Το παιχνίδι μεταξύ θεωρίας και πράξης εξελίσσεται για άλλη μια φορά, αυτή τη φορά με φόντο τα data centers που βρίσκονται στη φάση του σχεδιασμού ή στα πρώτα στάδια υλοποίησης. Τελικά πόσα MW μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα για τις σύγχρονες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αλλά και για τις «απλές» ανάγκες του ψηφιακού μας κόσμου;
Το Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο (ΗΠΜ) του υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας είναι ένα σημείο από το οποίο υποχρεωτικά πρέπει να περάσει όποιος θέλει να υλοποιήσει ένα έργο που αφήνει κάποιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Λιμάνια, κτηνοτροφικές μονάδες, συστήματα διαχείρισης λυμάτων, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, βιομηχανικές μονάδες, συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συγκοινωνιακές υποδομές – δεν υπάρχει έργο που να μην έχει κατατεθειμένο φάκελο στο μητρώο. Από τον κανόνα δεν εξαιρούνται τα κέντρα διαχείρισης δεδομένων ή data centers όπως συνηθίζουμε να τα λέμε.
Συνολικά, 11 επενδύσεις για την κατασκευή data centers πρωτίστως στην Αττική και δευτερευόντως σε άλλα σημεία της ηπειρωτικής Ελλάδας, έχουν καταθέσει φάκελο στο ΗΠΜ. Σε αυτά περιλαμβάνονται η γνωστή επένδυση της Microsoft στα Σπάτα, έργα του Ομίλου Olympia (στον οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η Sunlight και τα καταστήματα Public), έργα στα οποία συμμετέχει η ΔΕΗ και επενδυτικά προγράμματα μικρότερων εταιρειών. Με βάση τους φακέλους που έχουν κατατεθεί, η συνολική μέγιστη ισχύς των υπό εξέταση μονάδων φτάνει τα 700 MW. Ωραία ακούγεται αυτό αλλά τι σημαίνει από οικονομικής πλευράς;
Θεωρητικά και σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς που επικαλείται το Irecruit, το κόστος κατασκευής κυμαίνεται μεταξύ 8 και 12 εκατ. δολάρια ανά MW για μια κλασική εγκατάσταση data center, ενώ αν το ζητούμενο είναι η υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης το κόστος αυξάνεται κατά πολύ και μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 15 και 20 εκατ. ανά MW. Αν και το ενδιαφέρον πέφτει στις επιδόσεις των επεξεργαστών και των servers που αποτελούν το «μυαλό» ενός data center, ως και το 60% του προϋπολογισμού απορροφάται από την ανάπτυξη των συστημάτων ενέργειας και ψύξης.
Λαμβάνοντας υπόψιν τα ανωτέρω, τα data centers για τα οποία εντοπίσαμε τις κατατεθειμένες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μπορεί (θεωρητικά) να κοστίσουν ως και 17,5 δισ. ευρώ για την κατασκευή τους αλλά η πραγματικότητα είναι βέβαιο ότι θα αποδειχθεί πολύ διαφορετική και με χαμηλότερο κόστος.
Άνθρωποι που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα από κοντά, εκτιμούν πρώτον ότι δεν έχουμε στη διάθεσή μας το σύνολο των data centers τα οποία σχεδιάζεται να κατασκευαστούν στη χώρα. Για παράδειγμα, από την εικόνα σήμερα λείπουν τα μεγάλα data centers τα οποία ενδεχομένως θα υλοποιήσει η ΔΕΗ. Σύμφωνα με παρουσίαση που πραγματοποίησε στα τέλη Απριλίου σε αναλυτές ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, σε πρώτη φάση προγραμματίζεται η ανάπτυξη υποδομής data centers στην Κοζάνη με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 300 MW. Πρόκειται για τέσσερις μονάδες, 75 MW η καθεμία που θα αναπτυχθούν σταδιακά – προφανώς με βάση την εξέλιξη της ζήτησης. Το πενταετές επιχειρησιακό σχέδιο της ΔΕΗ προβλέπιε ως και 2 GW εγκατεστημένης ισχύος, πάντα με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ζήτηση.
Άλλωστε, όπως λένε οι συνομιλητές μας, τα data centers δεν είναι υποδομές που κατασκευάζονται με τη λογική του «αν το φτιάξεις, θα έρθουν» (ή “if you build it they will come” αν προτιμάτε). Η σχετικώς μικρή ιστορία των data centers είναι γεμάτη από περιπτώσεις επενδύσεων που ξεκίνησαν ως μεγαλεπήβολα έργα εκατοντάδων MW και κατέληξαν να αποτελούν μέτριας δυναμικότητας εγκαταστάσεις.
Data centers για όλα τα μεγέθη
Στον παρόντα χρόνο, λοιπόν, λογαριάζουμε χωρίς τα μεγάλα data centers που σχεδιάζει η ΔΕΗ. Ας δούμε ποια είναι η ενδεκάδα των έργων για τα οποία υπάρχουν κατατεθειμένοι φάκελοι στο ΗΜΠ:
Data In Scale
Εγκατάσταση 12,5 MW στα Σπάτα από εταιρεία που ελέγχεται από την CAIO Holding (με ποσοστό 55%) και τη ΔΕΗ (45%).
Data 4 Greece
Πρόκειται για συγκρότημα data centers στην Παιανία από θυγατρική του γαλλικού ομίλου Data4, ο οποίος λειτουργεί κέντρα δεδομένων σε Παρίσι, Μιλάνο, Μαδρίτη και Βαρσοβία. Σχεδιάζεται η ανέγερση τριών κτιρίων με συνολική ισχύ 80 MW. Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, η πρώτη φάση αυτής της επένδυσης φτάνει τα 300 εκατ. ευρώ (3,75 εκατ. ανά MW) με δυνατότητα κλιμάκωσης στα 500 εκατ. ευρώ (ή 6,25 εκατ. ευρώ ανά MW)
Cloudcore
Υποδομή 12 ΜW για τα υπολογιστικά συστήματα και συνολικά 19,5 MW στη Βιομηχανική Περιοχή Ιωαννίνων. Πρόκειται για επένδυση της Cloudcore, εταιρείας που ιδρύθηκε πολύ πρόσφατα και στην οποία πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος είναι ο Λεωνίδας Παναγάκος, ο οποίος είχε δραστηριότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ακίνητη περιουσία.
Resilientcore
Πρόκειται για υποδομή 12 ΜW για τα υπολογιστικά συστήματα και συνολικά 19,5 MW, χωροθετημένη στη Βιομηχανική Περιοχή Αλεξανδρούπολης. Η Resilientcore είναι εταιρεία που επίσης διοικείται από τον Λ. Παναγάκο.
Data center της Tectum
Εγκατάσταση 19,53 MW, με τα 13 MW να αφορούν στη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων. Το κέντρο θα κατασκευαστεί σε οικόπεδο 32,8 στρεμμάτων από την Tectum εταιρεία της Olympia Group.
Microsoft
Μάλλον η πιο γνωστή περίπτωση επένδυσης σε data centers. H εγκατάσταση της Microsoft στα Σπάτα περιλαμβάνει δύο τμήματα συνολικής ισχύος 25 ΜW, από τα οποία τα 19,2 MW αφορούν τα υπολογιστικά συστήματα, τα υπόλοιπα περίπου 6 MW αφορούν στην ψύξη και στη διαχείριση του χώρου.
Kiefer και GNWSIS
Η εταιρεία δρομολογεί την κατασκευή δύο κέντρων, ισχύος 10 και 9,9 MW, στο Αμύνταιο Φλώρινας και στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας. H GNWSIS φέρεται να συνδέεται με την Kiefer Energy, εταιρεία που ξεκίνησε την πορεία της από τα Γρεβενά το 2014 με σημαντική δραστηριότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Kiefer δρομολογεί την ανέγερση μονάδας 9,9 MW στη Μεγαλόπολη. Στον ίδιο όμιλο ανήκουν επίσης:
- Το Κέντρο Δεδομένων συνολικής ισχύος 10 MW της Nexus Data που πρόκειται να κατασκευαστεί στην περιοχή του Άργους Ορεστικού Καστοριάς.
- Το data center της Team Fortress, που χωροθετείται στη Βιομηχανική Περιοχή Ιωαννίνων με ισχύ 10 MW.
- Δύο data centers συνολικής ισχύος 20 MW στη Μεγαλόπολη.
Radiant Data Centre
Συγκρότημα ισχύος 12,5 MW για τη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων σε οικόπεδο 29,2 στρεμμάτων στη θέση Μπάφι στο Κρυονέρι. Η εταιρεία Radiant υλοποιεί την επένδυση της ΔΕΗ και της αραβικής Damac του επιχειρηματία Hussain Sajwani και ιδρύθηκε στα τέλη του 2024.
Eunice Bright Data
Η εταιρεία είναι μέλος του ομίλου της Eunice Energy και σχεδιάζει την κατασκευή data center στην περιοχή του Αμυνταίου Φλώρινας. Πρόκειται για μονάδα ισχύος 8 ΜW με τα υπολογιστικά συστήματα να καταναλώνουν 5 MW.
Γκρεκο Μι
Η εταιρεία «τρέχει» το Project Olive στην περιοχή των Σπάτων με μονάδες που θα έχουν συνολική ισχύ τα 80 MW. Η Γκρεκο Μι είναι εταιρεία που συνδέεται με την Dromeus Capital και, σύμφωνα με δημοσιεύματα με την Pimco.
Karatzis Group
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα μεγάλη εγκατάσταση που περιλαμβάνει επτά κτίρια σε οικόπεδο 342 στρεμμάτων στην περιοχή του Κάστρου Βοιωτίας. Σε κάθε κτίριο αντιστοιχεί συνολική ισχύς 33,29 MW, από τα οποία τα 28,2 ΜW αφορούν τα data halls, δηλαδή το κομμάτι της πληροφορικής. Η συνολική ισχύς, σύμφωνα με τα δικαιολογητικά που έχουν κατατεθεί, φτάνει τα 430 MW.
Πόσα είναι τα MW και πόσα τα δισ.;
Αθροίζοντας τα ανωτέρω φτάνουμε στον μαγικό αριθμό των 700 MW. Ωστόσο, ειδικά για την εγκατάσταση της Karatzis υπάρχει επιφύλαξη για το κατά πόσο τα 430 MW που αναφέρονται στον φάκελο αποτυπώνουν την πραγματική, μέγιστη εγκατεστημένη ισχύ της. Ο λόγος είναι ότι η κατανάλωση των data halls, δηλαδή προστίθεται στην κατανάλωση κάθε κτιρίου με αποτέλεσμα για κάθε ακίνητο να προκύπτει ισχύς 61,4 MW. Ωστόσο, μάλλον τα 28,2 MW είναι υποσύνολο των 33,29 MW οπότε η συνολική ισχύς είναι 220 MW. Όχι, βέβαια, ότι τα 520 MW είναι λίγα.
Αν χρησιμοποιήσουμε τα στοιχεία της Irecruit, οι έντεκα επενδύσεις που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του ΗΠΜ απαιτούν κεφάλαια που κυμαίνονται από 3,2 δισ. ευρώ και φτάνουν ως τα 10 δισ. ευρώ και ο χάρτης που ακολουθεί δείχνει την κατανομή των σχεδιαζόμενων data centers στην ηπειρωτική Ελλάδα. Προφανώς λόγω απουσίας ενεργειακών υποδομών, οι νησιωτικές περιοχές παραμένουν για την ώρα εκτός επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Το κατά πόσο το ελληνικό δίκτυο μεταφοράς ενέργειας είναι σε θέση να υποστηρίξει τη ζήτηση μένει να αποδειχθεί. Επίσης μένει να φανεί αν θα υπάρξουν αντιδράσεις -και τι ένταση θα έχουν αυτές- από τοπικές κοινότητες.
Πολύ κακό για το τίποτα;
Οργανώσεις που αντιδρούν στην εγκατάσταση data centers θέτουν περιβαλλοντικές παραμέτρους, κυρίως όσον αφορά στη διαχείριση των υδάτινων πόρων που δεσμεύονται για την ψύξη των μονάδων. Ο αντίποδας προτάσσει τα οφέλη στην οικονομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Φαίνεται ότι βρισκόμαστε σε άλλη μια περίπτωση όπου το έργο απασχολεί μεν αρκετούς εργαζόμενους ως κατασκευαστικό έργο αλλά όταν έρχεται η στιγμή της λειτουργίας, ο αριθμός του προσωπικού πέφτει κατακόρυφα. Στην πράξη μοιάζει με έναν αυτοκινητόδρομο. Εκατοντάδες ή χιλιάδες εργάζονται για την κατασκευή του, συγκριτικά ελάχιστοι απασχολούνται στη λειτουργία, όμως ένας αυτοκινητόδρομος είναι σημαντική υποδομή για την ανάπτυξη των περιοχών που διασχίζει.
Μπορεί να γίνει κάτι ανάλογο με τα data centers; Θεωρητικά (πάντα) ναι. Μια μελέτη της PwC την οποία επικαλείται το Data Center Coalition, υποστηρίζει ότι κάθε θέση εργασίας σε ένα κέντρο διαχείρισης δεδομένων υποστηρίζει έξι θέσεις εργασίας σε άλλα σημεία της οικονομίας. Σε γενικές γραμμές, αναφέρει ο συγκεκριμένος φορέας, ένα data center μπορεί να απασχολεί άμεσα μερικές δεκάδες έως κάποιες εκατοντάδες θέσεις εργασίας.
Ακούγεται πολύ γενικόλογο, ας αναζητήσουμε κάτι πιο συγκεκριμένο.
Τον περασμένο Φεβρουάριο η Meta ανακοίνωσε μια επένδυση 10 δισ. δολαρίων για την κατασκευή ενός νέου data center στην Ιντιάνα. Πρόκειται για την 27η εγκατάσταση της εταιρείας στις ΗΠΑ και 31η στον κόσμο και σε αυτή θα επενδυθούν 10 δισ. δολάρια. Περίπου 4.000 άνθρωποι θα απασχοληθούν στην κατασκευή και 300 στη λειτουργία. Δηλαδή, για μια μόνιμη θέση εργασίας θα πρέπει να επενδυθούν 33 εκατ. δολάρια.
Για 300 με 400 θέσεις, κατά μέσο όρο, κάνει λόγο και η Microsoft αναφερόμενη στις δικές της εγκαταστάσεις. Όπως σημειώνει, χρειάζονται επαγγελματίες από 40 διαφορετικές ειδικότητες για να χτίσουν ένα data center και από 27 ειδικότητες για να το λειτουργήσουν.
Ωστόσο ίσως οι εταιρείες να διογκώνουν τα μεγέθη. Το Ινστιτούτο Brookings αποφάσισε να αναλύσει τα δεδομένα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ναι μεν τα data centers δημιουργούν θέσεις εργασίας, αλλά η συμβολή τους στην αύξηση της απασχόλησης είναι μικρότερη από εκείνη που υποστηρίζει ο κλάδος. Το Rest of the World έκανε τη δική του έρευνα σε 17 εγκαταστάσεις και διαπίστωσε ότι σε αυτές απασχολούνται 1.547 εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μια εγκατάσταση απασχολεί μόλις 20 εργαζόμενους.
Βεβαίως αν επικαλεστούμε το παράδειγμα των αυτοκινητοδρόμων μπορεί να αναμένουμε σημαντική οικονομική ανάπτυξη.
Θεωρητικά, πάντοτε…
