1,4% (αρνητική μεταβολή 33%). Την ίδια στιγμή ο μέσος όρος των χωρών στο ΟΟΣΑ παραμένει περίπου σταθερός.
• Στο ίδιο χρονικό διάστημα, το ποσοστό κορυφαίων επιδόσεων στην κατανόηση κειμένου έχει πέσει στο 1,2%, από 4% το 2015 (αρνητική μεταβολή άνω του 75%). Υποχώρηση συναντάμε και στο μέσο όρο, αλλά όχι σε αυτά τα επίπεδα.
• Μεταξύ 2015-2025, το ποσοστό όσων είχαν κορυφαίες επιδόσεις στα μαθηματικά έχει υποχωρήσει από το 3,9% στο 2,1% (αρνητική μεταβολή στα επίπεδα του 40%). Σημαντική είναι η υποχώρηση και στο μέσο όρο, αλλά και πάλι όχι σε αυτά τα επίπεδα.

Απολύτως φυσιολογικά το ποσοστό των χαμηλών επιδόσεων αυξάνεται στο ίδιο χρονικό διάστημα. Άνω των 8 μονάδων στην επιστήμη, άνω των 16 μονάδων στο κείμενο και σχεδόν 14 μονάδες στα μαθηματικά.

Καλύτερα τα κορίτσια από τα αγόρια – Χάσμα μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων μαθητών

 Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία για τα επιμέρους αποτελέσματα των αξιολογήσεων μεταξύ των φύλων. Όπως προκύπτει από τα συγκριτικά στοιχεία για το 2025, τα κορίτσια έχουν κατά κανόνα καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, τα οποία προηγούνται μόνο στα μαθηματικά (με 427 μονάδες, έναντι 421). Στην επιστήμη και κυρίως στην κατανόηση κειμένου η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική: υπεροχή 12 μονάδων των κοριτσιών στην πρώτη κατηγορία και 46 μονάδων στη δεύτερη. Μάλιστα, αυτή η υπεροχή των κοριτσιών είναι διαχρονική από το 2015 μέχρι το 2025.

Ακόμα πιο μεγάλες είναι οι διαφορές που παρατηρούνται στις αξιολογήσεις μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων μαθητών, καθώς οι δεύτεροι υπολείπονται κατά πολλές δεκάδες μονάδες και στις τρεις κατηγορίες:

• Μείον 76 μονάδες στην επιστήμη
• Μείον 73 μονάδες στο κείμενο
• Μείον 77 στα μαθηματικά

Οι διαφορές μένουν σχεδόν ίδιες σε όλη τη δεκαετία 2015 – 2025.

Η ακτινογραφία της υστέρησης

Τι κρύβεται όμως πίσω από τους αριθμούς των αξιολογήσεων; Η έκθεση του ΟΟΣΑ μας δίνει αρκετή τροφή για σκέψη, φέρνοντας στην επιφάνεια αρκετούς παράγοντες που συνδέονται με τη χαμηλή επίδοση των Ελλήνων μαθητών. Από το πειθαρχικό κλίμα στις αίθουσες μέχρι την έλλειψη πόρων και από τη μικρότερη γονεϊκή εμπλοκή μέχρι την απόσπαση προσοχής λόγω της ψηφιακής τεχνολογίας, οι λόγοι που δίνει ο ΟΟΣΑ σχετίζονται όχι μόνο αυστηρά με το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά με το περιβάλλον συνολικά στο οποίο οι Έλληνες μαθητές καλλιεργούν τις μαθησιακές τους ικανότητες. Ειδικότερα:

• Πειθαρχικό κλίμα που επιδεινώνεται. Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς δείκτες αφορά το κλίμα μέσα στην τάξη. Το 37% των Ελλήνων μαθητών δηλώνει ότι δεν μπορεί να δουλέψει αποτελεσματικά στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα, έναντι μόλις 19% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Σχεδόν οι μισοί (46%) αναφέρουν θόρυβο και αταξία που διαταράσσει σχεδόν κάθε μάθημα επιστημών, ενώ το 45% λέει ότι οι συμμαθητές τους δεν ακούν τον καθηγητή. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το εύρημα ότι ενώ σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ το πειθαρχικό κλίμα στις αίθουσες βελτιώθηκε μεταξύ 2015 – 2025, στην Ελλάδα επιδεινώθηκε.
• Μαθητές χωρίς υποστήριξη. Τάσεις υποχώρησης εμφανίζει και η αίσθηση υποστήριξης που νιώθουν οι μαθητές από τους εκπαιδευτικούς. Μόλις το 49% αναφέρει ότι ο καθηγητής δείχνει ενδιαφέρον για την πρόοδο κάθε μαθητή (ΟΟΣΑ: 69%), και το 53% ότι ο εκπαιδευτικός επιμένει μέχρι να κατανοήσουν όλοι το μάθημα (ΟΟΣΑ: 66%). Το 2015 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν σαφώς υψηλότερα (63%, 67%), αριθμοί που δείχνει μια σταδιακή αποδυνάμωση της σχέσης εκπαιδευτικού–μαθητή μέσα στην τάξη.
• Ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές. Οι διευθυντές σχολείων δίνουν επίσης μια ξεκάθαρη εικόνα υποστελέχωσης. Το 46% των μαθητών φοιτά σε σχολεία όπου η διδασκαλία εμποδίζεται από έλλειψη διδακτικού προσωπικού (ΟΟΣΑ: 39%), ενώ σχεδόν 8 στους 10 μαθητές (78%) βρίσκονται σε σχολεία με έλλειψη βοηθητικού προσωπικού (ποσοστό διπλάσιο του ΜΟ του ΟΟΣΑ). Σε αυτό προστίθενται ελλείψεις σε εκπαιδευτικό υλικό (39%) και υποδομές, όπως κτίρια, θέρμανση ή φωτισμό (47%).
• Πολλές απουσίες. Οι απουσίες μαθητών και οι καθυστερήσεις τους είναι ένα έντονο φαινόμενο στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, το 31% των μαθητών παραδέχεται ότι απουσίασε τουλάχιστον μία ολόκληρη ημέρα τις δύο εβδομάδες πριν από το τεστ (ΟΟΣΑ: 22%), το 49% ότι έκανε «κοπάνα» τουλάχιστον ένα μάθημα (ΟΟΣΑ: 24%), και το 62% ότι έφτασε καθυστερημένα στο σχολείο (ΟΟΣΑ: 50%).
• Μεγάλη η ψηφιακή απόσπαση προσοχής. Ένας στους τρεις μαθητές αναφέρει ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται συχνά από ψηφιακές συσκευές στο μάθημα επιστημών. Όμως το πρόβλημα εδώ ίσως δεν είναι η ποσότητα της απόσπασης, αλλά η έντασή της με την οποία πλήττει τη μάθηση, καθώς όσοι αναφέρουν τέτοια απόσπαση προσοχής έχουν επίδοση κατά 30 μονάδες χαμηλότερη από όσους δεν αποσπώνται. Στο ΜΟ του ΟΟΣΑ η διαφορά είναι μόλις 11 μονάδες.
• Μικρότερη γονεϊκή εμπλοκή. Μεταξύ των δύο τελευταίων διαγωνισμών (2022 και 2025), το ποσοστό μαθητών που λένε ότι οι γονείς τους ρωτούν τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα τι έκαναν στο σχολείο έπεσε από 77% σε 71%, ενώ όσοι συζητούν τακτικά προβλήματα με τους γονείς τους μειώθηκαν από 61% σε 54%.
• Μειωμένη περιέργεια και επιμονή των μαθητών. Μειωμένο εμφανίζεται και το κίνητρο των μαθητών, καθώς μεταξύ 2022 και 2025, το ποσοστό όσων δηλώνουν περίεργοι για διάφορα θέματα μειώθηκε κατά 11,2 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η επιμονή σε δύσκολες εργασίες έπεσε κατά 5 μονάδες. Για την έκθεση του ΟΟΣΑ η μείωση σε αυτούς του δείκτες συνδέεται άμεσα και με τις χαμηλότερες επιδόσεις στις επιστήμες.
• Κοινωνικοοικονομική ανισότητα. Ενώ σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ το χάσμα επίδοσης μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων μαθητών στένεψε την τελευταία δεκαετία, στην Ελλάδα παρέμεινε σταθερό, όπως είδαμε και λίγο πιο πάνω στο κείμενο.  

Καμπανάκι που δεν πρέπει να αγνοήσουμε

Η διαχρονική καθοδική πορεία των μαθητικών επιδόσεων δείχνει ότι έχουμε μπροστά μας μια διαρθρωτική τάση και όχι ένα μεμονωμένο «κακό έτος» για την εκπαίδευση. Όταν οι επιδόσεις ενός μαθητικού πληθυσμού υποχωρούν σταθερά επί δύο δεκαετίες, το έλλειμμα αυτό δεν αποτιμάται απλώς σε βαθμολογικές μονάδες, αλλά μεταφράζεται σε πραγματικό «χρόνο μάθησης». Ένα καμπανάκι για το οποίο δεν μπορούμε να παραμένουμε αδρανείς.

The post Διαγωνισμός PISA: Οι Έλληνες μαθητές έχουν χάσει δύο σχολικές χρονιές σε 20 χρόνια appeared first on 2045.gr.

Ένα -τουλάχιστον άβολο- μέλλον περιγράφουν ερευνητές της Anthropic, οι οποίοι ανέπτυξαν  ένα μοντέλο για να δουν πώς η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει την απασχόληση, την ανεργία και την οικονομική ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μελέτη δεν έχει μεν διεθνή χαρακτήρα αλλά μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα για το τι μας ξημερώνει (ή τι μας νυχτώνει).

Το βασικό σενάριο λέει ότι το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας θα φτάσει τα 36 τρισ. δολάρια το 2030, 8,3% περισσότερα σε σύγκριση με έναν κόσμο χωρίς τεχνητή νοημοσύνη.

Αντίστοιχα, οι μισθοί θα είναι αυξημένοι κατά 2,1% και η ανεργία στο 4,6% όμως εδώ οι ερευνητές κάνουν έναν σημαντικό διαχωρισμό. Βλέπουν -πάντα στο βασικό σενάριο- ότι οι μισθοί στα επαγγέλματα γνώσης (χρησιμοποιούν αυτόν τον χαρακτηρισμό για να περιγράψουν τα επαγγέλματα που επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη) υποχωρούν κατά 0,3%, ενώ στις υπόλοιπες επαγγελματικές ομάδες παρατηρείται αύξηση 5,9%.

Η τεχνητή νοημοσύνη, με βάση όσα έχουμε δει ως τώρα, φέρνει πολλούς αυτοματισμούς σε διάφορους χώρους εργασίας και αυτό οδηγεί σε απολύσεις και στην αναζήτηση εργασίας. Οι ερευνητές εκτιμούν στο βασικό τους σενάριο ότι περίπου 2,5% των εργαζομένων γνώσης θα αναζητήσουν απασχόληση κάπου αλλού. Προγραμματιστές και εργαζόμενοι σε τηλεφωνικά κέντρα μπορεί να χρειαστεί να ψάξουν στις μικρές αγγελίες για εργασία σε τομείς που δεν επηρεάζονται τόσο άμεσα ή τόσο έντονα από την τεχνητή νοημοσύνη, όπως για παράδειγμα οι νοσηλευτικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες φροντιστών. 

Από αυτό το 2,5% που περιγράφει το βασικό σενάριο ότι θα πρέπει να μετακινηθούν σε άλλους εργασιακούς χώρους, ποσοστό 1,8% θα βρει δουλειά σχετικά εύκολα αλλά το 0,7% θα δυσκολευτεί. Βεβαίως όλα αυτά στη θεωρία, η πραγματικότητα μπορεί να αποδειχθεί διαφορετική, ωστόσο αυτό που λένε οι ερευνητές είναι ότι η ανεργία στα επαγγέλματα γνώσης θα αυξηθεί, ενώ στα υπόλοιπα επαγγέλματα θα κινηθεί πτωτικά.

Αντίστοιχα, οι μισθοί στα επαγγέλματα γνώσης θα υποχωρήσουν, πράγμα που εξηγείται με τον απλό νόμο προσφοράς και ζήτησης. Λιγότερη ζήτηση για εργαζόμενους γνώσης θα πιέσει τις αποδοχές. Αντίθετα, στα υπόλοιπα επαγγέλματα προβλέπεται αύξηση της ζήτησης, άρα και αύξηση των προσφερόμενων αποδοχών.

Στο ακραίο σενάριο, η τεχνητή νοημοσύνη εκτελεί σχεδόν το 50% των εργασιών που πραγματοποιούν σήμερα οι εργάτες γνώσης. Σε αυτό το ενδεχόμενο η ανάπτυξη του ΑΕΠ στο 15%, ενώ η ανεργία στους εργαζόμενους γνώσης εξακοντίζεται στο 20%.

Πώς κατανέμεται ο πλούτος

Σήμερα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 60% κάθε δολαρίου που παράγει η οικονομία πηγαίνει στους εργαζόμενους και το 40% στο κεφάλαιο.

Η σχέση αυτή είναι πιθανό να αλλάξει σημαντικά σε βάρος των εργαζομένων με τη σχέση να επαναπροσδιορίζεται σε 56%-44% στο βασικό σενάριο. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η σχέση αυτή μπορεί να διαταραχθεί υπέρ του κεφαλαίου ακόμα και αν οι αποδοχές των εργαζομένων αυξηθούν σημαντικά.

Ουσιαστικά οδηγούμαστε σε ένα περιβάλλον όπου η οικονομία θα επεκτείνεται με καλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά ένα σημαντικό μέρος των εργαζομένων θα αναζητεί τρόπους επιβίωσης. Παρατηρούμε εδώ ότι η μελέτη θεωρεί δεδομένη την οικονομική ανάπτυξη αλλά δεν εξετάζει πώς θα επηρεάσει την οικονομία το γεγονός ότι οι μετρίως ή υψηλά αμειβόμενοι εργαζόμενοι γνώσης θα υποχρεωθούν να αλλάξουν δουλειά πιθανότατα με χαμηλότερους μισθούς.

Οι ερευνητές κάνουν και μία ακόμα επισήμανση. Τα μοντέλα που ανέπτυξαν δεν λαμβάνουν υπόψιν άλλες παραμέτρους όπως είναι η ανάπτυξη εξαιρετικά ικανών ρομπότ. Δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένα παραδείγματα αλλά μπορούμε να καταλάβουμε ότι δεν εννοούν τα ρομπότ που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες στη βιομηχανική παραγωγή. Μάλλον εννοούν κατασκευές όπως αυτές που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στην Κίνα κατά τους αγώνες ανθρωπόμορφων ρομπότ.

Οι εξελίξεις μπορεί να μας προλάβουν και να γίνουν αισθητές αρκετά γρήγορα σε ορισμένους τομείς. Για παράδειγμα, στις υπηρεσίες Υγείας η έλλειψη σε προσωπικό μπορεί να αντιμετωπιστεί με την εισαγωγή ρομπότ-φροντιστών, με τις σχετικές εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μια αγορά αξίας 44 δισ. δολαρίων το 2028. Υπάρχουν και άλλες αναγνώσεις, όπως αυτή που λέει ότι ναι μεν υπάρχει πρόοδος στο κομμάτι της νοημοσύνης και της αντίληψης του περιβάλλοντος, όμως τα ρομπότ στερούνται επιδεξιότητας και αυτονομίας. Αν ξεπεραστούν αυτοί οι περιορισμοί η ανάπτυξη των ανθρωπόμορφων ρομπότ θα είναι ραγδαία, όμως  η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις.

Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από τη μελέτη των ερευνητών της Anthropic είναι ότι τα δικά τους μοντέλα συμπίπτουν με την εκτίμηση της κοινής γνώμης.

Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε δημοσκόπηση σε δείγμα 10.000 Αμερικανών η οποία έδειξε ότι οι προσδοκίες της κοινής γνώμης συγκλίνουν με το βασικό σενάριο. Επίσης, η μελέτη φαίνεται να συγκλίνει με κάποια φαινόμενα που ήδη καταγράφονται στην αγορά εργασίας. Ένα τέτοιο φαινόμενο καταγράφουν ερευνητές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας όπου κάνουν λόγο για πίεση που ασκείται στους νεοσειρεχόμενους σε κλάδους που είναι  εκτεθειμένοι στην τεχνητή νοημοσύνη (με άλλα λόγια, στους κλάδους επαγγελμάτων γνώσης, που θα έλεγε και η Anthropic).

Αποτελεί αυτό εγγύηση αξιοπιστίας; Όχι απαραιτήτως, το ότι η πλειοψηφία έχει μια γνώμη δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η γνώμη αυτή είναι σωστή – είναι απλώς η επικρατούσα.

Η μελέτη συμφωνεί επίσης με την εκτίμηση ότι αυτή τη φορά, το κύμα της τεχνολογικής επανάστασης δεν θα επηρεάσει τόσο τα χειρωνακτικά, τεχνικά επαγγέλματα. Αντίθετα, θα πλήξει επαγγέλματα στον χώρο των υπηρεσιών, τα οποία έως σήμερα ήταν από τους ωφελημένους της τεχνολογικής εξέλιξης.

The post Anthropic: Ανθηρή οικονομία, καχεκτικοί εργαζόμενοι appeared first on 2045.gr.

Το Chapel Hill είναι μια μικρή πόλη στη Βόρεια Καρολίνα με περίπου 65.000 κατοίκους, όσους δηλαδή και τα Ιωάννινα. Είναι η πόλη που φιλοξενεί το διάσημο (και για τις αθλητικές του επιδόσεις) Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνα και πριν από μερικές εβδομάδες τη ρουτίνα αυτής της μικρής πόλης διατάραξαν οι εργασίες της Συνόδου των υπουργών Καινοτομίας της ομάδας G20. Εκτός από τους υπουργούς και τους συνεργάτες τους, στη σύνοδο συμμετείχαν και οι διασημότητες του ψηφιακού μας κόσμου – Mark Zuckerberg (Facebook), Elon Musk (SpaceX, Tesla, X), Jensen Huang (Nvidia) και Sam Altman (OpenAI) ήταν μερικοί από τους παριστάμενους.

Το τέλος της Συνόδου είδε τους πολιτικούς της G20 να συνυπογράφουν μια δήλωση αρχών, τις Αρχές της Καρολίνα, υποστηρίζοντας μια σχετικώς ήπια προσέγγιση σε ένα μείζον θέμα: Πώς ρυθμίζουμε την διαρκώς εξελισσόμενη τεχνητή νοημοσύνη; Το ερώτημα είναι απλό στη διατύπωση, η απάντηση όχι. Το γεγονός ότι στη διάρκεια του καλοκαιριού που μόλις πέρασε ορισμένες από τις δημιουργίες των πρωτοκλασάτων εταιρειών του χώρου «πήδηξαν τον φράχτη» και βρέθηκαν να κάνουν του κεφαλιού τους στο διαδίκτυο παραβιάζοντας συστήματα ασφαλείας προκάλεσε εύλογες ανησυχίες.

Στις ανησυχίες συμφωνούν όλοι, εκεί που διαφωνούν είναι πώς προσεγγίζει κανείς το θέμα της ρύθμισης και της εποπτείας.  Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη καθιερώνει σειρά από δικλείδες ασφαλείας. Εισάγει απαγορεύσεις σε σειρά από ενδεχόμενες πρακτικές, όπως η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την κοινωνική βαθμολόγηση, την κατηγοριοποίηση των ανθρώπων βάσει φυλής ή φύλου, τη χειραγώγηση συμπεριφοράς κ.λ.π. Αυτοί, καθώς και μερικοί ακόμα από τους περιορισμούς που εισάγονται στην Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη προκαλούν αντιδράσεις από την απέναντι πλευρά του ωκεανού. Ένας χαρακτηριστικός (επι)κριτής της ευρωπαϊκής προσέγγισης είναι ο Elon Musk:

«Πρέπει να υπάρχει ένα περιβάλλον σχετικά απαλλαγμένο από ρυθμίσεις, δηλαδή τα νέα πράγματα να θεωρούνται εξ ορισμού νόμιμα και όχι εξ ορισμού παράνομα. Έτσι, στην ΕΕ, για παράδειγμα, διαπιστώνουμε ότι το επίπεδο ρύθμισης είναι εξαιρετικά υψηλό και τα πράγματα θεωρούνται γενικά εξ ορισμού παράνομα, κάτι που εμποδίζει την πρόοδο των νέων τεχνολογιών. Την επιβραδύνει», δήλωσε σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Συνόδου.  

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ο Jensen Huang σχολίασε ότι «η συμβουλή που έχω να δώσω είναι να γίνεται ρύθμιση για την πραγματική βλάβη αντί της ρύθμισης για υποθετική βλάβη», μια δήλωση που ερμηνεύτηκε ως κριτική της ευρωπαϊκής προσέγγισης. Πρόσθεσε, ότι όσο πιο εξελιγμένη είναι η τεχνολογία τόσο πιο ασφαλής γίνεται, χωρίς πάντως να αιτιολογήσει το σκεπτικό του.

Άλλο ένας νόμος, άλλο μια διακήρυξη

Η Αμερική γενικά θεωρεί ότι η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει το πεδίο δράσης των δικών της εταιρειών τεχνολογίας και στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ έχουν κατ’ επανάληψη σχολιάσει με αρνητικό τρόπο το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, απειλώντας με κυρώσεις, κυρίως με δασμούς. Γνωστό αυτό, τι λένε όμως οι Αρχές της Καρολίνα;

Πρώτον και ίσως βασικότερο είναι ότι δεν πρόκειται για δεσμευτικό κείμενο αλλά για πολιτική διακήρυξη. Τίποτα δεν αποκλείει ότι μεθαύριο σε κάποια άλλη γραφική πόλη του κόσμου, μια διαφορετική σύνθεση των υπουργών Καινοτομίας των G20 δεν θα υπογράψει μια άλλη λίστα αρχών, αλλά αυτό προϋποθέτει σειρά αλλαγών σε πρόσωπα και πολιτικές. Αυτό μπορεί να αργήσει, ίσως.

Μπορεί λοιπόν οι Αρχές της Καρολίνα, να μην έχουν τον δεσμευτικό χαρακτήρα ενός νόμου (και άρα κάθε απόπειρα σύγκρισης των Αρχών με την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα είχε νόημα), αλλά δίνουν σαφές στίγμα προθέσεων. Κεντρικό μήνυμα  της διακήρυξης των Αρχών είναι ότι κάθε νέα ρύθμιση πρέπει να περιορίζεται μόνο σε «πρωτόγνωρα» ζητήματα που η υφιστάμενη νομοθεσία δεν καλύπτει.

Τα κράτη καλούνται να συνεκτιμούν το «κόστος ευκαιρίας» από την καθυστερημένη υιοθέτηση μίας τεχνολογίας, να προτιμούν ευέλικτα πρότυπα βασισμένα σε επιδόσεις αντί δεσμευτικών κανόνων και να αξιοποιούν ρυθμιστικά δοκιμαστήρια (sandboxes). Σημειωτέον, ότι οι Αρχές της Καρολίνα μιλούν γενικά για την τεχνολογία, αν και διαβάζοντας το σχετικό κείμενο με τα 24 σημεία ο νους πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στην τεχνητή νοημοσύνη.

Ουσιαστικά οι Αρχές απηχούν των θέσεων που διατύπωσαν άνθρωποι όπως ο Elon Musk, καθώς θεωρεί τα πάντα εκ προοιμίου νόμιμα με τη ρύθμιση να εμφανίζεται σε δεύτερο χρόνο και εφόσον αποδειχθεί ότι είναι απαραίτητο. Από πλευράς φιλοσοφίας, βρίσκεται πάρα πολύ μακριά από τη λογική της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη που σε μεγάλο βαθμό προσεγγίζει με προσοχή (υπερβολική, θα πουν οι επικριτές της) την αναδυόμενη τεχνολογία και επιχειρεί να τη βάλει σε κανόνες από την αρχή.

Ίσως η προσέγγιση των Αρχών της Καρολίνα να έχει μια κάποια λογική, πώς μπορείς να απαγορεύσεις κάτι που δεν ξέρεις τι (μπορεί να) κάνει. Ο αντίλογος λέει ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια μάλλον έχουμε δει αρκετά δείγματα των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης. Ένας υπερασπιστής της ευρωπαϊκής προσέγγισης θα έλεγε ότι μετά την εμπειρία από την Άγρια Δύση των κοινωνικών δικτύων μάλλον δεν θέλουμε να ζήσουμε μια Αγριότερη Δύση στην τεχνητή νοημοσύνη. Στον αντίποδα του… αντίποδα, υπάρχει και η άποψη ότι η εξ ορισμού ρύθμιση δεν βοηθά στην ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών και ότι μπορεί να υπάρξει επίκληση ανύπαρκτων κινδύνων.

Πατώντας σε δύο βάρκες

Όμως αν κανείς αντιληφθεί ποια είναι η στάση της Ευρώπης μάλλον θα μπερδευτεί. Από τη μία πλευρά, εμφανίζεται υπερήφανη για τη ρυθμιστική πρωτοπορία και την απόφασή της να νομοθετήσει για τις «νέες χώρες» της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά από την άλλη πλευρά προσυπογράφει ένα κείμενο που τάσσεται υπέρ της χαλαρότερης ρύθμισης.

Πρόκειται για μια αντίφαση που μπορεί να δείχνει μια προσπάθεια εξισορρόπησης σε δύο βάρκες. Ενδιαφέρον επίσης προκαλεί το γεγονός ότι τη στιγμή που προχωρούσαν οι εργασίες της Συνόδου στο γραφικό Chapel Hill η Επίτροπος Henna Virkkunen έστελνε ερωτηματολόγια σε 30 εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, ως ένα πρώτο βήμα ελέγχου της συμμόρφωσής τους με τις διατάξεις της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν φαίνεται να είναι πολύ τυχαίο γεγονός και ίσως η αποστολή των ερωτηματολογίων κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή να αποτελεί μια δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι καλές οι εξαγγελίες και τα κείμενα αρχών  αλλά προέχει η εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας. Ίσως να βαραίνει και το γεγονός ότι 8 στους 10 Ευρωπαίους ανησυχούν για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και να τάσσονται υπέρ της ρύθμισής της.

Τα ερωτηματολόγια δεν είναι ο μόνος τρόπος άσκησης πίεσης από την πλευρά των Ευρωπαίων. Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμπεριλάβει το ChatGPT στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, καθώς η πλατφόρμα έχει πάνω από 45 εκατ. χρήστες στην Ευρώπη.  Πλέον, η OpenAI έχει στη διάθεσή της τέσσερις μήνες για να συμμορφωθεί με τις διατάξεις της Πράξης που όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετίζονται με τη διάδοση παράνομου περιεχομένου, τις αρνητικές επιπτώσεις στους ανηλίκους, τη σωματική και ψυχική ευεξία των χρηστών, τα θεμελιώδη δικαιώματα, τις εκλογικές διαδικασίες και τη δημόσια ασφάλεια. Κατά διαβολική σύμπτωση, η ανακοίνωση για την ένταξη του chatbot της OpenAI στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες συνέπεσε με τις εργασίες της Συνόδου των G20.

Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν οι δηλώσεις προθέσεων που εκφράζονται με διακηρύξεις όπως αυτή που υπεγράφη στη μικρή πόλη της Βόρειας Καρολίνα, μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που η Ευρωπαϊκή Ένωση προσεγγίζει τις νέες τεχνολογίες.

Μάλλον θα καταλάβουμε σε λίγο καιρό αν η υιοθέτηση των Αρχών της Καρολίνα σηματοδοτεί μια αλλαγή πορείας από πλευράς Ευρώπης ή αν ήταν «απλώς» μια διπλωματική αβρότητα που στόχο είχε να κατευνάσει τον απρόβλεπτο ένοικο του Λευκού Οίκου…

The post Ευρωπαϊκές ασκήσεις ισορροπίας για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης appeared first on 2045.gr.

Τα 18 δισ. που συμφώνησε να καταβάλλει η Meta στις Πολιτείες που κατηγορούσαν την εταιρεία για πλημμελή προστασία των ανηλίκων προκάλεσαν αίσθηση. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους από οικονομικής πλευράς συμβιβασμούς. Υπολείπεται μόλις 2 δισ. του ποσού που είχε συμφωνήσει να πληρώσει η BP για να κλείσει η έρευνα για την περιβαλλοντική καταστροφή που προκάλεσε το δυστύχημα και η διαρροή πετρελαίου στην πλατφόρμα Deepwater Horizon. Είναι επίσης μεγαλύτερη από τα ποσά που συμφωνήθηκαν να καταβάλλουν σε δύο διαφορετικούς συμβιβασμούς η JP Morgan και η Bank of America, παραδεχόμενες ότι παραπλάνησαν τους επενδυτές προτείνοντάς τους να επενδύσουν σε υψηλού ρίσκου χρηματοοικονομικά προϊόντα τα οποία πυροδότησαν τη μεγάλη κρίση του 2008.

Λογικό, λοιπόν, να προκαλείται εντύπωση. Αλλά διαβάζοντας την ανακοίνωση της Meta για τη συμφωνία προκύπτει ότι όσοι αντιμετωπίζουν με επιφυλάξεις τον ρόλο των κοινωνικών δικτύων και την επίδρασή τους στα μικρά παιδιά και τους εφήβους, ίσως θα πρέπει να συνεχίσουν να ανησυχούν.

Η υπόσχεση για περιορισμό της πρόσβασης των παιδιών (λόγια, λόγια, λόγια)

Η ιδέα να περιοριστεί η πρόσβαση των παιδιών ηλικίας κάτω των 16 ετών στο Facebook και τα λοιπά κοινωνικά δίκτυα ακούγεται ωραία. Η Αυστραλία έθεσε σε ισχύ σχετικό νόμο τον Δεκέμβριο του 2025 και άλλες χώρες ακολούθησαν ή ακολουθούν το παράδειγμά της. Η Ελλάδα θέλει να επιβάλει αντίστοιχο περιορισμό από την 1^η Ιανουαρίου 2027, αλλά καθώς έχουν περάσει ήδη οκτώ μήνες από όταν τέθηκε σε ισχύ η νομοθετική ρύθμιση στην Αυστραλία ας δούμε τι αποτελέσματα έχει φέρει.

Μηδενικά. Εντάξει, ίσως όχι μηδενικά. Πιο σωστό είναι να πούμε περιορισμένα.

Το 80% των παιδιών ηλικίας κάτω των 16 ετών εξακολουθεί να έχει πρόσβαση στον «απαγορευμένο καρπό» των κοινωνικών δικτύων, σύμφωνα με σχετική έρευνα του πανεπιστημίου του Newcastle Αυστραλίας. Τα παιδιά δηλώνουν ψευδή ημερομηνία γέννησης, χρησιμοποιούν την ταυτότητα κάποιου μεγαλύτερου σε ηλικία φίλου τους ή χρησιμοποιούν διάφορα προγράμματα για να παρακάμπτουν τους μηχανισμούς ελέγχου.

Τι λέει τώρα η  Meta; «Καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να εντοπίζουμε και να διαγράφουμε λογαριασμούς ανηλίκων από τις εφαρμογές μας και, στο πλαίσιο της συμφωνίας μας, επενδύουμε σε ακόμη πιο ισχυρή τεχνολογία για τον προληπτικό εντοπισμό λογαριασμών που ενδέχεται να ανήκουν σε παιδιά κάτω των 13 ετών» λέει η εταιρείας «Ενισχύουμε επίσης την τεχνολογία που χρησιμοποιούμε για τον εντοπισμό λογαριασμών που ενδέχεται να ανήκουν σε άτομα ηλικίας μεταξύ 13 και 17 ετών, ώστε να διασφαλίζουμε ότι οι λογαριασμοί αυτοί θα κατευθύνονται σε περιβάλλοντα σχεδιασμένα για εφήβους, ακόμη και αν μας δηλώσουν ημερομηνία γέννησης ενήλικα». Τίποτε το πρωτότυπο ως εδώ όσον αφορά στη φρασεολογία, η εταιρεία, ουσιαστικά, μιλάει γενικώς και αορίστως για προσπάθειες που καταβάλει.

Αυτό που η ίδια θεωρεί ότι θα έχει αποτέλεσμα είναι η «θέσπιση νομοθεσίας που θα ενισχύει τον ρόλο των γονέων, απαιτώντας από τα καταστήματα εφαρμογών να επαληθεύουν την ηλικία και να λαμβάνουν τη γονική συγκατάθεση πριν ένας έφηβος κατεβάσει μια εφαρμογή.»

Ουσιαστικά η Meta θέλει η ευθύνη να μεταφερθεί σε επίπεδο Apple App Store και Google Play, αναγνωρίζοντας (εμμέσως μεν, σαφέστατα δε) ότι η ίδια δεν έχει κάποια ώριμη τεχνολογική λύση που θα εξασφαλίζει ότι τα μικρά παιδιά δεν είναι στο Instagram ή το Facebook και ότι οι έφηβοι δεν θα το παρακάνουν στη σύνδεσή τους με τα κοινωνικά δίκτυα.

Θα καταργήσουμε τα φίλτρα

Οι έφηβοι χρήστες των εφαρμογών της Meta δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν «ακραία φίλτρα μακιγιάζ», ενώ ήδη υπάρχει σε ισχύ απαγόρευση χρήσης φίλτρων πλαστικής χειρουργικής (ό,τι και αν σημαίνει αυτό) για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα. Προέχει βέβαια να διασφαλίζεται ότι η Meta γνωρίζει την ηλικία του χρήστη, αλλά όπως είδαμε, αυτό η εταιρεία δεν το υπόσχεται και πετάει το μπαλάκι στον νομοθέτη και στα καταστήματα διάθεσης εφαρμογών.

Και άλλες υποσχέσεις προστασίας

«Θα συνεχίσουμε να παρέχουμε στους εφήβους εύκολους τρόπους για να αναφέρουν περιεχόμενο που τους προκαλεί ανησυχία και θα καταβάλλουμε προσπάθειες για να βελτιώσουμε τους χρόνους ανταπόκρισής μας. Θα συνεχίσουμε επίσης τις προσπάθειές μας για την προστασία των εφήβων από ενδεχόμενες επιβλαβείς εμπειρίες, αξιολογώντας τακτικά τη συχνότητα με την οποία οι έφηβοι εκτίθενται σε αυτές. Θα αξιοποιήσουμε τα αποτελέσματα ερευνών και τις συμβουλές ειδικών για να βελτιώσουμε το έργο μας» , λέει η Meta χωρίς και πάλι να αναλαμβάνει ρητές δεσμεύσεις. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ο μηχανισμός αναφορών στο Facebook για αναρτήσεις μίσους ή απάτης είναι τουλάχιστον αναποτελεσματικός. Όσοι έχουν υποβάλει αναφορές για πλαστές διαφημίσεις στο Facebook θα σας το επιβεβαιώσουν. Ελπίζουμε οι επιδόσεις της Meta στην προστασία των εφήβων να είναι καλύτερες. Σε κάθε περίπτωση αυτό που προκύπτει από την ανακοίνωση της εταιρείας για τον ιστορικό (από πλευράς οικονομικού μεγέθους) συμβιβασμό είναι γενικές υποσχέσεις χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Αυτό που φαίνεται σε διάφορα σημεία της ανακοίνωσης της Meta είναι η έντονη διάθεση της εταιρείας να βάλει στο παιχνίδι το YouTube και το TikTok. Από τα 18 δισ. δολάρια, οι Πολιτείες που συνυπογράφουν το κείμενο του συμβιβασμού θα λάβουν 12,7 δισ. που θα χρησιμοποιηθούν «για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών για την ασφάλεια των νέων στο διαδίκτυο, μεταξύ άλλων πολιτειακών προτεραιοτήτων». Το ποσό αυτό θα διατεθεί σταδιακά και σε βάθος δεκαετίας. Τα υπόλοιπα 5,3 δισ. δολάρια θα διατεθούν υπό τον όρο ότι YouTube και TikTok θα θέσουν σε εφαρμογή περιορισμούς στην πρόσβαση των παιδιών και, επιπροσθέτως, θα διαθέσουν αθροιστικά 5,3 δισ. δολάρια. Είναι σαφές ότι η Meta επιδίωξε και κατόρθωσε να βάλει στο πλάνο τις δύο πλατφόρμες που είναι (μάλλον) δημοφιλέστερες από το  Facebook  στις νεότερες ηλικίες.  Το τι θα σημάνει αυτή η ρύθμιση για τις σχέσεις της Meta με την Alphabet και την  Bytedance (ιδιοκτήτες αντίστοιχα των YouTube και TikTok) δεν είναι της παρούσης και, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν μας ενδιαφέρει κιόλας.

Το θέμα που δεν συζητά κανείς : Το Άρθρο 230

Σε ό,τι αφορά την αποτελεσματικότερη προστασία των χρηστών (ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, καταγωγής, σεξουαλικού προσανατολισμού), με βάση και την εμπειρία της Αυστραλίας θα πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι. Είναι νομίζουμε ξεκάθαρο ότι η Meta θα επιχειρεί σε κάθε ευκαιρία να κλωτσάει την μπάλα όσο πιο δυνατά ώστε να τη στέλνει στο γήπεδο της Apple και της Google και θα χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο πόρο για να διαβεβαιώσει ότι η ίδια «καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια».

Αυτό που δεν φαίνεται να αγγίζει ο συμβιβασμός της Meta με τις αμερικανικές Πολιτείες είναι η ουσία του προβλήματος. Σίγουρα είναι προβληματική η πολύωρη προσήλωση σε μια οθόνη. Σίγουρα είναι προβληματικό να χάνεις ώρες ύπνου. Αλλά περισσότερο προβληματικό είναι το ίδιο το περιεχόμενο.

Το περιεχόμενο παρενόχλησης, εξτρεμισμού, βίας, υποτίμησης χρειάζεται λίγα μόλις δευτερόλεπτα για να φέρει το αποτέλεσμα που επιδιώκει ο δημιουργός του. Δεν είναι θέμα χρόνου ούτε προστατεύεται ο στόχος και το υποψήφιο θύμα αν η εφαρμογή του κοινωνικού δικτύου δεν είναι διαθέσιμη έξι ή οκτώ ώρες την ημέρα.

Η Meta κατόρθωσε με μόλις 12,7 δισ. δολάρια (και άλλα 5,3 δισ. εν αναμονή) να διατηρήσει τη συζήτηση σε τεχνικής φύσεως θέματα,  αποφεύγοντας με αποτελεσματικό τρόπο να μιλήσει για το μεγάλο πρόβλημα των πλατφορμών – το περιεχόμενο.

Ωστόσο, είναι σαφές ότι η συζήτηση (και οι νομικές διενέξεις) δεν μπορούν μονίμως να εξαντλούνται σε τεχνικά θέματα και σε θέματα όπως πώς θα διασφαλιστεί ότι το 10χρονο δεν θα αποκτήσει λογαριασμό στο Instagram. Μοιραία η συζήτηση θα συμπεριλάβει κάποια στιγμή τον ρόλο των εταιρειών στο περιεχόμενο και εκεί θα τεθεί επί τάπητος το θέμα που κανείς δεν θέλει να θίξει, την αλλαγή του Άρθρου 230 που προστατεύει τους παρόχους από κάθε νομικό κίνδυνο σχετικά με το περιεχόμενο που διακινείται στα δίκτυά τους.

Είναι γεγονός ότι με τη θέσπισή της το 1996 η συγκεκριμένη διάταξη έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του διαδικτύου. Όμως το σημερινό διαδίκτυο δεν έχει σχέση με την υποδομή εκείνης της εποχής και ο ρόλος που έχουν οι πάροχοι στη διακίνηση του περιεχομένου δεν περιορίζεται σε αυτόν του απλού τροχονόμου (ή του απλού διαχειριστή της κίνησης) όπως συνέβαινε τη δεκαετία του 1990 ή την πρώτη δεκαετία του 21^ου αιώνα. Υπάρχουν μηχανισμοί που προωθούν συγκεκριμένο περιεχόμενο και οι μηχανισμοί αυτοί κατασκευάζονται από τους ίδιους τους παρόχους. Γνωρίζουμε από διάφορα περιστατικά ότι οι πλατφόρμες προωθούν περιεχόμενο που προκαλεί αλληλεπιδράσεις, η ροή των αναρτήσεων που περνάει μπροστά από τα μάτια μας είναι σε μεγάλο βαθμό χειραγωγούμενη.  Κάποια στιγμή, αφού θα έχουν προηγηθεί διάφορες τραγωδίες και αφού διάφοροι συμβιβασμοί αποδειχθούν αναποτελεσματικοί, οι Αμερικανοί νομοθέτες θα αναθεωρήσουν τη διάταξη. Μάλλον είναι ο μόνος τρόπος για να δούμε ουσιαστικές λύσεις στα προβλήματα του ψηφιακού μας κόσμου και όχι, απλώς, ευχολόγια…

The post Ο χρυσός συμβιβασμός της Meta (και γιατί 18 δισ. δολάρια δεν έχουν σημασία) appeared first on 2045.gr.

Ο Tom Turvey είχε μια καριέρα στον χώρο των εκδόσεων, πριν μεταπηδήσει το 2004 στην Google. Η πρώτη του θέση στην εταιρεία που έγινε συνώνυμο των διαδικτυακών αναζητήσεων, περιγράφεται ως “Strategic Product Development Manager” και στα χρόνια που ακολούθησαν αναβαθμίστηκε στο επίπεδο του Managing Director – μάλλον το πιο κοντινό στα δικά μας είναι το Γενικός Διευθυντής. Ίσως το πιο σημαντικό του ορόσημο στα 20 χρόνια που πέρασε στην Google ήταν ο ρόλος του στην ψηφιοποίηση (άγνωστο πόσων) βιβλίων, τμήμα των οποίων ακολούθως μπορούσε ο καθένας μας να διαβάσει μέσα από τη σχετική υπηρεσία αναζήτησης της εταιρείας. Οι εκδότες και οι συγγραφείς αντέδρασαν, θεωρώντας ότι η συγκεκριμένη υπηρεσία παραβίασε τα δικαιώματά τους, αφού προσέφερε δωρεάν πρόσβαση στο έργο τους ή, έστω, μέρος του έργου τους. Το φθινόπωρο του 2005 οι εκδότες έστειλαν τους δικηγόρους τους στην Google, ξεκινώντας μια δικαστική διαμάχη που κατέληξε σε συμβιβασμό το 2012. Σε όλο αυτό το διάστημα φαίνεται ότι ο Turvey έπαιξε κάποιο ρόλο, πιθανολογούμε λόγω και της προϋπηρεσίας του στον χώρο των εκδόσεων και σε εταιρείες όπως η HarperCollins και η Barnes & Noble.

Αλλά γιατί μας ενδιαφέρουν όλα αυτά τα περασμένα;

Όταν το 2024 ο Turvey άφησε την Google για τα κάλλη της Anthropic, ανέλαβε να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο έργο. Η εταιρεία του Claude ήθελε να αποκτήσει «όλα τα βιβλία του κόσμου», όχι για συλλεκτικούς λόγους, αλλά για να τα χρησιμοποιήσει ώστε ακολούθως να γίνει η εκπαίδευση των γλωσσικών της μοντέλων. Ο Turvey φαίνεται ότι επικοινώνησε με ορισμένους εκδοτικούς οίκους για να διερευνήσει το ενδεχόμενο μιας συνεργασίας, χωρίς όμως οι συγκεκριμένες επαφές να προχωρήσουν περαιτέρω. Αντίθετα, αυτό που προχώρησε ήταν η μαζική αγορά βιβλίων κατευθείαν από το λιανεμπόριο. Δεν ξέρουμε πόσα βιβλία απέκτησε η Anthropic, τα δικαστικά έγγραφα που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα στο πλαίσιο της δικαστικής διένεξης της εταιρείας με Αμερικανούς συγγραφείς δεν δίνουν κάποιον σαφή αριθμό. Εικάζεται ωστόσο ότι ο αριθμός τους κυμαίνεται μεταξύ μερικών εκατοντάδων χιλιάδων έως και δύο εκατομμυρίων βιβλίων.

«Επιχείρηση Παναμάς»

Τα βιβλία δεν βρέθηκαν να κοσμούν κάποια βιβλιοθήκη της Anthropic, καθώς η μοίρα τους συμπεριφέρθηκε αρκούντως βάναυσα. Τα βιβλία δόθηκαν σε υπεργολάβους. Αυτοί, χρησιμοποίηασν υδραυλικά συστήματα κοπής για να ξηλώσουν τις ράχες των βιβλίων και να «ξυρίσουν» τις σελίδες, τις οποίες ακολούθως ψηφιοποίησαν μέσω σαρωτών υψηλής ταχύτητας. Μετά από αυτό το στάδιο επεξεργασίας, οι σελίδες κατέληξαν σε συστήματα ανακύκλωσης. Ακολούθησε περαιτέρω επεξεργασία του ψηφιοποιημένου υλικού με την εισαγωγή διαφόρων metadata ώστε να γίνει πιο εύκολη η κατηγοριοποίηση και ανάκτησή τους. Αυτό το υλικό, δηλαδή τα κείμενα των εκατοντάδων χιλιάδων (ή εκατομμυρίων) βιβλίων αποτέλεσαν μέρος της διδακτέας ύλης του γλωσσικού μοντέλου της Anthropic.

Κατά την εκδίκαση της αγωγής που κατέθεσαν συγγραφείς κατά της Anthropic, o Turvey  κατέθεσε ότι αυτή η επιχείρηση (η οποία ονομάστηκε από την Anthropic ως «Επιχείρηση Παναμάς») ήταν ένας τρόπος «να δημιουργηθεί μεγάλος όγκος πληροφορίας που θα χρησιμοποιείτο για ερευνητικούς σκοπούς».

Το δικαστήριο που εκδίκασε την αγωγή των συγγραφέων κατά της εταιρείας του Claude έκρινε ότι αυτή η διαδικασία δεν παραβίασε την νομοθεσία περί προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων. Οποιοσδήποτε μπορεί να αγοράσει ένα βιβλίο, να το διαβάσει με όποιον τρόπο θέλει και να διδαχθεί από αυτό. Από τη στιγμή που το Claude δεν αναπαρήγαγε ακριβώς το περιεχόμενο των βιβλίων και απλά τα χρησιμοποιούσε για να «μάθει» από αυτά, δεν υπήρχε κάποια παραβίαση του νόμου. Μόνο που η ομάδα της Anthropic δεν έμεινε στα φυσικά βιβλία. Η εταιρεία «κατέβασε» μέσω διαδικτύου ολόκληρες (ψηφιακές, εννοείται) βιβλιοθήκες από πειρατικά sites, αποκτώντας δωρεάν πρόσβαση σε πολύτιμο υλικό. Αυτός ήταν ο βασικός λόγος για τον οποίο η Anthropic κατέληξε σε συμφωνία με τους ενάγοντες και θα καταβάλει 1,5 δισ. δολάρια ως αποζημίωση στους συγγραφείς, έργα των οποίων ήταν μέρος αυτών των ψηφιακών βιβλιοθηκών που χρησιμοποιήθηκαν στην εκπαίδευση του  Claude.

Αλλά ας γυρίσουμε στα φυσικά βιβλία.

Η επιχείρηση της αγοράς και ψηφιοποίησης (και καταστροφής) των βιβλίων ονομάστηκε από την Anthropic «Επιχείρηση Παναμάς» σε μια προσπάθεια της εταιρείας να προστατεύσει από τα αδιάκριτα μάτια τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Η εταιρεία δεν ήθελε ο κόσμος να γνωρίζει τι κάνει με τα βιβλία, προφανώς αντιλαμβανόμενη ότι η αποκάλυψη θα αμαύρωνε την εικόνα της. Κανείς δεν αγαπάει όσους καταστρέφουν βιβλία.

Όταν η καταστροφή γίνεται ρουτίνα

Αλλά τα συναισθήματα δεν ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις εταιρείες και αυτό αφορά και τις εταιρείες της τεχνητής νοημοσύνης. Η Anthropic ενδιαφέρθηκε πρωτίστως για βιβλία στην αγγλική γλώσσα, ωστόσο υπήρξαν αγορές τίτλων και από βιβλιοπωλεία χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης. Μία από τις μικρές αλλά ενδιαφέρουσες πτυχές της υπόθεσης ήταν η σαφής εντολή της Anthropic, οι αγορές να περιοριστούν αποκλειστικά σε τίτλους που είχαν κυκλοφορήσει πριν το 2022, δηλαδή πριν το λανσάρισμα του ChatGPT. Ο λόγος ήταν προφανής, η Anthropic ήθελε κείμενα «αμόλυντα» από την τεχνητή νοημοσύνη και αυτό, νομίζουμε, έχει έναν κάποιο ειρωνικό χαρακτήρα.

Όμως μία έρευνα της 404 Media έδειξε ότι η αγορά, ψηφιοποίηση και καταστροφή των βιβλίων είναι μάλλον μέρος της καθημερινής λειτουργίας των εταιρειών.

Η 404 Media υποστηρίζει ότι (τουλάχιστον) 1.000 σπάνια βιβλία έχουν καταλήξει στο Λας Βέγκας και σε ένα κέντρο επεξεργασίας της Amazon, το οποίο έχει ως σήμα του έναν τυραννόσαυρο μπροστά σε ένα ανοιχτό βιβλίο. Μάλλον δεν πρόκειται περί αναγνωστικής λέσχης.

Το ενδιαφέρον της 404 Media και του Emanuel Maiberg, που διεξήγαγε τη σχετική έρευνα, προκάλεσαν βιβλιοπώλες οι οποίοι ανέφεραν ότι ξαφνικά δέχονταν μεγάλες παραγγελίες από αγοραστές που παρά τον όγκο των τίτλων που παράγγελναν δεν έκαναν κανενός είδους παζάρι. Ένας βιβλιοπώλης συμφώνησε με τον Maiberg και τοποθέτησε ένα AirTag συσκευή γεωεντοπισμού της Apple) σε ένα από τα 1.000 βιβλία για τα οποία είχε λάβει παραγγελία. Το βιβλίο ταξίδεψε από την Καλιφόρνια στο Λας Βέγκας και στο κέντρο της Amazon με διάφορους ενδιάμεσους σταθμούς εντός των ΗΠΑ. Η Amazon απάντησε ότι προμηθεύεται βιβλία με στόχο τη βελτίωση των προϊόντων και υπηρεσιών που χρησιμοποιούν οι πελάτες της. Φυσικά δεν επεκτάθηκε περαιτέρω αλλά μάλλον τα βιβλία δεν χρησιμοποιούνται για τη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων των τυραννόσαυρων ( ή άλλων δεινοσαύρων).

Την πρακτική της χρήσης  βιβλίων ακολουθούν και άλλες εταιρείες. OpenAI και Microsoft βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με συγγραφείς που υποστηρίζουν ότι τα έργα τους χρησιμοποιήθηκαν χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν για την εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων. Για την ώρα, δεν ξέρουμε αν χρησιμοποιήθηκαν βιβλία και τι τύχη είχαν αυτά ή αν η εκπαίδευση περιορίστηκε στο ψηφιακό υλικό που κυκλοφορεί σε πειρατικά sites. Κρίνοντας από την περίπτωση της Anthropic, το πρώτο δεν είναι παράνομο, το δεύτερο είναι.

Απλοί υπολογισμοί

Ωστόσο αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα του πόσες επιχειρήσεις παρόμοιες με την «Επιχείρηση Παναμά» βρίσκονται σε εξέλιξη και τι έκταση έχουν; Αν ρωτήσετε τα ίδια τα γλωσσικά μοντέλα δεν θα σας απαντήσουν με σαφήνεια.  Μια παραδοχή που άλλωστε πρέπει να κάνουμε είναι ότι τα γλωσσικά μοντέλα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας, κυρίως δηλαδή τα εργαλεία των Anthropic, Google και OpenAI, έχουν «εκπαιδευτεί» να μην αποκαλύπτουν λεπτομέρειες σχετικά με το πώς δημιουργήθηκαν και εξελίχθηκαν.

Με κάποιον συνδυασμό ερωτήσεων σε Claude, ChatGPT και Gemini φαίνεται να φτάνουμε κάπου. Το ChatGPT αναφέρει πως υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για χρήση μιας βάσης δεδομένων ονόματι Books3, η οποία εκτιμάται ότι περιλαμβάνει κάτι λιγότερο από 200.000 βιβλία σε ψηφιακή μορφή. Το Books3 φαίνεται ότι είναι η κορυφή ενός μεγάλου παγόβουνου, το οποίο ακούει στο όνομα Bibliotek. Πρόκειται για ένα αποθετήριο που περιλαμβάνει έναν τεράστιο αριθμό βιβλίων τα οποία ψηφιοποιήθηκαν (χωρίς την άδεια των εκδοτών ή των συγγραφέων) και στο οποίο η πρόσβαση γίνεται κατόπιν πρόσκλησης, ενώ οι συμμετέχοντες πρέπει να συνεισφέρουν περιεχόμενο αν θέλουν να διατηρήσουν τον λογαριασμό τους ενεργό. Το 2020 o Shawn Presser κέρδισε μια θέση στην μακροχρόνια ιστορία των πνευματικών δικαιωμάτων στην εποχή του διαδικτύου, διαθέτοντας ένα μέρος της Bibliotek ελεύθερα και αυτό το μέρος  που ονομάστηκε Books3 χρησιμοποιήθηκε στην εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων. Ναι, ήταν πειρατικό περιεχόμενο και όποια εταιρεία αποκαλυφθεί (ή παραδεχθεί) ότι το χρησιμοποίησε θα προχωρήσει σε συμβιβασμό με τους εκδότες και θα καταβάλει τις σχετικές αποζημιώσεις.

Αν το θέμα είναι οικονομικό, η απάντηση είναι απλή. Ίσως, τελικά, να συμφέρει τις εταιρείες να κινούνται στο όριο του νόμου ή και να το παραβιάζουν ελεύθερα, καθώς τα οφέλη είναι σαφώς ισχυρότερα της βλάβης. Ας δούμε την περίπτωση της Anthropic. Η εταιρεία συμφώνησε να αποζημιώσει τους εκδότες και συγγραφείς το υλικό των οποίων χρησιμοποίησε παράνομα (και αυτό δεν περιλαμβάνει τα βιβλία που αγόρασε η εταιρεία, ψηφιοποίησε και μετά κατέστρεψε) με 1,5 δισ. δολάρια. Η εταιρεία αναμένει ότι το 2026 θα κλείσει με έσοδα 65 δισ. δολάρια, μιλάμε λοιπόν για μια αποζημίωση που αντιστοιχεί στο 0,23% των εσόδων της για ένα μόνο έτος.  

Το λες και λειτουργική δαπάνη…

The post Επιχείρηση Παναμάς ή «Διαβάστε τα βιβλία και πετάξτε τα» appeared first on 2045.gr.

Είναι λογικό σφάλμα να εξάγεις συμπεράσματα από μια υπόθεση, αλλά πάνω σε αυτό το σφάλμα οφείλουμε μερικά υπέροχα ρητορικά σχήματα, κάποια από τα οποία έχουν μελοποιηθεί όπως για παράδειγμα το «Αν η γιαγιά μου είχε ρουλεμάν». Όμως σε έναν κόσμο που λατρεύει την υπερβολή, ίσως είναι σωστό να ξεκινάς με ένα λογικό σφάλμα.

Αν, λοιπόν, είχατε 1.000 δολάρια και τα είχατε επενδύσει στην αρχή του έτους σε μία μόνο μετοχή από τις λεγόμενες «Θαυμάσιες Επτά» της Wall Street (όσα τα θαύματα της αρχαιότητας ή οι νάνοι της Χιονάτης) θα είχατε στις 24 Ιουλίου: 820 δολάρια αν είχατε επενδύσει στην Microsoft, 1.003 δολάρια αν είχατε επενδύσει στην Amazon, 700 δολάρια αν είχατε επενδύσει στην Tesla, 1110 αν είχατε επιλέξει Nvidia, 1002 αν είχατε επιλέξει Google, 930 αν είχατε επιλέξει Meta και, τέλος, 1220 δολάρια αν είχατε αγοράσει Apple.

Αυτά, φυσικά, είναι θεωρητικά και τα κέρδη ή οι ζημιές θα γίνονταν πραγματικότητα μόνο αν αποφασίζατε να ρευστοποιήσετε την επένδυσή σας. Ως τώρα, ο μεγάλος χαμένος είναι ξεκάθαρα οι επενδυτές που άκουσαν τις Σειρήνες της Tesla. Ναι, βέβαια, συνολικά η κατάσταση δεν είναι καλή συνολικά για τις περισσότερες από τις «Θαυμάσιες Επτά» στον παρόντα χρόνο (και μπορεί αγαπητέ αναγνώστη αν μας διαβάζεις κάπου από το μέλλον η ζωή να μας έχει διαψεύσει οικτρά και τώρα να μας οικτίρεις για όσα γράφουμε) αλλά άλλο πράγμα να βολοδέρνει η επένδυσή σας κάπου στα 1.000 δολάρια και να δίνει μάχη με τον πληθωρισμό και άλλο να βρίσκεται στα 800 όπως στην περίπτωση της Microsoft ή, ακόμα χειρότερα, στα 700 της Tesla.

Από τα ψηλά στα χαμηλά

Αξίζει ίσως να δούμε τι συνέβη με την εταιρεία του Elon Musk. Μετά την εκλογή του Donald Trump η μετοχή της Tesla κινήθηκε ανοδικά, καθώς οι επενδυτές είδαν με πολύ καλό μάτι τη στενή σχέση των δύο ανδρών και τη συμμετοχή του πρώτου στο υπουργικό συμβούλιο του δεύτερου με εντολή την περικοπή των ομοσπονδιακών δαπανών. Κινήθηκε ακόμα πιο ψηλά στους μήνες που ακολούθησαν και έφτασε στο ιστορικό της υψηλό στα μέσα Δεκεμβρίου 2025 για να ακολουθήσει μια ελεύθερη πτώση.

Φαίνεται ότι οι λόγοι είναι πολλοί, κάποιοι έχουν και πολιτικό χρώμα. Η συμμετοχή στην κυβέρνηση και το επεισόδιο με τον ναζιστικό χαιρετισμό το οποίο ακολούθησε ένα (όχι και τόσο ισχυρό) μποϋκοτάζ στις πωλήσεις αλλά και μια (αρκετά ισχυρή) πλημμύρα αναρτήσεων και σχολίων με επίκεντρο το hashtag #swasticar, έπαιξαν ρόλο. Φυσικά υπήρξε περιθώριο και για ακτιβισμό, με την ομάδα Everybody hates Elon να αποκτά -δικαίως κατά τη γνώμη μας- αρκετή δημοσιότητα.

Για τους επενδυτές που δεν ενδιαφέρονται για τους χαιρετισμούς παντός είδους, περισσότερη σημασία έχει παίξει η αδυναμία της Tesla να ικανοποιήσει τις προβλέψεις τους. Αντί για κέρδη μισού δολαρίου ανά μετοχή η εταιρεία ανακοίνωσε κέρδη 33 σεντς και οι επενδυτές δεν χάρηκαν. Επίσης δεν χάρηκαν όταν είδαν ότι το περιθώριο κέρδους υποχώρησε από το 4,1% στο 1,4%, καθώς η εταιρεία προσπάθησε να γίνει πιο ανταγωνιστική, ενώ το γεγονός ότι η Tesla «έκαψε» γύρω στο ένα δισ. δολάρια σε επενδύσεις στη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη επίσης ενίσχυσε την κακή διάθεση των επενδυτών.

Ψάχνοντας για (ρομπο)ταξί

Γενικά είναι δύσκολο να βρει κανείς ταξί στον δρόμο αλλά είναι ακόμα πιο δύσκολο να βρείτε ρομποταξί. Ο Elon Musk όμως είχε υποσχεθεί ότι μέχρι το τέλος του 2025 ο στόλος των ρομποταξί (αυτόνομων οχημάτων-ταξί) της Tesla θα ήταν διαθέσιμος στον μισό πληθυσμό των ΗΠΑ. Αλλά η πραγματικότητα έχει εξελιχθεί εντελώς διαφορετικά. Η Tesla ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα ρομποταξί στο Τέξας στα μέσα του 2025 και έκτοτε επέκτεινε το δίκτυό της σε μερικές πόλεις στη συγκεκριμένη Πολιτεία καθώς και στη Φλόριντα. Καμία σχέση με τις εξαγγελίες περί κάλυψης του μισού πληθυσμού της χώρας.

Τα ρομποταξί της Tesla έχουν πραγματοποιήσει 4 εκατ. χιλιόμετρα διαδρομών μεταφέροντας πελάτες και ο αριθμός μπορεί να ακούγεται εντυπωσιακός αλλά αν τον συγκρίνετε με τα 350 εκατ. χιλιόμετρα της Waymo (εταιρείας της Alphabet, στην οποία ανήκουν επίσης Google, YouTube κ.τ.λ.) είναι μηδενικός.

Σύμφωνοι, όχι μηδενικός είναι λίγο πάνω από το 1% των χιλιομέτρων της Waymo. Αλλά δεν το λες και καλή επίδοση όταν, μάλιστα, η Tesla είναι εκείνη που έχει υποσχεθεί -δια του Elon Musk- ουκ ολίγες φορές ότι θα φτάσει πρώτη στην κορυφή της πλήρους αυτόνομης οδήγησης. Περισσότερο για αυτό σε λίγο αλλά πρώτα ας δούμε λίγο την αγορά…

O ασιατικός ανταγωνισμός

Εντάξει, λογικό είναι να στενοχωριούνται οι επενδυτές και να τιμωρούν την Tesla επειδή άλλα έταξε και άλλα έκανε. Αλλά δεν είναι μόνο θέμα υποσχέσεων, είναι και θέμα ανταγωνισμού.

Τον Απρίλιο του 2025 η κινεζική BYD κατέγραψε υψηλότερες πωλήσεις στην Ευρώπη από την Tesla και αυτό συνέβη για πρώτη φορά. Έκτοτε ο ανταγωνισμός εντάθηκε περαιτέρω, καθώς οι παραδοσιακές αυτοκινητοβιομηχανίες ανεβάζουν (ή προσπαθούν να ανεβάσουν) τον ρυθμό τους και να καλύψουν την απόσταση που τους χωρίζει τόσο από την Tesla όσο και από τους Κινέζους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Στο 1ο εξάμηνο του 2026 στην Ευρώπη η BYD πούλησε περισσότερα από 130.000 οχήματα, αριθμός τριπλάσιος σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο το 2025, όταν η Tesla πούλησε 124.000 οχήματα έναντι 70.000 το 2025. Η ταχύτητα με την οποία ανεβάζει το μερίδιό της η BYD δείχνει μια δυναμική την οποία η Tesla (και όχι μόνο η Tesla) δεν μπορεί να ακολουθήσει.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα στα πέντε αυτοκίνητα που μπήκαν στην κυκλοφορία στο πρώτο μισό της χρονιάς που διανύουμε ήταν ηλεκτρικό, ενώ στο 37,3% βρίσκεται το μερίδιο αγοράς των υβριδικών και στο 29,7% το -μειούμενο- μερίδιο αγοράς των αυτοκινήτων με βενζινοκινητήρες ή με κινητήρες ντίζελ. Η Tesla μάλλον περισσότερο ανταγωνισμό θα αντιμετωπίσει παρά λιγότερο και αυτό κάνει τους επενδυτές ακόμα περισσότερο στενοχωρημένους.

Δέκα χρόνια στο περίμενε

Ίσως λίγο περισσότερο (στενοχωρημένους) να τους κάνουν οι υποσχέσεις του Musk για την πλήρη αυτόνομη οδήγηση. Με πρόχειρους υπολογισμούς, ο ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της Tesla έχει υποσχεθεί κάτι σχετικά με την αυτόνομη οδήγηση γύρω στις 15 με 20 φορές από το 2013 αλλά ελάχιστες έγιναν πραγματικότητα.

Η τελευταία του υπόσχεση έγινε στις αρχές της χρονιάς και σύμφωνα με αυτή, μέχρι το τέλος του 2026 θα υπάρχουν αυτόνομα οχήματα της Tesla στο 25% με 50% των ΗΠΑ εφόσον έχουν δοθεί οι σχετικές άδειες από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Κάτι μας λέει ότι πάλι θα έχουν στενοχώριες οι επενδυτές…

The post Όταν η Tesla παθαίνει λάστιχο… appeared first on 2045.gr.

Πόσο χρόνο χρειάζεται για να γίνει μια ιδέα πραγματικότητα στην Ευρώπη; Η σωστή απάντηση είναι «εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στην περίπτωση του ψηφιακού ευρώ προσδοκούμε να το έχουμε στη διάθεσή μας το 2029, οκτώ χρόνια μετά τις πρώτες σχετικές συζητήσεις αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Το 2021 ήταν μια περίεργη χρονιά, καθώς η Ευρώπη προσπαθούσε να συνέλθει από το σοκ της πανδημίας του κορωνοϊού. Στη Φρανκφούρτη, στον γυάλινο πύργο που αποτελεί την έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) δεν κυκλοφορούσαν και πολλοί άνθρωποι, λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις και τη -βολική για πολλούς εργαζόμενους- λύση της τηλεργασίας. Ως εκ τούτου, δεν ήταν εύκολες οι ζυμώσεις, οι συζητήσεις που διεξάγονται στους διαδρόμους, αλλά φαίνεται ότι υπήρχαν αρκετές διαβουλεύσεις σε διαδικτυακές συναντήσεις.

Τον Ιούλιο του 2021, λοιπόν, το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ το οποίο απαρτίζεται από τους κεντρικούς τραπεζίτες των χωρών της ευρωζώνης, αποφάσισε να ξεκινήσει μια διερεύνηση. Ορίστηκαν ομάδες εργασίας, ορίστηκαν επικεφαλής και οι συζητήσεις πήραν μια πιο επίσημη, θα λέγαμε, μορφή. Σχεδόν ένα εξάμηνο μετά, στις αρχές του 2022 εξετάστηκαν τα σενάρια χρήσης του ψηφιακού ευρώ, με άλλα λόγια, οι ομάδες εργασίας σκέφτηκαν πού και υπό ποιες συνθήκες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η ψηφιακή εκδοχή του ευρώ.

Αυτή η συζήτηση και η ταξινόμηση των σεναρίων χρήσης οδήγησε στο επόμενο βήμα που μας έφτασε στις αρχές του καλοκαιριού του 2022: Πώς θα διασφαλίζεται η ιδιωτικότητα; Σήμερα, το πιο φιλικό στην ανωνυμία μέσο πληρωμής είναι τα μετρητά. Μόνο οι συναλλασσόμενοι, άντε και κανένας περαστικός, γνωρίζουν για τη συναλλαγή και ο στόχος ήταν το ίδιο να συμβεί για το ψηφιακό ευρώ. Αυτό, εύκολα το λες, δύσκολα το κάνεις και αρκετά πιο δύσκολα το λες στους υπόλοιπους κατορθώνοντας να τους πείσεις.

Η δύσκολη άσκηση του ψηφιακού ευρώ μπήκε στα πιο βαθιά νερά στους μήνες που ακολούθησαν. Το δεύτερο μισό του 2022 οι ομάδες εργασίας εστίασαν στο μοντέλο διανομής, πώς, δηλαδή, θα φτάσει το ψηφιακό ευρώ στους πολίτες και τις επιχειρήσεις ώστε να το χρησιμοποιήσουν. Εξετάστηκαν επίσης επιπλέον σοβαρά θέματα όπως πώς θα γίνεται η εκκαθάριση της συναλλαγής, ποιος θα είναι ο ρόλος των ενδιάμεσων και -κάτι πολύ κρίσιμο- πόσα ψηφιακά ευρώ θα ήταν σε κυκλοφορία.

Θα πείτε τώρα ότι αυτό μοιάζει με απλό ερώτημα. Δεν είναι. Το ψηφιακό ευρώ είναι μεν ισοδύναμο του φυσικού ευρώ αλλά δεν μπορείς να έχεις μια αξία χρημάτων ταυτόχρονα στις δύο μορφές. Σε ένα κλασικό σενάριο χρήσης, ο εργαζόμενος λαμβάνει τον μισθό του και επιλέγει να μετατρέψει ένα μέρος των χρημάτων του σε ψηφιακά ευρώ. Αυτές οι «μονάδες» θα μεταφερθούν σε ένα (προφανώς ψηφιακό) πορτοφόλι μέσω του οποίου θα γίνονται οι συναλλαγές. Όμως κάθε ευρώ που φεύγει από τον τραπεζικό λογαριασμό για να ψηφιοποιηθεί δεν είναι διαθέσιμο στην τράπεζα για επενδύσεις. Επίσης, αν όλοι οι καταθέτες μετατρέψουν το σύνολο των χρημάτων τους σε ψηφιακά, θα έχουμε μια περίπτωση bank run, δηλαδή μαζικής φυγής κεφαλαίων από την τράπεζα. Καμία τράπεζα δεν το θέλει αυτό διότι, πολύ απλά, θα οδηγηθεί σε κατάρρευση και οι καταρρεύσεις τραπεζών είναι κάτι που δεν αρέσει στις κεντρικές τράπεζες, είτε πρόκειται για τις εθνικές είτε για την ΕΚΤ.

Έπρεπε λοιπόν να βρεθεί μια χρυσή τομή σε συνεργασία (ή παζάρεμα) με τις εμπορικές τράπεζες. Φυσικά στη συζήτηση μπήκε και το πολιτικό σύστημα, τα αντανακλαστικά του οποίου ερεθίστηκαν και μόνο στη σκέψη μιας ενδεχόμενης αποσταθεροποίησης των τραπεζών.

Στο πρώτο μισό του 2023 το νερό είχε αρχίσει να μπαίνει στο αυλάκι, καθώς είχαν εξεταστεί σημαντικές παράμετροι, οι μηχανισμοί ολοκλήρωσης των συναλλαγών και μια σειρά από επιπλέον τεχνικά θέματα.

Αισίως, φτάσαμε στον Ιούνιο του 2023 όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα πακέτο για το ψηφιακό ευρώ. Ουσιαστικά μιλάμε για ένα νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με το ίδιο το ψηφιακό ευρώ και μια νομοθετική πρόταση που διασφάλιζε τον ρόλο των μετρητών. Το τελευταίο κρίθηκε απαραίτητο, καθώς η πλειονότητα των Ευρωπαίων προτιμά τα μετρητά (στη δε Γερμανία υπάρχει η φράση «τα μετρητά είναι ο βασιλιάς») και πολλοί πολίτες δεν είδαν με πολύ καλό μάτι την ιδέα της ψηφιοποίησης εκτιμώντας ότι από πίσω βρίσκεται το αδιάκριτο μάτι του Μεγάλου Αδελφού.

Είχαν περάσει, στο μεταξύ, δύο χρόνια προπαρασκευαστικών διαδικασιών και τον Οκτώβριο του 2023 η ΕΚΤ αποφάσισε να περάσει στη φάση της προετοιμασίας. Πρόκειται για μια διαδικασία που ολοκληρώθηκε το 2025, αφού δηλαδή είχαν περάσει άλλα δύο χρόνια. Στο μεταξύ, τον Φεβρουάριο του 2024 στο παιχνίδι της προετοιμασίας μπήκε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (το οποίο δεν πρέπει να το μπερδεύετε με το Συμβούλιο της Ευρώπης) συνδιαμορφώνει το νομοθετικό πλαίσιο στην Ε.Ε. Ο αρχικός εισηγητής παραιτήθηκε και στη θέση του ορίστηκε ο ευρωβουλευτής Φερνάντο Ναβαρέτε, ο οποίος είχε μια στάση απέναντι στο ψηφιακό ευρώ που άλλοι θα χαρακτήριζαν ισορροπημένη και άλλοι αμφιταλαντευόμενη.

Όχι ότι οι σκέψεις που διατύπωνε στερούντο επιχειρηματολογίας – κάθε άλλο. Για παράδειγμα ο Ναβαρέτε εξέφραζε αμφιβολίες για το κατά πόσο οι πολίτες θα ήθελαν ένα ψηφιακό ευρώ. Εκτιμούσε επίσης ότι ένα σύστημα που θα το διαχειρίζεται η ΕΚΤ θα έφερνε την κεντρική τράπεζα της ευρωζώνης σε απευθείας ανταγωνισμό με τις εμπορικές τράπεζες. Ήταν και αυτός της άποψης ότι το ψηφιακό ευρώ δεν πρέπει επ’ ουδενί να αντικαταστήσει πλήρως τα μετρητά, αλλά από την άλλη πλευρά αναγνώρισε την πολιτική διάσταση. Μην ξεχνάτε ότι βρισκόμαστε, πια, στον αστερισμό Τραμπ και η επιστροφή του δόγματος του προστατευτισμού στις ΗΠΑ έκανε πολλούς στην Ευρώπη να μετρούν χαμένες ευκαιρίες ανεξαρτητοποίησης.

Αν, έστω και την 11η ώρα, η Ευρώπη αποκτήσει έναν μηχανισμό που θα της επιτρέψει να ανεξαρτητοποιηθεί από τα συστήματα πληρωμών στα οποία σήμερα κυριαρχούν οι αμερικανικές Visa, MasterCard, Apple, Google, θα έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα.

Ο Ναβαρέτε και άλλοι σκεπτικιστές έβαλαν αρκετό νερό στο κρασί τους και φτάσαμε πριν από μερικές εβδομάδες σε μια ψηφοφορία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ενέκρινε τη διαπραγματευτική θέση του Σώματος και άνοιξε τον δρόμο για τον τελικό γύρο συζητήσεων με τους συνδιαμορφωτές του νομοθετικού πλαισίου της Ε.Ε.

Αν όλα πάνε καλά, μέχρι το τέλος του 2026 η μπάλα θα έχει πια φύγει από τους πολιτικούς και θα έχει επιστρέψει στο γήπεδο της ΕΚΤ ώστε στο δεύτερο εξάμηνο του 2027 να ξεκινήσει ένα ευρύ πιλοτικό πρόγραμμα με τη συμμετοχή 36 παρόχων πληρωμής της ευρωζώνης και επιλεγμένους εμπόρους.

Ουσιαστικά θα πρόκειται για μια πρόβα τζενεράλε, η οποία εκτιμάται ότι θα κρατήσει γύρω στους 12 μήνες, πράγμα που θα μας φέρει αισίως στο 2028. Σε αυτό το πιλοτικό πρόγραμμα υπάρχει και ελληνική συμμετοχή, τόσο της εθνικής κεντρικής τράπεζας (δηλαδή της Τράπεζας της Ελλάδος) όσο και τριών εμπορικών τραπεζών, της Εθνικής, της Πειραιώς και της Συνεταιριστικής Τράπεζας Χανίων.

Το τελευταίο στάδιο είναι το λανσάρισμα του ψηφιακού ευρώ στους πολίτες και τις επιχειρήσεις το 2029 αλλά ίσως (λέμε, ίσως) στο μεταξύ η ζωή να έχει ξεπεράσει την ιδέα που περιγράφεται από πολλούς ως το μεγάλο όραμα της Κριστίν Λαγκάρντ, της νυν επικεφαλής της ΕΚΤ.

Στις δυο πλευρές του Ατλαντικού υπάρχει μια έντονη κινητικότητα γύρω από τα stablecoins, τα κρυπτονομίσματα που βασίζονται μεν στην τεχνολογία των κρυπτονομισμάτων και του blockchain αλλά δεν έχουν την ασταθή (ή τζογαδόρικη) συμπεριφορά του Bitcoin, του Ethereum και των άλλων ψηφιακών δημιουργημάτων. Με δεδομένο ότι είναι συνδεδεμένα με πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, τα stablecoins είναι αυτό που λέει το όνομά τους – σταθερά. Αυτή η σταθερότητα τα καθιστά εξαιρετική λύση στη διακίνηση κεφαλαίων στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων, γιατί λοπόν να μη χρησιμοποιούνται ως «κανονικά» χρήματα στις συναλλαγές; Μάλλον τέτοιες σκέψεις κάνουν και στις εμπορικές τράπεζες της Ευρώπης. Ετσι, 37 τράπεζες συμμετέχουν στο σχήμα Qivalis που σχεδιάζει να παρουσιάσει το δικό του stablecoin μέσα στη χρονιά που διανύουμε.

Η Société Générale και η Banking Circle έχουν ήδη παρουσιάσει δικές τους εκδοχές stablecoins με ρήτρα ευρώ. Πρόκειται δηλαδή για κρυπτονομίσματα που είναι συνδεδεμένα με το ευρώ. Στον ίδιο δρόμο βρίσκεται επίσης η Deutsche Bank που μέσω θυγατρικής της συμμετέχει στην κοινοπραξία AllUnity και άμα περάσουμε στις ΗΠΑ και αρχίσουμε να απαριθμούμε stablecoins δεν ξέρουμε για πόσο θα γράφουμε ακόμα.

Η ουσία είναι ότι στο τέλος οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις θα επιλέξουν. Συνηθισμένοι σήμερα σε λύσεις αμερικανικής προέλευσης, -είτε πρόκειται για τις MasterCard και Visa είτε για τις λύσεις πληρωμών των Apple και Google- οι συναλλασσόμενοι μπορεί να σνομπάρουν το ψηφιακό ευρώ. Ενδέχεται να στραφούν στα stablecoins θεωρώντας -ίσως- ότι με αυτό τον τρόπο αποκτούν εύκολη πρόσβαση στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων. Μπορεί βέβαια να παραδεχθούν ότι το ψηφιακό ευρώ είναι η καλύτερη λύση στις συναλλαγές τους μετά τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα του ευρώ. Σε τρία χρόνια θα ξέρουμε περισσότερα…

The post Τα οκτώ χρόνια του ψηφιακού ευρώ appeared first on 2045.gr.

Για περίπου 20 χρόνια και μέχρι τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας η Silicon Valley λειτουργούσε κατά κανόνα με βάση ένα συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο, αυτό των χαμηλών παγίων στοιχείων. Εταιρείες-κολοσσοί όπως η Alphabet (Google), η Amazon, η Microsoft και η Meta στήριξαν κατά κύριο λόγο την ιλιγγιώδη ανάπτυξή τους σε άυλα αγαθά: σε κώδικα και αλγορίθμους, σε λογισμικό και στις ψηφιακές διαφημίσεις. Ακόμα και η Apple, που πούλαγε και εξακολουθεί να πουλάει φυσικά προϊόντα, από τα τέλη της δεκαετίας του 90 ακολούθησε αυτό το μοντέλο αναθέτοντας outsource το σύνολο της παραγωγής της σε εξωτερικούς συνεργάτες.

Τα μικτά περιθώρια κέρδους αυτής της πρακτικής της Silicon Valley ξεπερνούσαν συχνά ακόμα και το 70%, επιτρέποντάς στις εταιρείες να παράγουν τεράστια ρευστότητα από την δραστηριότητά τους. Κατά συνέπεια, οι ισολογισμοί τους χαρακτηρίζονταν σταθερά από «αρνητικό καθαρό χρέος», με τα μετρητά στα ταμεία τους να είναι πολύ περισσότερα από τις υποχρεώσεις τους. Οι σπάνιες εκδόσεις ομολόγων (μέχρι το 2017) εξυπηρετούσαν σχεδόν αποκλειστικά φορολογικούς σκοπούς: οι εταιρείες δανείζονταν φθηνά από την εγχώρια αγορά των ΗΠΑ για να ανταμείψουν τους μετόχους τους, αποφεύγοντας έτσι τους φόρους που θα επέφερε ο επαναπατρισμός των κεφαλαίων από το εξωτερικό.

Όμως, αυτή η εποχή όπου η ανάπτυξη επιτυγχανόταν αβίαστα και αποκλειστικά με ίδια κεφάλαια ανήκει, όπως φαίνεται, οριστικά στο παρελθόν. Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης αναγκάζει τη Silicon Valley να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Τώρα πλέον οι Big Tech αλλάζουν πρόσωπο, καθώς οι επενδύσεις σε υποδομές απαιτούν τεράστια κεφάλαια, θυμίζοντας έντονα τις εταιρείες ενέργειας ή την αυτοκινητοβιομηχανία του 20ου αιώνα. Οι επενδύσεις σε «σίδερο», στα μεγάλα data centers, στα chip μνήμης το κόστος των οποίων αυξήθηκε εκρηκτικά δεν μπορούν να υλοποιηθούν με το προηγούμενο μοντέλο. Έτσι, πλέον οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας στρέφονται μαζικά στις διεθνείς αγορές χρέους και μετοχών, πυροδοτώντας μεταξύ άλλων μια πρωτοφανή έξαρση εκδόσεων εταιρικών ομολόγων.

Το AI δεν κινείται μόνο με τσιπ – Κινείται με δανεικά

Η στροφή στις αγορές χρέους άρχισε να γίνεται εμφανής το 2025. Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις, η συνολική έκδοση εταιρικών ομολόγων από τον αμερικανικό τεχνολογικό κλάδο ξεπέρασε τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια (έως και 121 δισεκατομμύρια), υποδεικνύοντας ότι οι ταμειακές ροές των εταιρειών πιέζονται τόσο από το κόστος των υποδομών για τεχνητή νοημοσύνη που αναγκάζονται να ανοίξουν την πόρτα του δανεισμού.

Όμως, το 2025 ήταν μόνο η αρχή. Για το τρέχον έτος, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες μόνο των πέντε μεγάλων παρόχων cloud (Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft και Oracle) προβλέπεται να αγγίξουν ακόμα και τα 700 δισεκατομμύρια δολάρια. Μπροστά σε αυτήν την «πρόκληση», μόνο στους πέντε πρώτους μήνες του 2026 οι τεχνολογικές εταιρείες εξέδωσαν εταιρικά ομόλογα αξίας τουλάχιστον 159 δισεκατομμυρίων δολαρίων (έως και 165 δισ, σύμφωνα με το Bloomberg), ποσό που ξεπερνά τη συνολική σωρευτική έκδοση ομολόγων για την περίοδο 2020-2024. Νεότερο δημοσίευμα ανεβάζει το ύψος της έκδοσης εταιρικών ομολόγων μέχρι και τα μέσα Ιουλίου στα 244 δισεκατομμύρια.

Όμως, οι ανάγκες για ρευστό είναι τέτοιες που οι εταιρείες δεν μένουν μόνο στην εναλλακτική των εταιρικών ομολόγων. Επιπρόσθετα, προχωρούν και σε προγράμματα άντλησης κεφαλαίων μέσω της πώλησης δικών τους μετοχών. Η Google αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα, ανακοινώνοντας πρόσφατα ένα τέτοιο πρόγραμμα για την άντληση 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ μια αντίστοιχη κίνηση εξέταζε, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Ιουνίου και η Meta. Τόσο η Google όσο και η Meta εκτιμάται ότι προχωρούν τώρα προς αυτήν την κατεύθυνση θέλοντας να προλάβουν τις πολυαναμενόμενες εισόδους στο Χρηματιστήριο των μετοχών των OpenAI και Anthropic στις οποίες είναι σχεδόν βέβαιο ότι μεγάλοι επενδυτές θα σπεύσουν να δεσμεύσουν σημαντικά κεφάλαια.

Μια άλλη πρακτική είναι το χρέος εκτός ισολογισμού (off-balance sheet borrowing). Οι τεχνολογικοί κολοσσοί συνεργάζονται στενά με εταιρείες ιδιωτικής πίστης για τη δημιουργία οχημάτων ειδικού σκοπού (SPVs) ή κοινοπραξιών. Αυτά τα οχήματα αναλαμβάνουν το βάρος της κατασκευής των data centers, κρατώντας το χρέος μακριά από τον κύριο ισολογισμό της μητρικής εταιρείας, η οποία δεσμεύεται απλώς να αποπληρώσει το κόστος μέσω μακροπρόθεσμων λειτουργικών μισθώσεων μόλις οι εγκαταστάσεις τεθούν σε λειτουργία. Με αυτήν την επιλογή οι εταιρείες αποφεύγουν και ένα ακόμα κίνδυνο: μια ενδεχόμενη υποβάθμισή τους από τους οίκους αξιολόγησης. Το συνολικό ύψος αυτής της πρακτικής μέχρι τώρα είναι δύσκολο να εκτιμηθεί.

Καμπανάκι από τη BIS

Αυτή η απότομη και μαζική αλλαγή στη χρηματοδότηση των επενδύσεων δεν περνά απαρατήρητη από τους χρηματοπιστωτικούς φορείς. Ήδη από τον προηγούμενο Ιανουάριο η BIS (Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών) χτύπησε ένα πρώτο καμπανάκι, σημειώνοντας ότι η αυξανόμενη εξάρτηση από τον δανεισμό εισάγει ευπάθειες στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. «Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες παραδοσιακά στηρίζονταν σε εσωτερικές ταμειακές ροές και ίδια κεφάλαια, αντιμετωπίζουν πλέον υψηλότερη μόχλευση, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τυχόν κραδασμούς και να επηρεάσει την υγεία των χρηματοπιστωτικών διαμεσολαβητών, σε περίπτωση που οι αναμενόμενες αποδόσεις από τις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη δεν υλοποιηθούν», σημειώνει μεταξύ άλλων η BIS.

Είχε προηγηθεί λίγους μήνες πριν η έκθεση της JP Morgan Chase, σύμφωνα με την οποία τα ομόλογα που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το ΑΙ έχουν διογκωθεί στο ιλιγγιώδες ύψος των 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Όπως σημείωνε η συγκεκριμένη έκθεση, ο κλάδος της τεχνολογίας έχει πλέον ξεπεράσει τον τραπεζικό τομέα ως ο μεγαλύτερος εκδότης στην αγορά εταιρικών ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας.

Αλλά και μόλις πριν λίγες ημέρες, ανάλογη τοποθέτηση είχαμε από την Morgan Stanley. “Οι Big Tech μπορεί να δανείζονται πάρα πολύ» ανέφερε μεταξύ άλλων υψηλόβαθμο στέλεχός της πριν από λίγες ημέρες στο Bloomberg TV, προσθέτοντας ότι «ο πιστωτικός κίνδυνος είναι πολύ υποτιμημένος αυτή τη στιγμή στην αγορά».

Αυτό που φαίνεται να φοβούνται οι χρηματοπιστωτικοί οίκοι είναι ότι αν τα έσοδα από την τεχνητή νοημοσύνη δεν ανταποκριθούν στις προσδοκίες, η «ζημιά» θα μεταφερθεί αλυσιδωτά: θα πέσουν οι αποτιμήσεις των μετοχών, οι οίκοι αξιολόγησης θα υποβαθμίσουν τα ομόλογα και το κόστος δανεισμού θα αυξηθεί απότομα για την παγκόσμια αγορά, πλήττοντας άμεσα τα συνταξιοδοτικά ταμεία και άλλους θεσμικούς επενδυτές που έχουν «τοποθετηθεί» σε αυτά τα χρεόγραφα.

Πάντως, το φαινόμενο χρηματοδότησης μέσω χρέους δεν παρουσιάζει τάσεις επιβράδυνσης. Σε νεότερες προβλέψεις της, η JP Morgan εκτιμά ότι οι συνολικές παγκόσμιες κεφαλαιουχικές δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη θα αγγίξουν τα 5,5 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030, με τη χρηματοδότηση μέσω χρέους να αναμένεται να φτάσει τα 4,1 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Απαραίτητο επιθετικό ποντάρισμα λέει η Big Tech

Από την πλευρά τους, οι διοικήσεις των τεχνολογικών κολοσσών εμφανίζονται καθησυχαστικές, με το κοινό τους αφήγημα να επικεντρώνεται στο ότι η υιοθέτηση του ΑΙ αποτελεί μια μοναδική, ιστορική καμπή, όπου η ολιγωρία δεν συγχωρείται. Εκτιμούν ότι μια καθυστερημένη επένδυση σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης ενέχει μεγαλύτερο ρίσκο από το να χτίσουν μια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.

Ποντάρουν στο ότι η τεχνητή νοημοσύνη αιχμής θα αποπληρώσει τις επενδύσεις που υλοποιούνται. Ενδεικτικά, οι Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft και Oracle πλήρωσαν συνολικά 10 δισεκατομμύρια δολάρια για το χρέος τους πέρυσι. Ποσό υπερδιπλάσιο από εκείνο του 2019, αλλά ελάχιστο π.χ. σε σύγκριση με τις ταμειακές ροές της Google, ύψους 64 δισεκατομμυρίων δολαρίων το προηγούμενο τρίμηνο. Οι εταιρείες αυτές εξακολουθούν να είναι μερικές από τις πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις στον κόσμο.

Για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αυτός ο πρωτοφανής αυτός δανεισμός δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά ένα αναγκαίο, επιθετικό ποντάρισμα. Το αν η στρατηγική τους θα δικαιωθεί ή αν η Wall Street θα χάσει τελικά την υπομονή της μένει να φανεί τα επόμενα χρόνια.

The post Το AI αλλάζει το DNA της Silicon Valley και οι Big Tech έγιναν μια «βαριά βιομηχανία» χρέους appeared first on 2045.gr.

Το Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο (ΗΠΜ) του υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας είναι ένα σημείο από το οποίο υποχρεωτικά πρέπει να περάσει όποιος θέλει να υλοποιήσει ένα έργο που αφήνει κάποιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Λιμάνια, κτηνοτροφικές μονάδες, συστήματα διαχείρισης λυμάτων, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, βιομηχανικές μονάδες, συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συγκοινωνιακές υποδομές –  δεν υπάρχει έργο που να μην έχει κατατεθειμένο φάκελο στο μητρώο.  Από τον κανόνα δεν εξαιρούνται τα κέντρα διαχείρισης δεδομένων ή data centers όπως συνηθίζουμε να τα λέμε.

Συνολικά, 11 επενδύσεις για την κατασκευή data centers πρωτίστως στην Αττική και δευτερευόντως σε άλλα σημεία της ηπειρωτικής Ελλάδας, έχουν καταθέσει φάκελο στο ΗΠΜ. Σε αυτά περιλαμβάνονται η γνωστή επένδυση της Microsoft  στα Σπάτα, έργα του Ομίλου Olympia (στον οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η Sunlight και τα καταστήματα Public), έργα στα οποία συμμετέχει η ΔΕΗ και επενδυτικά προγράμματα μικρότερων εταιρειών. Με βάση τους φακέλους που έχουν κατατεθεί, η συνολική μέγιστη ισχύς των υπό εξέταση μονάδων φτάνει τα 700 MW. Ωραία ακούγεται αυτό αλλά τι σημαίνει από οικονομικής πλευράς;

Θεωρητικά και σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς που επικαλείται το Irecruit, το κόστος κατασκευής κυμαίνεται μεταξύ 8 και 12 εκατ. δολάρια ανά MW για μια κλασική εγκατάσταση data center, ενώ αν το ζητούμενο είναι η υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης το κόστος αυξάνεται κατά πολύ και μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 15 και 20 εκατ. ανά MW. Αν και το ενδιαφέρον πέφτει στις επιδόσεις των επεξεργαστών και των servers που αποτελούν το «μυαλό» ενός data center, ως και το 60% του προϋπολογισμού απορροφάται από την ανάπτυξη των συστημάτων ενέργειας και ψύξης.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα ανωτέρω, τα data centers για τα οποία εντοπίσαμε τις κατατεθειμένες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μπορεί (θεωρητικά) να κοστίσουν ως και 17,5 δισ. ευρώ για την κατασκευή τους αλλά η πραγματικότητα είναι βέβαιο ότι θα αποδειχθεί πολύ διαφορετική και με χαμηλότερο κόστος.

Άνθρωποι που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα από κοντά, εκτιμούν πρώτον ότι δεν έχουμε στη διάθεσή μας το σύνολο των data centers τα οποία σχεδιάζεται να κατασκευαστούν στη χώρα. Για παράδειγμα, από την εικόνα σήμερα λείπουν τα μεγάλα data centers τα οποία ενδεχομένως θα υλοποιήσει η ΔΕΗ. Σύμφωνα με παρουσίαση που πραγματοποίησε στα τέλη Απριλίου σε αναλυτές ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, σε πρώτη φάση προγραμματίζεται η ανάπτυξη υποδομής data centers στην Κοζάνη με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 300 MW. Πρόκειται για τέσσερις μονάδες, 75 MW η καθεμία που θα αναπτυχθούν σταδιακά – προφανώς με βάση την εξέλιξη της ζήτησης. Το πενταετές επιχειρησιακό σχέδιο της ΔΕΗ προβλέπει ως και 2 GW εγκατεστημένης ισχύος, πάντα με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ζήτηση.

Άλλωστε, όπως λένε οι συνομιλητές μας, τα data centers δεν είναι υποδομές που κατασκευάζονται με τη λογική του «αν το φτιάξεις, θα έρθουν» (ή “if you build it they will come” αν προτιμάτε). Η σχετικώς μικρή ιστορία των data centers είναι γεμάτη από περιπτώσεις επενδύσεων που ξεκίνησαν ως μεγαλεπήβολα έργα εκατοντάδων MW και κατέληξαν να αποτελούν μέτριας δυναμικότητας εγκαταστάσεις. 

Data centers για όλα τα μεγέθη

Στον παρόντα χρόνο, λοιπόν, λογαριάζουμε χωρίς τα μεγάλα data centers που σχεδιάζει η ΔΕΗ. Ας δούμε ποια είναι η ενδεκάδα των έργων για τα οποία υπάρχουν κατατεθειμένοι φάκελοι στο ΗΜΠ:

Data In Scale

Εγκατάσταση 12,5 MW στα Σπάτα από εταιρεία που ελέγχεται από την CAIO Holding (με ποσοστό 55%) και τη ΔΕΗ (45%).

Data 4 Greece

Πρόκειται για συγκρότημα data centers στην Παιανία από θυγατρική του γαλλικού ομίλου Data4, ο οποίος λειτουργεί κέντρα δεδομένων σε Παρίσι, Μιλάνο, Μαδρίτη και Βαρσοβία. Σχεδιάζεται η ανέγερση τριών κτιρίων με συνολική ισχύ 80 MW. Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, η πρώτη φάση αυτής της επένδυσης φτάνει τα 300 εκατ. ευρώ (3,75 εκατ. ανά MW) με δυνατότητα κλιμάκωσης στα 500 εκατ. ευρώ (ή 6,25 εκατ. ευρώ ανά  MW)

Cloudcore

Υποδομή 12 ΜW για τα υπολογιστικά συστήματα και συνολικά 19,5 MW στη Βιομηχανική Περιοχή Ιωαννίνων. Πρόκειται για επένδυση της Cloudcore, εταιρείας που ιδρύθηκε πολύ πρόσφατα και στην οποία πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος είναι ο Λεωνίδας Παναγάκος, ο οποίος είχε δραστηριότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ακίνητη περιουσία.

Resilientcore

Πρόκειται για υποδομή 12 ΜW για τα υπολογιστικά συστήματα και συνολικά 19,5 MW, χωροθετημένη στη Βιομηχανική Περιοχή Αλεξανδρούπολης. Η Resilientcore είναι εταιρεία που επίσης διοικείται από τον Λ. Παναγάκο.

Data center της Tectum

Εγκατάσταση 19,53 MW, με τα 13 MW να αφορούν στη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων. Το κέντρο θα κατασκευαστεί σε οικόπεδο 32,8 στρεμμάτων από την Tectum εταιρεία της Olympia Group.

Microsoft

Μάλλον η πιο γνωστή περίπτωση επένδυσης σε data centers. H εγκατάσταση της Microsoft στα Σπάτα περιλαμβάνει δύο τμήματα συνολικής ισχύος 25 ΜW, από τα οποία τα 19,2 MW αφορούν τα υπολογιστικά συστήματα, τα υπόλοιπα περίπου 6 MW αφορούν στην ψύξη και στη διαχείριση του χώρου. 

Kiefer και GNWSIS

Η εταιρεία δρομολογεί την κατασκευή δύο κέντρων, ισχύος 10 και 9,9 MW,  στο Αμύνταιο Φλώρινας και στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας. H GNWSIS φέρεται να συνδέεται με την Kiefer Energy, εταιρεία που ξεκίνησε την πορεία της από τα Γρεβενά το 2014 με σημαντική δραστηριότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Kiefer δρομολογεί την ανέγερση μονάδας 9,9 MW στη Μεγαλόπολη. Στον ίδιο όμιλο ανήκουν επίσης:

• Το Κέντρο Δεδομένων συνολικής ισχύος 10 MW της Nexus Data που πρόκειται να κατασκευαστεί στην περιοχή του Άργους Ορεστικού Καστοριάς.

• Το data center της Team Fortress, που χωροθετείται στη Βιομηχανική Περιοχή Ιωαννίνων με ισχύ 10 MW.
• Δύο data centers συνολικής ισχύος 20 MW στη Μεγαλόπολη.

Radiant Data Centre

Συγκρότημα ισχύος 12,5 MW για τη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων σε οικόπεδο 29,2 στρεμμάτων στη θέση Μπάφι στο Κρυονέρι. Η εταιρεία Radiant υλοποιεί την επένδυση της ΔΕΗ και της αραβικής Damac του επιχειρηματία  Hussain Sajwani  και ιδρύθηκε στα τέλη του 2024.

Eunice Bright Data

Η εταιρεία είναι μέλος του ομίλου της Eunice Energy και σχεδιάζει την κατασκευή data center στην περιοχή του Αμυνταίου Φλώρινας. Πρόκειται για μονάδα ισχύος 8 ΜW με τα υπολογιστικά συστήματα να καταναλώνουν 5 MW.

Γκρεκο Μι

Η εταιρεία «τρέχει» το Project Olive στην περιοχή των Σπάτων με μονάδες που θα έχουν συνολική ισχύ τα 80 MW. Η Γκρεκο Μι είναι εταιρεία που συνδέεται με την Dromeus Capital και, σύμφωνα με δημοσιεύματα με την Pimco.

Karatzis Group

Πρόκειται για μία ιδιαίτερα μεγάλη εγκατάσταση που περιλαμβάνει επτά κτίρια σε οικόπεδο 342 στρεμμάτων στην περιοχή του Κάστρου Βοιωτίας. Σε κάθε κτίριο αντιστοιχεί συνολική ισχύς 33,29 MW, από τα οποία τα 28,2 ΜW αφορούν τα data halls, δηλαδή το κομμάτι της πληροφορικής.  Η συνολική ισχύς, σύμφωνα με τα δικαιολογητικά που έχουν κατατεθεί, φτάνει τα 430 MW.

Πόσα είναι τα MW και πόσα τα δισ.;

Αθροίζοντας τα ανωτέρω φτάνουμε στον μαγικό αριθμό των 700 MW. Ωστόσο, ειδικά για την εγκατάσταση της Karatzis υπάρχει επιφύλαξη για το κατά πόσο τα 430 MW που αναφέρονται στον φάκελο αποτυπώνουν την πραγματική, μέγιστη εγκατεστημένη ισχύ της. Ο λόγος είναι ότι η κατανάλωση των data halls, δηλαδή προστίθεται στην κατανάλωση κάθε κτιρίου με αποτέλεσμα για κάθε ακίνητο να προκύπτει ισχύς 61,4 MW. Ωστόσο, μάλλον τα 28,2 MW είναι υποσύνολο των 33,29 MW οπότε η συνολική ισχύς είναι 220 MW. Όχι, βέβαια, ότι τα 520 MW είναι λίγα.

Αν χρησιμοποιήσουμε τα στοιχεία της Irecruit, οι έντεκα επενδύσεις που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του ΗΠΜ απαιτούν κεφάλαια που κυμαίνονται από 3,2 δισ. ευρώ και φτάνουν ως τα 10 δισ. ευρώ και ο χάρτης που ακολουθεί δείχνει την κατανομή των σχεδιαζόμενων data centers στην ηπειρωτική Ελλάδα. Προφανώς λόγω απουσίας ενεργειακών υποδομών, οι νησιωτικές περιοχές παραμένουν για την ώρα εκτός επενδυτικού ενδιαφέροντος.

Το κατά πόσο το ελληνικό δίκτυο μεταφοράς ενέργειας είναι σε θέση να υποστηρίξει τη ζήτηση μένει να αποδειχθεί. Επίσης μένει να φανεί αν θα υπάρξουν αντιδράσεις -και τι ένταση θα έχουν αυτές- από τοπικές κοινότητες.

Πολύ κακό για το τίποτα;

Οργανώσεις που αντιδρούν στην εγκατάσταση data centers θέτουν περιβαλλοντικές παραμέτρους, κυρίως όσον αφορά στη διαχείριση των υδάτινων πόρων που δεσμεύονται για την ψύξη των μονάδων. Ο αντίποδας προτάσσει τα οφέλη στην οικονομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Φαίνεται ότι βρισκόμαστε σε άλλη μια περίπτωση όπου το έργο απασχολεί μεν αρκετούς εργαζόμενους ως κατασκευαστικό έργο αλλά όταν έρχεται η στιγμή της λειτουργίας, ο αριθμός του προσωπικού πέφτει κατακόρυφα. Στην πράξη μοιάζει με έναν αυτοκινητόδρομο. Εκατοντάδες ή χιλιάδες εργάζονται για την κατασκευή του, συγκριτικά ελάχιστοι απασχολούνται στη λειτουργία, όμως ένας αυτοκινητόδρομος είναι σημαντική υποδομή για την ανάπτυξη των περιοχών που διασχίζει.

Μπορεί να γίνει κάτι ανάλογο με τα data centers; Θεωρητικά (πάντα) ναι. Μια μελέτη της PwC την οποία επικαλείται το Data Center Coalition, υποστηρίζει ότι κάθε θέση εργασίας σε ένα κέντρο διαχείρισης δεδομένων υποστηρίζει έξι θέσεις εργασίας σε άλλα σημεία της οικονομίας. Σε γενικές γραμμές, αναφέρει ο συγκεκριμένος φορέας, ένα data center μπορεί να απασχολεί άμεσα μερικές δεκάδες έως κάποιες εκατοντάδες θέσεις εργασίας.

Ακούγεται πολύ γενικόλογο, ας αναζητήσουμε κάτι πιο συγκεκριμένο.

Τον περασμένο Φεβρουάριο η Meta ανακοίνωσε μια επένδυση 10 δισ. δολαρίων για την κατασκευή ενός νέου data center στην Ιντιάνα. Πρόκειται για την 27η εγκατάσταση της εταιρείας στις ΗΠΑ και 31η στον κόσμο και σε αυτή θα επενδυθούν 10 δισ. δολάρια. Περίπου 4.000 άνθρωποι θα απασχοληθούν στην κατασκευή και 300 στη λειτουργία.  Δηλαδή, για μια μόνιμη θέση εργασίας θα πρέπει να επενδυθούν 33 εκατ. δολάρια.  

Για 300 με 400 θέσεις, κατά μέσο όρο, κάνει λόγο και η Microsoft αναφερόμενη στις δικές της εγκαταστάσεις. Όπως σημειώνει, χρειάζονται επαγγελματίες από 40 διαφορετικές ειδικότητες για να χτίσουν ένα data center και από 27 ειδικότητες για να το λειτουργήσουν.

Ωστόσο ίσως οι εταιρείες να διογκώνουν τα μεγέθη.  Το Ινστιτούτο Brookings αποφάσισε να αναλύσει τα δεδομένα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ναι μεν τα data centers δημιουργούν θέσεις εργασίας, αλλά η συμβολή τους στην αύξηση της απασχόλησης είναι μικρότερη από εκείνη που υποστηρίζει ο κλάδος. Το Rest of the World έκανε τη δική του έρευνα σε 17 εγκαταστάσεις και διαπίστωσε ότι σε αυτές απασχολούνται 1.547 εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μια εγκατάσταση απασχολεί μόλις 20 εργαζόμενους.

Βεβαίως αν επικαλεστούμε το παράδειγμα των αυτοκινητοδρόμων μπορεί να αναμένουμε σημαντική οικονομική ανάπτυξη.

Θεωρητικά, πάντοτε…

The post Στη θεωρία, ψηφιακό Ελ Ντοράντο, στην πράξη; appeared first on 2045.gr.