Πώς οι κολοσσοί της τεχνολογίας θυσιάζουν το έμψυχο δυναμικό για να κερδίσουν το στοίχημα της κυριαρχίας στην τεχνητή νοημοσύνη.

«Μετά από προσεκτική εξέταση των επιχειρηματικών αναγκών της Oracle, λάβαμε την απόφαση να καταργήσουμε τον ρόλο σας στο πλαίσιο μιας ευρύτερης οργανωτικής αλλαγής. Ως αποτέλεσμα, σήμερα είναι η τελευταία εργάσιμη ημέρα σας».

Με αυτές τις λέξεις ξεκινούσε το email που έλαβαν στις 31 Μαρτίου 30.000 εργαζόμενοι της Oracle κυρίως σε Ινδία και Βόρεια Αμερική. Το 18% του συνολικού προσωπικού της εταιρείας ενημερώθηκε για την απόλυσή του εκείνη την ημέρα. Μόλις τρεις εβδομάδες νωρίτερα, η Oracle είχε ανακοινώσει θεαματικά  αποτελέσματα για το πιο πρόσφατο οικονομικό της έτος, με έσοδα αυξημένα κατά 22% και καθαρά κέρδη σχεδόν διπλάσια από την προηγούμενη χρονιά, στα 6,13 δισ. δολάρια. Οι απολύσεις δεν ήταν, λοιπόν, αποτέλεσμα μιας αναδιοργάνωσης υπό την πίεση κάποιας οικονομικής αιμορραγίας.

Πολύ απλά και πολύ κυνικά, η Oracle επέλεξε να θυσιάσει 30.000 θέσεις εργασίας για να χρηματοδοτήσει τις επιδιώξεις της στην τεχνητή νοημοσύνη. Η εταιρεία θέλει να συγκεντρώσει 50 δισ. δολάρια, μέσω ομολογιακών εκδόσεων και δανεισμού και οι θέσεις που καταργήθηκαν υπολογίζεται ότι θα «απελευθερώσουν» χρηματορροές ύψους 10 δισ. δολαρίων σε ετήσια βάση.

Η εταιρεία έχει υπογράψει συμφωνίες για να αναπτύξει data centers που θα χρησιμοποιήσουν εταιρείες όπως η OpenAI, η xAI και η Meta. Για να προχωρήσει μπροστά, πρέπει να αφήσει κάτι πίσω και επιλέγει να αφήσει εργαζόμενους.

Δεν είναι η μόνη.

H Meta απέλυσε 8.000 εργαζόμενους, περίπου το 10% του προσωπικού της, ενώ ακύρωσε το σχέδιο πρόσληψης 6.000 εργαζόμενων. Συνολικά, δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με περικοπή 14.000 θέσων, με τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και τα αποτελέσματα από την ενσωμάτωση των συστημάτων ΑΙ στην καθημερινή λειτουργία της εταιρείας, να αποτελούν τον κυριότερο λόγο.

Η εταιρεία Challenger, Gray & Christmas, η οποία λειτουργεί ως σύμβουλος σε επιχειρήσεις που μειώνουν το προσωπικό τους και σε εργαζόμενους που χάνουν τη δουλειά τους, υπολόγισε ότι τόσο τον Μάρτιο όσο και τον Απρίλιο, η τεχνητή νοημοσύνη ήταν ο κυριότερος λόγος απώλειας θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Συνολικά, στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026, οι εργοδότες στις ΗΠΑ έχουν περικόψει περίπου 300.000 θέσεις εργασίας, αριθμός μειωμένος κατά 50% σε σχέση με πέρυσι, παρά τη γενικότερη αναταραχή από την πολιτική Τραμπ στους δασμούς και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.  Η συνολική εικόνα είναι καλή, λοιπόν, ωστόσο στον κλάδο της τεχνολογίας καταγράφονται 85.000 απολύσεις, 33% περισσότερες σε σχέση με το 2025.  Μία στις τέσσερις απολύσεις στις εταιρείες τεχνολογίας αποδίδεται στην τεχνητή νοημοσύνη

Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, ο Sam Altman, αμφιβάλει για το κατά πόσο πρέπει να θεωρηθεί η τεχνητή νοημοσύνη υπεύθυνη για τις απολύσεις. Σε δηλώσεις του, στο περιθώριο της Συνόδου που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στην Ινδία, παραδέχθηκε ότι υπάρχει κάποια επίπτωση στην απασχόληση αλλά εκτίμησε επίσης ότι ένα μέρος των απολύσεων κακώς αποδίδεται στην τεχνητή νοημοσύνη.

Αλλά τα νέα δείχνουν ότι υπάρχει μια σαφής επίπτωση.

Τον Φεβρουάριο ο Jack Dorsey, συνιδρυτής του Twitter και δημιουργός του Block ανακοίνωσε ότι καταργεί περίπου το 60% των θέσεων εργασίας στην εταιρεία. «Ήδη διαπιστώνουμε ότι τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων που δημιουργούμε και χρησιμοποιούμε, σε συνδυασμό με μικρότερες και πιο οριζόντιες ομάδες, καθιστούν δυνατή μια νέα μέθοδο εργασίας», ανέφερε. Περίπου 6.000 εργαζόμενοι έχασαν τη δουλειά τους μετά από αυτό το σχόλιο.

Η Coinbase συνεχίζει από τις 5 Μαΐου με 700 εργαζόμενους λιγότερους, αριθμό που αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού της δυναμικού. Δυο μήνες νωρίτερα, άλλη μια εταιρεία γνωστή από τον χώρο των κρυπτονομισμάτων, η Crypto.com, κατήργησε περίπου το 10% των θέσεων εργασίας, εξαιτίας της ενσωμάτωσης υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης στη λειτουργία της.

Δύο μεγάλες και ιστορικές δυνάμεις στον χώρο των υπολογιστών, η  ΙΒΜ και η ΗΡ επίσης προχωρούν σε περικοπές. Η πρώτη, αναμένεται να ανακοινώσει τις αποφάσεις της στο τέλος του έτους, η δεύτερη θα προχωρήσει σε σταδιακές μειώσεις κατά 4.000-6.000 θέσεις έως το 2028.

Η Klarna, γνωστή για την υπηρεσία πληρωμής σε δόσεις (ή Buy-Now-Pay-Later αν προτιμάτε), είχε ήδη κάνει αρκετές περικοπές τα προηγούμενα χρόνια και πλέον είχε φτάσει να απασχολεί 3.000 εργαζόμενους, από 7.000 το 2022. Μέρος αυτών των περικοπών είχε αποδοθεί στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς η Klarna είχε εγκαταστήσει έναν ψηφιακό βοηθό για την εξυπηρέτηση πελατών, Ο βοηθός αποδείχθηκε ανέτοιμος και η εταιρεία υποχρεώθηκε σε επαναπροσλήψεις, ωστόσο η τάση είναι σαφής και έως το 2030 η Klarna αναμένει περαιτέρω μείωση των θέσεων εργασίας κατά περίπου 30%.

Η Salesforce απέλυσε 1.000 εργαζόμενους, εν μέρει λόγω της χρήσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην εξυπηρέτηση πελατών, ενώ και η Snap (γνωστή από το Snapchat) απέλυσε 1.000 εργαζόμενους, το 16% του συνολικού της δυναμικού, επικαλούμενη την ταχεία πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Αν και η έκρηξη των υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης «ενοχοποιείται» για πολλές από αυτές τις περικοπές, η πραγματικότητα φαίνεται να είναι περισσότερο σύνθετη. Σύμφωνα με μία ανάλυση, ο κίνδυνος της ανεργίας έχει μεν αυξηθεί για πολλούς εργαζόμενους σε ειδικότητες που επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη, όμως αυτή η τάση προϋπήρχε του λανσαρίσματος του ChatGPT στο ευρύ κοινό τον Νοέμβριο του 2022. Με βάση τη συγκεκριμένη ανάγνωση, οι περικοπές δεν συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη αλλά με την άνοδο των επιτοκίων που οδήγησε σε ακριβότερο χρήμα, δυσκολότερη πρόσβαση στον δανεισμό, μικρότερη ανάπτυξη, περικοπές, άρα, απολύσεις.

Η «εκδίκηση» των τεχνικών επαγγελμάτων

Μάλλον αυτό που ξεκίνησε σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων να εντείνεται σε ένα περιβάλλον όπου εντείνεται η χρήση των υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης. Το γερμανικό οικονομικό ινστιτούτο Ifo αναφέρει ότι το 27,1% των επιχειρήσεων στη Γερμανία αναμένει περικοπές θέσεων εργασίας ως αποτέλεσμα της τεχνητής νοημοσύνης.  «Οι επιχειρήσεις, ιδίως στη μεταποίηση, αναμένουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα επιταχύνει τις διαρθρωτικές αλλαγές», δηλώνει ο Κλάους Βόλραμπε, επικεφαλής ερευνών του ifo. Μόνο το 5,2% των επιχειρήσεων προβλέπει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ενώ τα δύο τρίτα δεν αναμένουν καμία αλλαγή. Ωστόσο οι αλλαγές δεν θα είναι άμεσες. «Θα χρειαστούν μερικά χρόνια μέχρι αυτό να μεταφραστεί σε μετρήσιμα αποτελέσματα στην αγορά εργασίας», δηλώνει ο πρόεδρος του ifo Κλέμενς Φουστ, σχολιάζοντας τη σχετική μελέτη.

Οι περισσότερες περικοπές αναμένονται στη μεταποίηση, ενώ το εμπόριο βρίσκεται στη δεύτερη θέση. Περισσότερο προφυλαγμένες φαίνεται να είναι οι θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό τομέα, όπου μόλις το 12% των επιχειρήσεων αναμένουν περικοπές λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.

Βεβαίως οι περικοπές αυτές μπορεί να μην αφορούν την ίδια την κατασκευαστική δραστηριότητα, αλλά υποστηρικτικές δραστηριότητες, όπως οι λογιστικές εργασίες ή ο τομέας της επικοινωνίας. Υπό αυτό το πρίσμα, τα χειρωνακτικά επαγγέλματα και οι τεχνικές ειδικότητες δείχνουν περισσότερο ασφαλείς σε σύγκριση με τα επαγγέλματα που έχουν συνδεθεί με τον κλάδο των υπηρεσιών.