Αν υπάρχει ένα στοιχείο που θα πρέπει να κρατήσει κανείς από τη νέα μελέτη της Anthropic σχετικά με το πώς θα επηρεάσει η τεχνητή νοημοσύνη την οικονομία και, κατ’ επέκταση, τη ζωή όλων μας, είναι η διαπίστωση ότι κατά πάσα πιθανότητα οδηγούμαστε σε μια κατάσταση δύο ταχυτήτων.
Ένα -τουλάχιστον άβολο- μέλλον περιγράφουν ερευνητές της Anthropic, οι οποίοι ανέπτυξαν ένα μοντέλο για να δουν πώς η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει την απασχόληση, την ανεργία και την οικονομική ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μελέτη δεν έχει μεν διεθνή χαρακτήρα αλλά μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα για το τι μας ξημερώνει (ή τι μας νυχτώνει).
Το βασικό σενάριο λέει ότι το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας θα φτάσει τα 36 τρισ. δολάρια το 2030, 8,3% περισσότερα σε σύγκριση με έναν κόσμο χωρίς τεχνητή νοημοσύνη.
Αντίστοιχα, οι μισθοί θα είναι αυξημένοι κατά 2,1% και η ανεργία στο 4,6% όμως εδώ οι ερευνητές κάνουν έναν σημαντικό διαχωρισμό. Βλέπουν -πάντα στο βασικό σενάριο- ότι οι μισθοί στα επαγγέλματα γνώσης (χρησιμοποιούν αυτόν τον χαρακτηρισμό για να περιγράψουν τα επαγγέλματα που επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη) υποχωρούν κατά 0,3%, ενώ στις υπόλοιπες επαγγελματικές ομάδες παρατηρείται αύξηση 5,9%.
Η τεχνητή νοημοσύνη, με βάση όσα έχουμε δει ως τώρα, φέρνει πολλούς αυτοματισμούς σε διάφορους χώρους εργασίας και αυτό οδηγεί σε απολύσεις και στην αναζήτηση εργασίας. Οι ερευνητές εκτιμούν στο βασικό τους σενάριο ότι περίπου 2,5% των εργαζομένων γνώσης θα αναζητήσουν απασχόληση κάπου αλλού. Προγραμματιστές και εργαζόμενοι σε τηλεφωνικά κέντρα μπορεί να χρειαστεί να ψάξουν στις μικρές αγγελίες για εργασία σε τομείς που δεν επηρεάζονται τόσο άμεσα ή τόσο έντονα από την τεχνητή νοημοσύνη, όπως για παράδειγμα οι νοσηλευτικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες φροντιστών.
Από αυτό το 2,5% που περιγράφει το βασικό σενάριο ότι θα πρέπει να μετακινηθούν σε άλλους εργασιακούς χώρους, ποσοστό 1,8% θα βρει δουλειά σχετικά εύκολα αλλά το 0,7% θα δυσκολευτεί. Βεβαίως όλα αυτά στη θεωρία, η πραγματικότητα μπορεί να αποδειχθεί διαφορετική, ωστόσο αυτό που λένε οι ερευνητές είναι ότι η ανεργία στα επαγγέλματα γνώσης θα αυξηθεί, ενώ στα υπόλοιπα επαγγέλματα θα κινηθεί πτωτικά.
Αντίστοιχα, οι μισθοί στα επαγγέλματα γνώσης θα υποχωρήσουν, πράγμα που εξηγείται με τον απλό νόμο προσφοράς και ζήτησης. Λιγότερη ζήτηση για εργαζόμενους γνώσης θα πιέσει τις αποδοχές. Αντίθετα, στα υπόλοιπα επαγγέλματα προβλέπεται αύξηση της ζήτησης, άρα και αύξηση των προσφερόμενων αποδοχών.
Στο ακραίο σενάριο, η τεχνητή νοημοσύνη εκτελεί σχεδόν το 50% των εργασιών που πραγματοποιούν σήμερα οι εργάτες γνώσης. Σε αυτό το ενδεχόμενο η ανάπτυξη του ΑΕΠ στο 15%, ενώ η ανεργία στους εργαζόμενους γνώσης εξακοντίζεται στο 20%.
Πώς κατανέμεται ο πλούτος
Σήμερα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 60% κάθε δολαρίου που παράγει η οικονομία πηγαίνει στους εργαζόμενους και το 40% στο κεφάλαιο.
Η σχέση αυτή είναι πιθανό να αλλάξει σημαντικά σε βάρος των εργαζομένων με τη σχέση να επαναπροσδιορίζεται σε 56%-44% στο βασικό σενάριο. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η σχέση αυτή μπορεί να διαταραχθεί υπέρ του κεφαλαίου ακόμα και αν οι αποδοχές των εργαζομένων αυξηθούν σημαντικά.
Ουσιαστικά οδηγούμαστε σε ένα περιβάλλον όπου η οικονομία θα επεκτείνεται με καλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά ένα σημαντικό μέρος των εργαζομένων θα αναζητεί τρόπους επιβίωσης. Παρατηρούμε εδώ ότι η μελέτη θεωρεί δεδομένη την οικονομική ανάπτυξη αλλά δεν εξετάζει πώς θα επηρεάσει την οικονομία το γεγονός ότι οι μετρίως ή υψηλά αμειβόμενοι εργαζόμενοι γνώσης θα υποχρεωθούν να αλλάξουν δουλειά πιθανότατα με χαμηλότερους μισθούς.
Οι ερευνητές κάνουν και μία ακόμα επισήμανση. Τα μοντέλα που ανέπτυξαν δεν λαμβάνουν υπόψιν άλλες παραμέτρους όπως είναι η ανάπτυξη εξαιρετικά ικανών ρομπότ. Δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένα παραδείγματα αλλά μπορούμε να καταλάβουμε ότι δεν εννοούν τα ρομπότ που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες στη βιομηχανική παραγωγή. Μάλλον εννοούν κατασκευές όπως αυτές που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στην Κίνα κατά τους αγώνες ανθρωπόμορφων ρομπότ.
Οι εξελίξεις μπορεί να μας προλάβουν και να γίνουν αισθητές αρκετά γρήγορα σε ορισμένους τομείς. Για παράδειγμα, στις υπηρεσίες Υγείας η έλλειψη σε προσωπικό μπορεί να αντιμετωπιστεί με την εισαγωγή ρομπότ-φροντιστών, με τις σχετικές εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μια αγορά αξίας 44 δισ. δολαρίων το 2028. Υπάρχουν και άλλες αναγνώσεις, όπως αυτή που λέει ότι ναι μεν υπάρχει πρόοδος στο κομμάτι της νοημοσύνης και της αντίληψης του περιβάλλοντος, όμως τα ρομπότ στερούνται επιδεξιότητας και αυτονομίας. Αν ξεπεραστούν αυτοί οι περιορισμοί η ανάπτυξη των ανθρωπόμορφων ρομπότ θα είναι ραγδαία, όμως η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις.
Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από τη μελέτη των ερευνητών της Anthropic είναι ότι τα δικά τους μοντέλα συμπίπτουν με την εκτίμηση της κοινής γνώμης.
Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε δημοσκόπηση σε δείγμα 10.000 Αμερικανών η οποία έδειξε ότι οι προσδοκίες της κοινής γνώμης συγκλίνουν με το βασικό σενάριο. Επίσης, η μελέτη φαίνεται να συγκλίνει με κάποια φαινόμενα που ήδη καταγράφονται στην αγορά εργασίας. Ένα τέτοιο φαινόμενο καταγράφουν ερευνητές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας όπου κάνουν λόγο για πίεση που ασκείται στους νεοσειρεχόμενους σε κλάδους που είναι εκτεθειμένοι στην τεχνητή νοημοσύνη (με άλλα λόγια, στους κλάδους επαγγελμάτων γνώσης, που θα έλεγε και η Anthropic).
Αποτελεί αυτό εγγύηση αξιοπιστίας; Όχι απαραιτήτως, το ότι η πλειοψηφία έχει μια γνώμη δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η γνώμη αυτή είναι σωστή – είναι απλώς η επικρατούσα.
Η μελέτη συμφωνεί επίσης με την εκτίμηση ότι αυτή τη φορά, το κύμα της τεχνολογικής επανάστασης δεν θα επηρεάσει τόσο τα χειρωνακτικά, τεχνικά επαγγέλματα. Αντίθετα, θα πλήξει επαγγέλματα στον χώρο των υπηρεσιών, τα οποία έως σήμερα ήταν από τους ωφελημένους της τεχνολογικής εξέλιξης.
